Mentionsy
Być albo nie być Funduszu Sprawiedliwej Transformacji? Gościnie: Katarzyna Smętek i Zuzanna Sasiak
Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji to jeden z najważniejszych instrumentów wspierających regiony odchodzące od węgla i paliw kopalnych w Unii Europejskiej. W najnowszym odcinku Patryk Białas rozmawia z Katarzyną Smętek z Forum Energii oraz Zuzanną Sasiak z CEE Bankwatch Network, autorkami raportu „Być albo nie być? Analiza wdrażania Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w sześciu krajach UE”.
W rozmowie przyglądamy się doświadczeniom Polski, Czech, Niemiec, Grecji, Rumunii i Hiszpanii. Analizujemy, jak różne modele zarządzania wpływają na tempo wydatkowania środków, dlaczego niektóre kraje skuteczniej wykorzystują dostępne fundusze oraz jakie bariery instytucjonalne utrudniają realizację projektów wspierających transformację regionów węglowych.
Rozmawiamy także o społecznym wymiarze transformacji energetycznej. Zastanawiamy się, czy Europa zachowuje właściwą równowagę między inwestycjami infrastrukturalnymi a wsparciem dla pracowników i lokalnych społeczności oraz jakie znaczenie ma budowanie społecznego zaufania do procesu odchodzenia od paliw kopalnych.
Punktem wyjścia do dyskusji jest również propozycja nowego budżetu Unii Europejskiej po 2027 roku, w której nie przewidziano kontynuacji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. To rozmowa o tym, czy europejskie regiony węglowe są gotowe na dalsze zmiany bez dedykowanego wsparcia oraz jakie konsekwencje dla tempa i społecznej akceptacji transformacji może mieć wygaszenie jednego z najważniejszych instrumentów wspierających ten proces.
Rozdziały (12)
Patryk Białas przedstawia gościa i cel funduszu Sprawiedliwej Transformacji.
Katarzyna Smętek opisuje, jak fundusz wpływa na proces transformacji w sześciu krajach.
Zuzanna Sasiak analizuje powodów dużych różnic w poziomie wdrażania środków w różnych krajach.
Katarzyna Smętek omawia model zarządzania funduszem w Czechach i jego zalety i wady.
Katarzyna Smętek porusza temat funduszu w Niemczech i jego wartość dodaną.
Katarzyna Smętek omawia ryzyko zbyt szybkiej transformacji w Grecji i konsekwencje dla społeczeństwa.
Zuzanna Sasiak analizuje problemy w Rumunii i opisuje sytuację w Dolinie Dżiu.
Zuzanna Sasiak omawia sytuację Hiszpanii i opisuje, dlaczego Polska jest liderem wydatkowania środków.
Katarzyna Smętek podsumowuje i odpowiada na pytania o Polskę.
Katarzyna Smętek omawia, dlaczemu Polska jest największym beneficjentem Funduszu Sprawiedliwej Transformacji i jak Urzędy Marszałkowskie zarządzają tym funduszem.
Zuzanna Sasiak analizuje problem równowagi między inwestycjami gospodarczymi a społecznymi w ramach Funduszu Sprawiedliwej Transformacji.
Katarzyna Smętek i Zuzanna Sasiak omawiają przyszłość Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, jego kontynuację i wpływ na regiony węglowe.
Szukaj w treści odcinka
I na przykład tutaj trzeba zwrócić uwagę na to, że w Czechach 50% FST zostało przeznaczone na duże projekty o strategicznym znaczeniu, bo to są projekty głównie nakierowane na duże firmy i przemysł.
I w przypadku Czech ta zaleta objawiła się przede wszystkim w tym, że czeskie ministerstwo opracowało jeden terytorialny plan sprawiedliwej transformacji dla trzech regionów, które FST obejmie, objęło.
Druga sprawa to to, że w modelu, w którym zarządzanie FST jest takie bardziej
Centralne jest również możliwe takie przemyślenie i zaplanowanie połączenia FST z innymi funduszami, czy to unijnymi, czy to krajowymi.
I na przykład Czechom udało się to w pewnym stopniu w odniesieniu do Funduszu Modernizacyjnego, to znaczy udało im się tak zrobić, że i Fundusz Modernizacyjny i FST w różnych aspektach i od różnych stron finansują proces sprawiedliwej transformacji.
Najważniejszą cechą charakterystyczną FST jest jego szczególny charakter.
I tak naprawdę główną przyczyną opóźnienia we wdrażaniu FST we wszystkich krajach europejskich jest długi proces wdrażania tego funduszu na poziomie unijnym.
I ta koalicja lokalnych NGO-sów weszła też w skład stowarzyszenia, które ostatecznie zarządza FST w regionie.
Natomiast jeśli chodzi o poziom wydatkowania FST to to był według naszych danych to był niestety 0% jeśli chodzi o wydatkowanie i tylko 48% kontraktacji
Kasiu, na koniec zostawiłem sobie Polskę, bo Polska jest największym beneficjentem FST i jednocześnie liderem wydatkowania środków.
Ostatnie pytanie do ciebie, bo słyszymy, że Komisja Europejska nie przewiduje kontynuacji FST w budżecie po 27 roku.
W regionach, które korzystają z FST wiele ludzi wie o tym funduszu i wie jakie były jego cele.
Ostatnie odcinki
-
Elektryfikacja zamiast spalania. Nowa logika tr...
03.07.2026 03:00
-
Sprawiedliwa transformacja po 2027 roku. Gościn...
01.07.2026 03:00
-
Inwentaryzacja starolasów. Gość: Jacek Zachara
30.06.2026 11:09
-
Jak organizować dobry wolontariat? Gościni: Mał...
29.06.2026 08:51
-
Przyjazna szkoła. Gość: Piotr Szwędrowski
24.06.2026 07:28
-
Jak rzucić etat? Gość: Michał Bloch
23.06.2026 03:00
-
Czyste technologie. Konkurencyjna Polska. Gości...
22.06.2026 03:00
-
Jak wygląda kondycja organizacji obywatelskich ...
20.06.2026 03:00
-
Katowice zamiast Warszawy. Gościni: Viola Kowalska
19.06.2026 03:01
-
Dziś kopalnia jest, jutro może nie być. Gościni...
17.06.2026 03:00