Mentionsy
Rozumieć Ukrainę
Rozumieć Ukrainę
11.12.2025 11:00

Czy Europa Środkowa istnieje? Polska i ukraińska ucieczka od "Wschodu" | Rozumieć Ukrainę 4.4

Ukraina w ciągu 11 lat trwania konfliktu straciła aż 10 milionów mieszkańców, wliczając w to emigrację, ofiary śmiertelne oraz nienarodzone dzieci. W sferze geopolitycznej nowa strategia USA, określana przez autorów mianem „abdykacji przez siłę”, budzi niepokój o wycofanie się Stanów z roli strażnika światowego bezpieczeństwa


Dlaczego Polska jest nieobecna przy kluczowych stołach negocjacyjnych? Jak ogromna jest skala katastrofy demograficznej Ukrainy? Co oznacza nowa strategia bezpieczeństwa USA i dlaczego budzi lęk?


Zapraszamy na odcinek w którym łączymy analizę bieżących wstrząsów geopolitycznych z naszą relacją z wyprawy na Zakarpacie – regionu, który staje się soczewką przemian wojennej Ukrainy. Zastanawiamy się, dlaczego mimo wydawania 5% PKB na zbrojenia Polska jest nieobecna przy kluczowych stołach negocjacyjnych, co budzi zdziwienie w Kijowie. Następnie przenosimy się na Zakarpacie, by opowiedzieć o fenomenie „wielkiej relokacji” – przenoszeniu całych fabryk i szkół z zagrożonego wschodu do małych miasteczek jak Pereczyn, co rodzi zarówno szanse gospodarcze, jak i napięcia kulturowe czy płacowe między „miejscowymi” a przybyszami. Całość klamrujemy refleksją Witalija Portnikowa o tym, że wojna ta może nie mieć klasycznego finału, więc najważniejszym wyzwaniem staje się to, by w cieniu stałego zagrożenia nieuczciwość nie stała się normą społeczną, oraz polecamy poruszające filmy dokumentujące tę nową rzeczywistość.

- Wstęp

- Nowa strategia bezpieczeństwa USA i jej konsekwencje dla Europy

- Rola społeczeństwa obywatelskiego w obliczu niepewności geopolitycznej

- Zakarpacie jako bezpieczna przystań i specyfika regionu

- Relokacja przemysłu ze wschodu na zachód Ukrainy

- Napięcia społeczne i kulturowe między miejscowymi a przesiedleńcami

- Wnioski Witalija Portnikowa: Życie w cieniu niekończącej się wojny

- Katastrofa demograficzna Ukrainy

- Tożsamość środkowoeuropejska a ukraińska

- Kącik filmowy: Obraz wojny w kinie dokumentalnym i fabularnym


Filmy: „2000m od Andrijwki”, „Miesiąc Miodowy”, „Listy do Theo”, „Dowżenko”, „Malewicz”, „Jesteś Wszechświatem”, „Obiekt Kachowski”


Is Trump’s Ukraine Peace Deal a Faustian Bargain? - https://www.cfr.org/expert-brief/trumps-ukraine-peace-deal-faustian-bargain?utm_sourceBeyond Trump’s flip-flops on Putin, what might an Ukraine peace settlement look like? - https://www.chathamhouse.org/2025/10/beyond-trumps-flip-flops-putin-what-might-ukraine-peace-settlement-look?utm_sourceA carve-up in gift wrapping: Trump’s peace plan puts the sacrifice on Ukraine - https://www.theguardian.com/world/2025/apr/25/a-carve-up-in-gift-wrapping-trumps-peace-plan-puts-the-sacrifice-on-ukraine?utm_sourceZakarpacie - https://www.ukrainer.net/regions/zakarpattya/„Korupcja, zabawa w chowanego i uklady. Jak miliony „uchylających się” unikają odpowiedzialności w Ukrainie" - https://www.pravda.com.ua/articles/2025/11/05/8005881/?utm_source„Dlaczego mobilizacja poniosła klęskę i jak to naprawić" - https://bukvy.org/prychyny-provalu-mobilizacziyi-ta-yak-yih-vypravyty/?utm_source


Za produkcję odpowiadają:

Mikołaj Maluchnik | Oko press

Kamil Wrona | Oko press

Anna Fedas | Fundacja Batorego

Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego

Kinga Pękalska | Fundacja Batorego

Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego


Jesteśmy też tutaj:


FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego

IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/

www: https://www.batory.org.pl/


Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations

Donalda Trumpa Putin Kundera Edwin Bendyk Europa Fundacji Batorego Agnieszka Lichnerowicz Portnikov Rosja Kołoczawy Derkacz Zakarpacie Zachodu Trump Krzysztofa Stanowskiego

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 14 wyników dla "Europa"

Europa przestała być istotnym punktem odniesienia.

Może nie w zwycięstwo, bo tylu ludzi zginęło, że już trudno o tym mówić, ale w nieprzegraną, w to, że to Rosja może być w dużo gorszej sytuacji niż Ukraina i Europa.

Zabieg, który rozumiem, bo my w Polsce za Milanem Kunderą długo uczyliśmy siebie i naszych tam partnerów i przyjaciół za granicą, że tu nie jest Europa Wschodnia, tu jest Europa Środkowa, co miało nam się też psychologicznie pomóc odciąć z tych wszystkich traum wschodnioeuropejskich, no ale Zakarpacie jest w Europie Środkowej.

Zakarpacie to jest Europa Środkowa, znaczy w sensie ja to rozumiem, kulturowym i geograficznym.

Ale Europa pełną gębą, tylko wschodnia.

No właśnie, nie, to możemy się stwierdzić, ale Europa.

Ale zdecydowanie właśnie Europa.

Mam odruch, żeby odzyskiwać słowo Europa Wschodnia i być dumnym Europejczykiem wschodnim, a nie uciekać... Ale warto przypomnieć, bo Ty właśnie przywołałeś Kundera i jego słynny esej o Europie Środkowej.

My, tu jest Europa, prawda?

Pokazując, że to była Europa.

Z punktu widzenia Kijowa jest Europa po prostu.

Czy na pewno, jeżeli się spełni najlepszy scenariusz, Ukraina dołączy w przyszłości do Unii Europejskiej, to Europa Wschodnia wydaje mi się już stanie się taką pełnoprawną częścią Europy i już nie będzie trzeba uciekać od niej, tylko Europa będzie już cała.

Też trzeba pamiętać, jeszcze inna konstrukcja, bo nie tylko astrowęgierska, bo też to lubią niektórzy też przypominać, którzy nie lubią Niemiec, że Mitteleuropa to jest koncept niemiecki, prawda?

Też spotkałem się z francuską interpretacją, że Europa Środkowa jest tam, gdzie jest kapusta kiszona, prawda?

Ostatnie odcinki