Mentionsy

Ukraina w ciągu 11 lat trwania konfliktu straciła aż 10 milionów mieszkańców, wliczając w to emigrację, ofiary śmiertelne oraz nienarodzone dzieci. W sferze geopolitycznej nowa strategia USA, określana przez autorów mianem „abdykacji przez siłę”, budzi niepokój o wycofanie się Stanów z roli strażnika światowego bezpieczeństwa

Dlaczego Polska jest nieobecna przy kluczowych stołach negocjacyjnych? Jak ogromna jest skala katastrofy demograficznej Ukrainy? Co oznacza nowa strategia bezpieczeństwa USA i dlaczego budzi lęk?

Zapraszamy na odcinek w którym łączymy analizę bieżących wstrząsów geopolitycznych z naszą relacją z wyprawy na Zakarpacie – regionu, który staje się soczewką przemian wojennej Ukrainy. Zastanawiamy się, dlaczego mimo wydawania 5% PKB na zbrojenia Polska jest nieobecna przy kluczowych stołach negocjacyjnych, co budzi zdziwienie w Kijowie. Następnie przenosimy się na Zakarpacie, by opowiedzieć o fenomenie „wielkiej relokacji” – przenoszeniu całych fabryk i szkół z zagrożonego wschodu do małych miasteczek jak Pereczyn, co rodzi zarówno szanse gospodarcze, jak i napięcia kulturowe czy płacowe między „miejscowymi” a przybyszami. Całość klamrujemy refleksją Witalija Portnikowa o tym, że wojna ta może nie mieć klasycznego finału, więc najważniejszym wyzwaniem staje się to, by w cieniu stałego zagrożenia nieuczciwość nie stała się normą społeczną, oraz polecamy poruszające filmy dokumentujące tę nową rzeczywistość.

▶00:00 - Wstęp

▶03:28 - Nowa strategia bezpieczeństwa USA i jej konsekwencje dla Europy

▶12:54 - Rola społeczeństwa obywatelskiego w obliczu niepewności geopolitycznej

▶16:16 - Zakarpacie jako bezpieczna przystań i specyfika regionu

▶26:10 - Relokacja przemysłu ze wschodu na zachód Ukrainy

▶29:27 - Napięcia społeczne i kulturowe między miejscowymi a przesiedleńcami

▶41:50 - Wnioski Witalija Portnikowa: Życie w cieniu niekończącej się wojny

▶44:29 - Katastrofa demograficzna Ukrainy

▶56:00 - Tożsamość środkowoeuropejska a ukraińska

▶01:03:32 - Kącik filmowy: Obraz wojny w kinie dokumentalnym i fabularnym

Filmy: „2000m od Andrijwki”, „Miesiąc Miodowy”, „Listy do Theo”, „Dowżenko”, „Malewicz”, „Jesteś Wszechświatem”, „Obiekt Kachowski”

Is Trump’s Ukraine Peace Deal a Faustian Bargain? - https://www.cfr.org/expert-brief/trumps-ukraine-peace-deal-faustian-bargain?utm_sourceBeyond Trump’s flip-flops on Putin, what might an Ukraine peace settlement look like? - https://www.chathamhouse.org/2025/10/beyond-trumps-flip-flops-putin-what-might-ukraine-peace-settlement-look?utm_sourceA carve-up in gift wrapping: Trump’s peace plan puts the sacrifice on Ukraine - https://www.theguardian.com/world/2025/apr/25/a-carve-up-in-gift-wrapping-trumps-peace-plan-puts-the-sacrifice-on-ukraine?utm_sourceZakarpacie - https://www.ukrainer.net/regions/zakarpattya/„Korupcja, zabawa w chowanego i uklady. Jak miliony „uchylających się” unikają odpowiedzialności w Ukrainie" - https://www.pravda.com.ua/articles/2025/11/05/8005881/?utm_source„Dlaczego mobilizacja poniosła klęskę i jak to naprawić" - https://bukvy.org/prychyny-provalu-mobilizacziyi-ta-yak-yih-vypravyty/?utm_source

Za produkcję odpowiadają:

Mikołaj Maluchnik | Oko press

Kamil Wrona | Oko press

Anna Fedas | Fundacja Batorego

Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego

Kinga Pękalska | Fundacja Batorego

Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego

Jesteśmy też tutaj:

FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego

IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/

www: https://www.batory.org.pl/

Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations