Mentionsy

Śląska Opinia
Śląska Opinia
09.06.2026 09:32

Być albo nie być Funduszu Sprawiedliwej Transformacji? Gościnie: Katarzyna Smętek i Zuzanna Sasiak

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji to jeden z najważniejszych instrumentów wspierających regiony odchodzące od węgla i paliw kopalnych w Unii Europejskiej. W najnowszym odcinku Patryk Białas rozmawia z Katarzyną Smętek z Forum Energii oraz Zuzanną Sasiak z CEE Bankwatch Network, autorkami raportu „Być albo nie być? Analiza wdrażania Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w sześciu krajach UE”.


W rozmowie przyglądamy się doświadczeniom Polski, Czech, Niemiec, Grecji, Rumunii i Hiszpanii. Analizujemy, jak różne modele zarządzania wpływają na tempo wydatkowania środków, dlaczego niektóre kraje skuteczniej wykorzystują dostępne fundusze oraz jakie bariery instytucjonalne utrudniają realizację projektów wspierających transformację regionów węglowych.


Rozmawiamy także o społecznym wymiarze transformacji energetycznej. Zastanawiamy się, czy Europa zachowuje właściwą równowagę między inwestycjami infrastrukturalnymi a wsparciem dla pracowników i lokalnych społeczności oraz jakie znaczenie ma budowanie społecznego zaufania do procesu odchodzenia od paliw kopalnych.


Punktem wyjścia do dyskusji jest również propozycja nowego budżetu Unii Europejskiej po 2027 roku, w której nie przewidziano kontynuacji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. To rozmowa o tym, czy europejskie regiony węglowe są gotowe na dalsze zmiany bez dedykowanego wsparcia oraz jakie konsekwencje dla tempa i społecznej akceptacji transformacji może mieć wygaszenie jednego z najważniejszych instrumentów wspierających ten proces.

Rozdziały (12)

1. Wprowadzenie i cel funduszu

Patryk Białas przedstawia gościa i cel funduszu Sprawiedliwej Transformacji.

2. Realizacja celu funduszu w sześciu krajach

Katarzyna Smętek opisuje, jak fundusz wpływa na proces transformacji w sześciu krajach.

3. Różnice w poziomie wdrażania środków

Zuzanna Sasiak analizuje powodów dużych różnic w poziomie wdrażania środków w różnych krajach.

4. Model zarządzania funduszem w Czechach

Katarzyna Smętek omawia model zarządzania funduszem w Czechach i jego zalety i wady.

5. Fundusz Sprawiedliwej Transformacji w Niemczech

Katarzyna Smętek porusza temat funduszu w Niemczech i jego wartość dodaną.

6. Grecka transformacja energetyczna i wsparcie społeczne

Katarzyna Smętek omawia ryzyko zbyt szybkiej transformacji w Grecji i konsekwencje dla społeczeństwa.

7. Problemy w Rumunii i Dolinie Dżiu

Zuzanna Sasiak analizuje problemy w Rumunii i opisuje sytuację w Dolinie Dżiu.

8. Hiszpańska sytuacja i paradoksalna sytuacja Polski

Zuzanna Sasiak omawia sytuację Hiszpanii i opisuje, dlaczego Polska jest liderem wydatkowania środków.

9. Podsumowanie i pytania o Polskę

Katarzyna Smętek podsumowuje i odpowiada na pytania o Polskę.

10. Polska jako największy beneficjent FST

Katarzyna Smętek omawia, dlaczemu Polska jest największym beneficjentem Funduszu Sprawiedliwej Transformacji i jak Urzędy Marszałkowskie zarządzają tym funduszem.

11. Równowaga między gospodarczym a społecznym wymiarem transformacji

Zuzanna Sasiak analizuje problem równowagi między inwestycjami gospodarczymi a społecznymi w ramach Funduszu Sprawiedliwej Transformacji.

12. Perspektywa kontynuacji FST

Katarzyna Smętek i Zuzanna Sasiak omawiają przyszłość Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, jego kontynuację i wpływ na regiony węglowe.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 12 wyników dla "FST"

I na przykład tutaj trzeba zwrócić uwagę na to, że w Czechach 50% FST zostało przeznaczone na duże projekty o strategicznym znaczeniu, bo to są projekty głównie nakierowane na duże firmy i przemysł.

I w przypadku Czech ta zaleta objawiła się przede wszystkim w tym, że czeskie ministerstwo opracowało jeden terytorialny plan sprawiedliwej transformacji dla trzech regionów, które FST obejmie, objęło.

Druga sprawa to to, że w modelu, w którym zarządzanie FST jest takie bardziej

Centralne jest również możliwe takie przemyślenie i zaplanowanie połączenia FST z innymi funduszami, czy to unijnymi, czy to krajowymi.

I na przykład Czechom udało się to w pewnym stopniu w odniesieniu do Funduszu Modernizacyjnego, to znaczy udało im się tak zrobić, że i Fundusz Modernizacyjny i FST w różnych aspektach i od różnych stron finansują proces sprawiedliwej transformacji.

Najważniejszą cechą charakterystyczną FST jest jego szczególny charakter.

I tak naprawdę główną przyczyną opóźnienia we wdrażaniu FST we wszystkich krajach europejskich jest długi proces wdrażania tego funduszu na poziomie unijnym.

I ta koalicja lokalnych NGO-sów weszła też w skład stowarzyszenia, które ostatecznie zarządza FST w regionie.

Natomiast jeśli chodzi o poziom wydatkowania FST to to był według naszych danych to był niestety 0% jeśli chodzi o wydatkowanie i tylko 48% kontraktacji

Kasiu, na koniec zostawiłem sobie Polskę, bo Polska jest największym beneficjentem FST i jednocześnie liderem wydatkowania środków.

Ostatnie pytanie do ciebie, bo słyszymy, że Komisja Europejska nie przewiduje kontynuacji FST w budżecie po 27 roku.

W regionach, które korzystają z FST wiele ludzi wie o tym funduszu i wie jakie były jego cele.