Mentionsy

Dziś rozmawiamy o jednym z najważniejszych narzędzi europejskiej polityki klimatycznej ostatnich lat, czyli o funduszu na rzecz sprawiedliwej transformacji.

Analiza wdrażania funduszu na rzecz sprawiedliwej transformacji w sześciu krajach Unii Europejskiej, który pokazuje jak różnie ten instrument działa w praktyce.

Kasiu, na początek chciałem zapytać, Fundusz na Rzecz Sprawiedliwej Transformacji miał łagodzić skutki odejścia od węgla w regionach węglowych?

Fundusz Sprawiedliwej Transformacji powstał w 2021 roku w ramach Europejskiego Zielonego Ładu i rzeczywiście jego celem było łagodzenie skutków ekonomiczno-społecznych w regionach węglowych oraz tych przemysłowych, opartych na paliwach kopalnych.

I według naszych analiz, naszych badań i raportu dotyczącego wdrażania Funduszu Sprawiedliwej Transformacji

Widzimy to zarówno na przykładzie Polski, gdzie Fundusz Sprawiedliwej Transformacji przyczynił się na przykład do programów przekwalifikowania pracowników, jak miało to miejsce w Koninie, czy na przykład zaangażowania szerokiego grona interesariuszy, jak miało to miejsce na Śląsku, w postaci tak zwanych kafejek,

Więc widzimy, że tak naprawdę tych opcji łagodzenia skutków społeczno-gospodarczych jest naprawdę wiele i Fundusz Sprawiedliwej Transformacji miał na to ogromny wpływ.

Muszę przyznać, że te równice między krajami to chyba był najciekawszy element dla nas podczas pisania tego raportu i być może będzie też najciekawszy dla czytelników, ponieważ niby wszystkie kraje europejskie dostały do dyspozycji ten sam Fundusz Sprawiedliwej Transformacji oparty na

Te kraje najbardziej zaawansowane, czyli Polska i Czechy, ale też inne kraje europejskie, o których akurat nie mówimy w raporcie, znajdują się w takiej sytuacji, że Fundusz Sprawiedliwej Transformacji był tutaj bardzo wyczekiwanym funduszem, ponieważ nie było innych środków w tych krajach na sprawiedliwą transformację, a poza tym

Co ciekawe, to się udaje niezależnie od tego, jaki model wdrażania wybrały kraje i na przykład, jeśli mówimy właśnie o Czechach i o Polsce, jako o tych najbardziej zaawansowanych, to Czesi ogarnęli temat Funduszu Sprawiedliwej Transformacji bardzo dobrze, robiąc to na poziomie ministerialnym, a Polska jest zaawansowana, wdrażając fundusz na poziomie regionalnym, więc to się różni.

I na przykład Czechom udało się to w pewnym stopniu w odniesieniu do Funduszu Modernizacyjnego, to znaczy udało im się tak zrobić, że i Fundusz Modernizacyjny i FST w różnych aspektach i od różnych stron finansują proces sprawiedliwej transformacji.

Ok, Kasiu, chciałem Ciebie o Niemcy zapytać, bo w Niemczech to nie są jedyne pieniądze, mam na myśli Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, przeznaczone na wsparcie programu czy wsparcie regionów węglowych.

W przypadku Niemiec rzeczywiście jest to druga największa alokacja w ramach całego Funduszu na Rzecz Sprawiedliwej Transformacji i tak naprawdę wynosi 2,5 miliarda euro.

I moglibyśmy zastanawiać się, czy tak naprawdę Fundusz Sprawiedliwej Transformacji i środki europejskie właśnie poświęcone Sprawiedliwej Transformacji mają jeszcze jakiekolwiek znaczenie, ale z naszych analiz i z naszego raportu wynika,

Ale kiedy mówimy również o tych silnych krajowych instrumentach i krajowych politykach, możemy też zauważyć przykład Hiszpanii, która stworzyła Instytut Sprawiedliwej Transformacji właśnie też na potrzeby Funduszu Sprawiedliwej Transformacji w celu zarządzania i koordynacji procesem.

I właśnie do tego służy zarówno Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, służą środki krajowe, ale tak

Zuzanna, wspominałaś o tym, że Rumunia nie jest liderem we wdrażaniu Funduszu Sprawiedliwej Transformacji i o Rumunię chciałem zapytać.

Prace nad funduszem, tak jak wspominała już Kasia, zaczęły się w roku 2019, a ostateczna akceptacja większości terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji to był dopiero koniec 2022 roku.

Przez kilka lat była narracja na ten temat, że jednak będzie to fundusz zarządzany centralnie, że będzie stworzony jeden Krajowy Plan Sprawiedliwej Transformacji.

Zuzanna, chciałem jeszcze zapytać o Hiszpanię, bo z jednej strony Hiszpania ma najbardziej, czy jest najbardziej zaawansowana w transformacji, ale jednocześnie ma bardzo niskie wykorzystanie środków Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Tak, to wynika z tego, że Hiszpania zaczęła swoją transformację zanim wdrożono Fundusz Sprawiedliwej Transformacji.

To prawda, Polska jest największym beneficjentem Funduszu na Rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Wskazane jako instytucje zarządzające środkami Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, ale nie było to tak naprawdę przypadkowe.

Wiedzą jak relokować środki w przypadku jakichś wyzwań, które pojawiają się na przykład teraz w kontekście Śląska, kiedy widzimy zamknięcie kopalni Bobrek i Fundusz Sprawiedliwej Transformacji może okazać się

Dzięki temu, dzięki tym kilku czynnikom widzimy, że Fundusz Sprawiedliwej Transformacji rzeczywiście ma idealne podstawy w Polsce, aby ten zdecentralizowany model mógł działać.