Mentionsy

Szczepana Twardocha, Andrzeja Stasiuka, Adama Zagajewskiego, Wiktora Woroszywskiego.

Rok 2005 nagroda za całą kształt twórczości, a teraz nagroda za przekład książki Szczepana Twardocha Nullu.

No i okazją trochę do naszej rozmowy, taką inspiracją dla mnie było to, że będąc miłośnikiem Szczepana Twardocha, Nula do tej pory jeszcze nie czytałem i w sumie czekałem na dobrą okazję, żeby o Nulu z kimś porozmawiać.

No i kiedy dowiedziałem się, że nagroda w tym roku trafiła do pana za Nula, no to pomyślałem, że to jest świetna okazja, żeby porozmawiać i o Twardochu, i o Nulu, i o niemieckim przekładzie, i o niemieckiej recepcji Twardocha.

W pierwszej części, żebyśmy spróbowali, na ile się da, rozmawiać jako czytelnicy Twardocha, a w drugiej to już raczej pan będzie występował w roli tłumacza Twardocha, jeżeli można to tak rozdzielić, ale wierzę, że można.

No i na początek chciałem zapytać o to, jak do pana Szczepan Twardoch trafił,

Czy to było tak, że pan Twardocha do Niemiec przyniósł?

Czy niemieccy wydawcy szukali kogoś, kto będzie Twardocha tłumaczył?

Czyli najpierw był tłumacz, czy najpierw był czytelnik Twardocha?

Czyli dzięki czujności wydawcy trochę Szczepan Twardoch po raz pierwszy do pana trafił.

A kolejne Szczepany Twardochy to już było tak, że został Pan miłośnikiem tego autora i śledził Pan, czy czytał je Pan raczej przy okazji przekładów i po prostu było zlecenie przekładowe i wtedy pojawiały się u Pana książki do tłumaczenia?

Więc to jest tak, jeżeli ja byłem już ustalony jako tłumacz Twardocha, myśmy wspólnie jeździli po pierwszych książkach po Niemczech, robiliśmy takie tournie i widzieliśmy, że chyba dobrze nam się współpracuje na podium i tak dalej, więc ja robiłem od tego czasu chyba osiem albo dziewięć jego powieści w Niemczech.

A jakbym zapytał pana o prywatny ranking Szczepana Twardocha, to co byłoby na pierwszym, co byłoby na drugim?

Czasami jest tak, że pisarz ma trzy, no ale u Szczepana Twardocha naprawdę jest z czego wybrać i powiedzieć, że szczególnie lubię to, to albo to.

Ale ciekawe było dla mnie to, o czym pan powiedział przed chwilą, że z pana perspektywy drach był bardziej awangardowy niż np. morfina, gdzie miałem wrażenie, że drach jednak na poziomie narracyjnym jest trochę prostszy niż te różne sztuczki, które Twardoch robi w morfinie, które wymagają dużej uwagi, wymagają odkrycia tego, co się dzieje z językiem bohatera, jaki on jest.

To na pewno jest tak, bo ja w ogóle nie jestem już obiektywny co do moich autorów, ani do Maslowskiej, ani do Twardocha i nie wiem, ile bym ich czytał, gdybym nie był tłumaczem.

Ale chciałem wrócić jeszcze do Twardocha, bo zastanawiam się do jakiego stopnia z Pana doświadczeniem, z Pana osadzeniem kulturowym, no bo z jednej strony wykształcenie niemieckie, język naturalny to język niemiecki, z drugiej strony slawistyka i nie tylko polski, ale także rosyjski, także chyba serbsko-chrowacki i zastanawiam się do jakiego stopnia, czy z Pana perspektywy jako czytelnika, jako tłumacza,

Książki Twardocha, te, które są bardziej niemieckie, bardziej śląskie, czy one są bliższe Niemczyźnie pod względem pewnej formy, sposobu mówienia niż na przykład te wschodnie, chociażby Hołod, czy chociażby, o czym pewnie zaraz będziemy rozmawiać, Null?

Nie, nie, nie, tego bym nie powiedział, chyba że tam, gdzie on wpląta język śląski, bo tam oczywiście, ale mi się wydaje, że mentalnie Twardoch tak dobrze zna historię niemiecką, on zna dosyć dobrze język niemiecki, jego rodzina jest wplątana, te wszystkie dzieje, tam niektórzy

A Twardoch wkracza w dyskusję też wewnątrzniemiecką.

Czy w takim razie można by powiedzieć, bo tak z tego, tak zrozumiałem z tego, co pan mówi, że kiedy chociażby czyta się czy Dracha, czy Pokorę na przykład, mocno eksplorowane wątki niemieckie, to te obserwacje Twardocha na temat Niemiec są, nie wiem jak to ująć,

Bardziej prawdziwe niż obserwacje kogoś innego, że Twardoch rozumie rzeczywiście mentalność niemiecką, niemiecki sposób myślenia o historii, chociażby w pokorze pokazana bodajże tam jest ta rewolucja z Bartakuza pokazana, to to jest tak, że czytelnik niemiecki czuje, że to napisał ktoś, komu to jest bliskie?

Tak, chyba tak, bo po pierwsze nawet jak czytelnik nie wie jak dokładnie Twardoch recherchuje i bada swój materiał przed pisaniem, on czyta tam całe roczniki gazet niemieckich, wchodzi do archiwów,

I myślałem, o Boże, czy to nie jest trochę przesada, że tam wszyscy znane politycy i całe osoby historyczne pojawiają się, ale po dwóch, trzech stronach czytelnik jest tak wciągnięty w tę materię, to jest wielki, to jest geniusz Twardocha, że on nawet jak widać czasami nitki tego, jak on to wszystko konstruuje, bo to widać czasami, bo to jest jego rzemiosła,

To jest też bardzo ciekawe, o czym Pan teraz wspomniał, że Twardoch szybko wprowadza.