Mentionsy
Osobista Szapocznikow, wielki "Solenoid" i Rebecca Solnit w teatrze | Przed premierą | Amelia Sarnowska
„Przed premierą” to podcast o kulturze, która dopiero powstaje – i rozmowy o tytułach, o których będzie głośno. Amelia Sarnowska zagląda za kulisy teatrów i wystaw, przysiada się do biurek pisarek i tłumaczy, pytając, jak i nad czym pracują. Bo wierzymy w proces.
Wiosną przypada setna rocznica urodzin Aliny Szapocznikow. Jedną z form upamiętnienia twórczości wybitnej rzeźbiarki będzie przygotowywana w Krakowie wystawa „Szapocznikow. Osobista”. Dlaczego warto dziś wracać do tej twórczości i czy sztuka jest najlepszym językiem do wyrażenia tego, co niewysławiane?
Na gruncie literatury przenosimy się do Rumunii. W dziwnym domu w kształcie parowca niedoszły pisarz spędza życie na tworzeniu w swojej głowie alternatywnych rzeczywistości, zapisywaniu snów i koszmarów w szalonym dzienniku. Blisko 10 lat po rumuńskiej premierze polscy czytelnicy otrzymują w 2026 roku do rąk tłumaczenie książki „Solenoid”, powieści uchodzącej za opus magnum Mircei Cărtărescu. O wyjątkowości tej prozy rozmawiamy z tłumaczką, Joanną Kornaś-Warwas. Książkę wydał ArtRage.
Książka znajduje się także w centrum trzeciej premiery. Pod koniec marca w Teatrze Narodowym w Warszawie odbędzie się premiera sztuki „Mężczyźni objaśniają mi świat”. Czy głośne teksty Rebeki Solnit – autorki, za sprawą której przez świat przeszła fala ruchu #metoo, a do języka weszło określenie „mansplainingu” – mają dziś wciąż coś do zaoferowania na gruncie feminizmu? O sztuce rozmawiamy z reżyserką, Klaudią Gębską oraz z dramaturgiem, Patrykiem Kozłowskim.
W odcinku:
() Kuratorka Agata Małodobry o wystawie „Szapocznikow. Osobista”
() „Solenoid” i Mircea Cărtărescu. Czy Rumun dostanie Nobla?
() „Mężczyźni objaśniają mi świat” w Teatrze Narodowym. Czego uczy Rebecca Solnit?
Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
Szukaj w treści odcinka
Literackim bohaterem odcinka jest Mircea Cărtărescu, pisarz od lat znajdujący się w gronie kandydatów do Literackiego Nobla, którego proza tłumaczona jest już na przeszło 20-25 bodaj języków.
To prawda, że w Polsce mamy już dostępne pierwsze książki Mircea Cărtărescu.
W 2007 wyszło trawestii w wydawnictwie Czarne, później opowiadania dlaczego kochamy kobiety i w 2015 nostalgia, która jest takim kultowym dziełem Mircea Cărtărescu z lat 90.
Dlatego, że Mircea Cărtărescu konstruuje w swoich książkach pewną taką mitologię własnej twórczości, własnego życia, autobiografię, trochę prowadzi też taką grę z czytelnikiem, ponieważ pewne wątki się zmieniają, czasami są to podobni bohaterzy, ale mają inne imię albo te same wątki, a na przykład to już nie jest mężczyzna tylko kobieta, więc właściwie
Mircea Cărtărescu ma szczególny, bardzo rozpoznawalny styl, czyli długie, barokowe zdania, nagromadzenie szczegółów i też wielowątkowość dotycząca bardzo różnych dziedzin, od matematyki, po filozofię, po fizykę kwantową, po budowę anatomiczną.
Solenoid to jest, tak przekładając na bardziej zrozumiały język, elektromagnez i Mircea Cărtărescu wyobraził sobie, że w Bukareszcie, który jest jednym z bohaterów tej książki, bo Bukaresz jest dla niego
Również, no i jest tutaj metaforyczne również, myślę, wymiar, że ten solenoid jakby ściąga wszystkie takie tematy literackie, tematy filozoficzne, które fascynują pisarza, Mircea Cărtărescu jako pisarza.
Tak, to prawda, Mircea Cărtărescu bawi się troszeczkę swoją biografią i rzeczywiście wyobraża sobie, jak potoczyłoby się jego życie, gdyby nie został znanym pisarzem.
I ten moment jakby rozdzielenia pisarza Mircea Cărtărescu od bohatera powieści Solenoid następuje właśnie w chwili porażki
Natomiast rzeczywiście jest w tym również forma dziennika i to jest też bardzo szczególne dla Mircea Cărtărescu, bo jest on jednym z nielicznych pisarzy, który publikuje regularnie w Rumunii dziennik.
Zwykle jesteśmy przyzwyczajeni, że dostajemy dzienniki po śmierci autora, natomiast Mircea Cărtărescu wydaje regularnie co kilka lat część dziennika.
Więc mamy tutaj też to podwójne Mircea Cărtărescu piszący dziennik i Mircea Cărtărescu tworzący postać, która jest jego alterego i również pisząca dziennik.
Natomiast rzeczywiście Solenoid powstał w rękopisie i Mircea Cărtărescu szczyci się tym, że
Styl Mircea Cărtărescu się tak bardzo nie zmienił, natomiast Solenoid jest zupełnie też innym dziełem.
Więc moja relacja, znaczy tutaj styl się nie zmienia, jest niepowtarzalny, barokowy i Mircea Cărtărescu tutaj nie eksperymentuje, to jest dalej ten jego wyszukany styl.
Co jest jeszcze ważne, Mircea Cărtărescu
No i tutaj pod tym względem Mircea Cărtărescu jest niezmienny.
W każde zdanie i dzielę każde zdanie na wszystkie możliwe warstwy i zastanawiam się nad każdym znaczeniem, co być może przy takiej lekturze luźnej nawet mnie by się nie zdarzyło, natomiast tutaj chyba tylko przy Mircea Cărtărescu i przy jego prozie mam tak intensywną lekturę.
Ostatnie odcinki
-
Maciek Myśliwiec: Kosmos i przezwyciężanie kryz...
15.04.2026 05:00
-
"Moi przyjaciele", "Requiem dla snu" i słońce w...
27.03.2026 06:00
-
Kiedy czujesz flow | Polowanie na Idee | Michał...
20.03.2026 13:56
-
Basia Kłosińska: sztuka jedzenia i gościnności ...
13.03.2026 06:00
-
Osobista Szapocznikow, wielki "Solenoid" i Rebe...
27.02.2026 12:05
-
Test na g*wno wartą pracę | Polowanie na Idee |...
20.02.2026 12:11
-
Adrian Wolny: o sztucznej inteligencji i leku n...
06.02.2026 06:00
-
Saunders, Sasnalowie i "Języki z wody" | Przed ...
30.01.2026 12:01
-
Jak te kwiaty | z Ursulą Wirtz rozmawia Justyna...
28.01.2026 13:47
-
Nic do ukrycia | Krzysztof Kornas | ZNAK 848
28.01.2026 13:33