Czy zostałbyś dawcą narządów?

Słuchasz podcastu Czwórki. To jest audycja Bez Tabu w Czwórce. Transplantacja, to o niej chcemy porozmawiać. W naszym studiu goście dr Anna Pszenny, koordynator transplantacyjny Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji Poltransplant, a także kierownik Działu Współpracy Międzynarodowej. Nie pomyliłem się? Dobry wieczór. Dobry wieczór. Profesor Roman Danielewicz, specjalista chirurgii ogólnej, transplantologii klinicznej i zdrowia publicznego, Warszawski Uniwersytet Medyczny. Dobry wieczór, Panie Profesorze. Rafał Kątny, dziennikarz, edukator, producent nowoczesnych treści cyfrowych przez wiele lat związany z Radiewą Czwórką, więc to jest wielki powrót do naszego studia. Wiele się zmieniło? Dobry wieczór. Dobry wieczór, dzień dobry, czuję się jak w domu.

Jest koordynator centralny, który pracuje w Poltransplancie i ja jestem przykładem takiego koordynatora centralnego, który zajmuje się koordynacją pobrań na szczeblu krajowym, ale również w chwili obecnej szczeblu międzynarodowym. Może będzie troszeczkę więcej czasu, żeby o tym też opowiedzieć. Ja kiedyś widziałem wywiad z panią, on był bardzo ciekawy, bo zwykle kiedy wywiad się przeprowadza, to się chowa telefon do kieszeni albo włącza tryb samolotowy, a pani cały czas była pod telefonem, bo to był taki czas, kiedy trzeba było mieć ten telefon przy sobie, bo on w każdej chwili mógł zadzwonić. Tak i tutaj też w torebce na kolanach schowany jest telefon, który w każdym momencie może zadzwonić. Charakter pracy właściwie 24 godziny na dobę. Pomimo tego, że zmiennicy są, no to zawsze jest się na tak zwanym stand by'u, bo zmiennik może potrzebować rady i wsparcia.

W związku z tym to jest taki niezbędny atrybut pracy koordynatora, czyli osoby, która właściwie jest w kontakcie ze wszystkimi osobami związanymi z całym procesem właśnie i dawstwa i przeszczepienia. Kto do Pani może zadzwonić? Może zadzwonić do mnie kolega, koleżanka, którzy są w Biurze Poltransplantu, że np. nie mamy w Polsce odpowiedniego biorcy dodanego narządu, bo są skrajne parametry bądź rzadka grupa krwi. I wtedy w tym momencie moglibyśmy, żeby narząd się nie zmarnował, wysłać taki narząd za granicę albo z drugiej strony otrzymuje telefon z zagranicy, że właśnie za granicą jest możliwość pobrania danego narządu, bo nie ma odpowiedniego biorcy. W związku z tym uruchamiam polskie zespoły i przeprowadzamy całą akcję koordynacyjną.

I to nie jest taka praca, że można odzwonić za pięć godzin, za sześć albo nawet za trzy, tylko tu i teraz? Zdecydowanie nie. Charakter pracy koordynatora Poltransplantu na tym szczeblu krajowym, jest to taka praca, że jest w biurze. Tak dużo jakby prościej się nastawić, przychodzę do pracy, skupiam się na pracy. W przypadku tych koordynacji międzynarodowych, których właściwie realizujemy tak dość dynamicznie od kilku lat dopiero, ten charakter pracy mamy właśnie pod telefonem, czyli ten telefon może zadzwonić w różnych miejscach, a my po prostu jakby zawsze liczymy się z tym, więc realizując swoje czynności dnia codziennego należy spodziewać się takiego telefonu. Panie profesorze, to pytanie może się wydawać infantylne, bardzo ogólne, ale czym jest transplantacja dzisiaj?

W ogóle transplantacja jest metodą zastępowania utraconych czynności któregoś z narządów, czy więcej niż jednego narządu, poprzez przeniesienie takiego narządu od dawcy żyjącego albo od dawcy zmarłego. Więc jeżeli mamy pacjenta z niewydolnością nerek, który wiadomo, że za chwilę jego nerki zupełnie przestaną pracować albo już jest w programie dializ, taką osobę należy zgłosić, zakwalifikować do przeszczepienia nerki. I wtedy zastanawiamy się i rodzina i pacjent zastanawia się, czy to może być dawca żyjący, ktoś z otoczenia tej osoby, czy taki pacjent wchodzi na listę, podobnie jak około tysiąca osób dzisiaj w Polsce i czekać będzie na możliwość otrzymania narządu od dawcy zmarłego, a tutaj koordynacja będzie po stronie właśnie poltransplantu i koordynatorów.

U swojego opiekującego się lekarza to jest coś, co jest absolutnie niezbędne, żeby mieć jak najdłuższe przeżycie z czynnym przeszczepem i dobrą jakość życia. To jest konieczne w podkreśleniu, że każde przeszczepienie, czy wątroby, czy serca, czy płuc, czy nerki, to jest życie w zupełnie innej jakości życia niż chociażby na dializę. Pani doktora, jak wygląda Państwa współpraca? Pytam o taką stronę praktyczną. Pan profesor powiedział o tym, że jest łatwiej, bo jest Pani. Właściwie to jest tak, że koordynatorzy kontaktują się między sobą, czyli koordynator ze szpitala dawcy zgłasza dawcę do koordynatora poltransplantu, koordynator poltransplantu zgłasza ofertę narządową do ośrodka transplantacyjnego i to koordynator z ośrodka transplantacyjnego dopiero informuje swoich chirurgów

Transplantacji Poltransplant, kierownik działu współpracy międzynarodowej prof. Roman Danielewicz, specjalista chirurgii ogólnej, transplantologii klinicznej i zdrowia publicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i Rafał Kątny, dziennikarz, edukator, producent nowoczesnych treści cyfrowych, który dziś dzieli się z nami Kto, co, jak, kiedy, gdzie i dlaczego? Tak, rzeczywiście, zatrzymaliśmy się na tzw. kwestii autoryzacji pobrania, czyli dla tych może, co nie słyszeli przed przerwą, trzy formy zgłaszania sprzeciwów.

Tylko 17% osób potrafi poprawnie powiedzieć, że jest to właśnie sprzeciw. Zakładam, że większość zakłada, że trzeba mieć przy sobie jakiś dokument. Trzeba mieć kartę, że to jest decyzja rodziny, że trzeba się wpisać do rejestru dawców, a to wszystko jest nieprawda. A raptem tych kilkanaście procent poprawnie wie, że to właśnie jest zarejestrowany sprzeciw, który trzeba złożyć, jeśli mamy przeciwną opinię. To co Anna wcześniej też powiedziała, to oświadczenie woli. Akurat to, które jest dystrybuowane przez Poltransplant, ja to pokazuję zawsze studentom, ma niezwykle ważne jedno zdanie. Poinformuj o swojej decyzji najbliższych. I ja mówię też studentom, jeżeli ktoś będzie nierozsądny i złoży sprzeciw i podpisze oświadczenie, to ważniejszy będzie niestety ten jego sprzeciw.

Transplantacji Poltransplant, kierownik działu współpracy międzynarodowej. Czy wiele mitów narosło wokół transplantacji, które państwo na co dzień muszą odczarowywać? Pani doktor się uśmiecha, więc podejrzewam, że w głowie cała lista. Mitów, na pewno jest dużo takich pytań, niejasności. Generalnie medycyna transplantacyjna jest taką dziedziną nauki trochę sprzeczną, pełną paradoksów, bo z jednej strony mamy ten żal, smutek związany z utratą bliskiej osoby, po drugiej stronie jest ta jasna strona związana z życiem, z nowym życiem. O którym Rafał opowiadał. Kolejny paradoks to właśnie jest to życie po śmierci.

Ktoś z naszych bliskich potrzebuje. Ta ścieżka kwalifikacji dawcy żywego to jest troszeczkę odrębna działka. Działka prana profesora. Mówiąc z poziomu poltransplantu, jest oddzielny dział, który się tym zajmuje, bo to jest jakby zupełnie inne procedury, inny sposób postępowania, inny tryb pracy. No tutaj chyba pan profesor też przyzna, że kwestie kwalifikacji dawcy zbiorcą można przeprowadzić właśnie pomiędzy 8 a 16, prawda? To już raczej... Można, tak. Nasza koordynatorka również Anna też jest 24 godziny na dobę pod telefonem, bo nierzadko te osoby kwalifikowane, czy nawet już po przeszczepieniu, no dla nich ten koordynator też jest takim opiekunem, doradcą w bardzo różnych sprawach, a przede wszystkim w tym okresie przed przeszczepieniem.

Sięgało to 330. To w zależności też od roku, w zależności od aktywności możemy sobie takimi liczbami oscylować. Jeżeli chodzi o środki transplantacyjne na tym poziomie trzydziestu kilku. W biurze Poltransplantu jest koordynatorów ośmiu, dziesięciu, to też w zależności od okresu i to są osoby, które zajmują się tak zwaną krajową alokacją narządów. W przypadku właśnie tego pionu międzynarodowego To są nas rzeczywiście trzy osoby, bo było tak, że do roku 2020 zazwyczaj też braliśmy aktywnie udział w międzynarodowym programie wymiany narządów, ale byliśmy tym krajem, który wysyła narząd, jeżeli nie ma odpowiedniego biorcy w Polsce. Natomiast w okresie już po pandemii... Nie otrzymywaliśmy w ogóle... Tak, w okresie po pandemii reaktywowaliśmy w ogóle ten program międzynarodowej wymiany i zaczęliśmy rzeczywiście zachęcać nasze polskie zespoły, żeby jeździły za granicę i od roku właściwie 2022 to się zaczęło.

Więc rozwijamy swoją aktywność, działalność i co najważniejsze przekłada się to po prostu na konkretne liczby. Na życie po prostu biorców i to jest dla nas najważniejsze. To już jest kilka procent przeszczepień w tej chwili w Polsce. To jest audycja Bez Tabu w czwórce. Razem z nami profesor Roman Danielewicz, specjalista chirurgii ogólnej, transplantologii klinicznej i zdrowia publicznego z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, doktor Anna Pszenny, koordynator transplantacyjny Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji Poltransplant, kierownik działu współpracy międzynarodowej, Rafał Kątny, dziennikarz, edukator, producent nowoczesnych treści cyfrowych, który dziś dzieli się Wszyscy państwo wybierają się między innymi do szkół.