Mentionsy
Rozumieć Ukrainę
Rozumieć Ukrainę
11.12.2025 11:00

Czy Europa Środkowa istnieje? Polska i ukraińska ucieczka od "Wschodu" | Rozumieć Ukrainę 4.4

Ukraina w ciągu 11 lat trwania konfliktu straciła aż 10 milionów mieszkańców, wliczając w to emigrację, ofiary śmiertelne oraz nienarodzone dzieci. W sferze geopolitycznej nowa strategia USA, określana przez autorów mianem „abdykacji przez siłę”, budzi niepokój o wycofanie się Stanów z roli strażnika światowego bezpieczeństwa


Dlaczego Polska jest nieobecna przy kluczowych stołach negocjacyjnych? Jak ogromna jest skala katastrofy demograficznej Ukrainy? Co oznacza nowa strategia bezpieczeństwa USA i dlaczego budzi lęk?


Zapraszamy na odcinek w którym łączymy analizę bieżących wstrząsów geopolitycznych z naszą relacją z wyprawy na Zakarpacie – regionu, który staje się soczewką przemian wojennej Ukrainy. Zastanawiamy się, dlaczego mimo wydawania 5% PKB na zbrojenia Polska jest nieobecna przy kluczowych stołach negocjacyjnych, co budzi zdziwienie w Kijowie. Następnie przenosimy się na Zakarpacie, by opowiedzieć o fenomenie „wielkiej relokacji” – przenoszeniu całych fabryk i szkół z zagrożonego wschodu do małych miasteczek jak Pereczyn, co rodzi zarówno szanse gospodarcze, jak i napięcia kulturowe czy płacowe między „miejscowymi” a przybyszami. Całość klamrujemy refleksją Witalija Portnikowa o tym, że wojna ta może nie mieć klasycznego finału, więc najważniejszym wyzwaniem staje się to, by w cieniu stałego zagrożenia nieuczciwość nie stała się normą społeczną, oraz polecamy poruszające filmy dokumentujące tę nową rzeczywistość.

- Wstęp

- Nowa strategia bezpieczeństwa USA i jej konsekwencje dla Europy

- Rola społeczeństwa obywatelskiego w obliczu niepewności geopolitycznej

- Zakarpacie jako bezpieczna przystań i specyfika regionu

- Relokacja przemysłu ze wschodu na zachód Ukrainy

- Napięcia społeczne i kulturowe między miejscowymi a przesiedleńcami

- Wnioski Witalija Portnikowa: Życie w cieniu niekończącej się wojny

- Katastrofa demograficzna Ukrainy

- Tożsamość środkowoeuropejska a ukraińska

- Kącik filmowy: Obraz wojny w kinie dokumentalnym i fabularnym


Filmy: „2000m od Andrijwki”, „Miesiąc Miodowy”, „Listy do Theo”, „Dowżenko”, „Malewicz”, „Jesteś Wszechświatem”, „Obiekt Kachowski”


Is Trump’s Ukraine Peace Deal a Faustian Bargain? - https://www.cfr.org/expert-brief/trumps-ukraine-peace-deal-faustian-bargain?utm_sourceBeyond Trump’s flip-flops on Putin, what might an Ukraine peace settlement look like? - https://www.chathamhouse.org/2025/10/beyond-trumps-flip-flops-putin-what-might-ukraine-peace-settlement-look?utm_sourceA carve-up in gift wrapping: Trump’s peace plan puts the sacrifice on Ukraine - https://www.theguardian.com/world/2025/apr/25/a-carve-up-in-gift-wrapping-trumps-peace-plan-puts-the-sacrifice-on-ukraine?utm_sourceZakarpacie - https://www.ukrainer.net/regions/zakarpattya/„Korupcja, zabawa w chowanego i uklady. Jak miliony „uchylających się” unikają odpowiedzialności w Ukrainie" - https://www.pravda.com.ua/articles/2025/11/05/8005881/?utm_source„Dlaczego mobilizacja poniosła klęskę i jak to naprawić" - https://bukvy.org/prychyny-provalu-mobilizacziyi-ta-yak-yih-vypravyty/?utm_source


Za produkcję odpowiadają:

Mikołaj Maluchnik | Oko press

Kamil Wrona | Oko press

Anna Fedas | Fundacja Batorego

Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego

Kinga Pękalska | Fundacja Batorego

Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego


Jesteśmy też tutaj:


FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego

IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/

www: https://www.batory.org.pl/


Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations

Donalda Trumpa Putin Kundera Edwin Bendyk Europa Fundacji Batorego Agnieszka Lichnerowicz Portnikov Rosja Kołoczawy Derkacz Zakarpacie Zachodu Trump Krzysztofa Stanowskiego

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 12 wyników dla "Zakarpacie"

Zakarpacie uważane jest za jeden z najbezpieczniejszych w tej chwili regionów Ukrainy.

Zorganizowanej przez jednego z najważniejszych współczesnych ukraińskich pisarzy Andrija Lubkę, więc mieliśmy okazję po pierwsze przyjrzeć się temu jak Zakarpacie rozwija się, jakie ma wyzwania w czasie wojny, ale też z drugiej strony pobyt tam pozwalał nam lepiej przyjrzeć się w ogóle temu jak wojna zmienia Ukrainę i z perspektywy przede wszystkim

Zabieg, który rozumiem, bo my w Polsce za Milanem Kunderą długo uczyliśmy siebie i naszych tam partnerów i przyjaciół za granicą, że tu nie jest Europa Wschodnia, tu jest Europa Środkowa, co miało nam się też psychologicznie pomóc odciąć z tych wszystkich traum wschodnioeuropejskich, no ale Zakarpacie jest w Europie Środkowej.

Przecież on prawie im grozi ciągle, że zaraz tam wpadnie z wojskiem, jak Putinowi będzie dobrze szło i zabierze Zakarpacie dla siebie.

Chciało podnieść po prostu Zakarpacie i jednym z elementów była rozbudowa infrastruktury, w ogóle edukacja.

Zakarpacie to był obszar, tak jak nasze Podkarpacie, obszar największej migracji zarobkowej.

No i całe Zakarpacie.

Dlaczego to istotne z niezwykłym względu strategicznym, tylko również, że mieszkańcy Kramatorska to jest region zupełnie inny niż Zakarpacie, gdzie dominuje język rosyjski cały czas do dzisiaj.

A tu mamy Zakarpacie, gdzie historyczna tradycja jest całkowicie związana z innymi podmiotami politycznymi.

Tak, no jednak tam rozpocząłem też potrzeby, chociaż ze względu na tę przeniesioną produkcję zwiększyły się, no a poza tym, no Zakarpacie było wpięte w system energetyczny ukraiński, no który ze względu na...

Mówiła o tym, że będzie napięcie na przykład między Polską a Ukrainą, bo Ukraina będzie starała się, ale ona mówi też, że będzie na przykład, mówimy o Zakarpaciu, między Zakarpaciem a pozostałymi regionami.

Zakarpacie to jest Europa Środkowa, znaczy w sensie ja to rozumiem, kulturowym i geograficznym.

Ostatnie odcinki