Mentionsy
Rozmawiamy
Rozmawiamy
16.02.2026 17:00

Walka o nową Polskę. Stanisław Miłkowski i jego agraryzm. I Mateusz Ratyński

W aktualnym odcinku Rozmawiamy" Adam Leszczyński rozmawia z dr. Mateuszem Ratyńskim – autorem książki „Walka o nową Polskę. Stanisław Miłkowski i jego agraryzm” – o Stanisławie Miłkowskim (1905–1945), jednym z najbardziej oryginalnych i zapomnianych polskich myślicieli politycznych XX wieku.

Czym był jego nowoczesny agraryzm: „trzecią drogą” między kapitalizmem a komunizmem, opartą na demokracji, samorządności i spółdzielczości? Skąd brała się jego krytyka „pańskiej Polski” II RP, spory w ruchu ludowym oraz zaskakująco aktualne wątki bliskości natury, które dziś brzmią jak zapowiedź myślenia ekologicznego?

Dr Mateusz Ratyński - historyk, kierownik Działu Naukowo-Badawczego Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, dyrektor Instytutu Pamięci Wszechnicy Świętokrzyskiej w Kielcach, zajmuje się historią XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem ruchu ludowego i biografistyki, autor kilkunastu monografii naukowych i źródłowych.Publikacja odcinka towarzyszy premierze książki: https://instytutnarutowicza.bigcartel.com/product/mateusz-raty%C5%84ski-walka-o-now%C4%85-polsk%C4%99-stanis%C5%82aw-mi%C5%82kowski-i-jego-agraryzm

Miłkowskiego Związek Młodzieży Wiejskiej II Rzeczpospolita ZMW Witos Stanisław Miłkowski Stronnictwa Ludowego Andrzej Leper Ruchu Ludowego Stefan Ignar ZSL Rataj Mikołajczyka WITOS Witos

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 10 wyników dla "Stronnictwa Ludowego"

No ale już nie wchodząc w szczegóły, w 31 roku dochodzi do zjednoczenia tych trzech ugrupowań, czyli Stronnictwa Chłopskiego, Polskiego Stronnictwa Ludowego Wyzwolenie i Polskiego Stronnictwa Ludowego Piast.

Całe to pokolenie tych działaczy Związku Młodzieży Wiejskiej, tych młodych ludzi, ono jest częścią tego Stronnictwa Ludowego, chociaż głównie działa w ZMW.

Rataj, który ma bardzo ważną rolę wewnątrz Stronnictwa Ludowego, bo on jest pełniącym obowiązki prezesa partii.

Jednym z tych działaczy wciągniętych do Naczelnego Komitetu Wykonawczego Stronnictwa Ludowego jest właśnie Miłkowski.

I on razem z Jerzym Kuncewiczem przygotowują program Stronnictwa Ludowego i właśnie to jest ten program radykalny, który jest oparty na hasłach agraryzmu.

Miłkowski też nigdy nie zrobił kariery politycznej, bo on faktycznie zostanie wybrany do Naczelnego Komitetu Wykonawczego Stronnictwa Ludowego w 1935 roku, ale dość szybko straci swoją pozycję wewnątrz partii i będzie odsunięty na boczny tor, mimo że będzie oczywiście we władzach Związku Młodzieży Wiejskiej.

Ten strajk chłopski w gruncie rzeczy był bardzo dobry organizacyjnie dla Stronnictwa Ludowego, bo ci młodzi działacze weszli, organizowali się w ramach tego strajku chłopskiego.

No to może cofnę się od, zacznę od innej rzeczy, że w ogóle jeszcze II wojna światowa, Miłkowski jest jednym z członków tego Stronnictwa Ludowego Roch Emigracyjnego.

Potem w ogóle w związku z ZSL-u, ZSL to jest w ogóle też, ja teraz zrobię taką wstawkę, to jest partia, która powstaje w wyniku zjednoczenia Stronnictwa Ludowego Lubelskiego z resztkami po PSL-u.

Miłkowski tych chrześcijańskich wartości nigdy jakoś nie podkreślał, a w tym neoagraryzmie tego PSL-u, jako podstawę programową Polskiego Stronnictwa Ludowego, jest przyjęty jako taka też bardzo ważna rzecz, że chrześcijaństwo... To jest specyficzny moment, prawda?

Ostatnie odcinki