Mentionsy
Podkast Tygodnika Powszechnego
Podkast Tygodnika Powszechnego
30.04.2026 15:32

Czarnogóra to już nie Bałkany?

Czarnogóra nie mieści się w prostych kategoriach. To kraj, w którym czarnogórska tożsamość nie jest większościowa, gdzie niemal jedna trzecia obywateli uważa się za Serbów, a podziały przebiegają nie tylko przez odmęty historii, lecz także przez geografię, religię i pamięć. To państwo, które na mapie pojawiło się dopiero w 2006 roku, ale jego historia wyrasta z rozpadu Jugosławii i napiętych relacji z Serbią – oraz z trwającego do dziś sporu o tożsamość jego obywateli.

A jednocześnie to kraj wybitnie nowoczesny. W wielu obszarach – choćby praw kobiet czy osób LGBT+ – prawo jest bardziej progresywne niż w Polsce. I to napięcie między nowoczesnością a tradycją, między wspólnotowością a państwowością, czyni Czarnogórę ciekawym laboratorium współczesnej Europy.

W rozmowie za Aleksandrą Wojtaszek przyglądamy się temu, co naprawdę oznacza możliwe rozszerzenie Unii. To nie tylko kwestia procedur i negocjacji, lecz także geopolityki: wpływów Rosji, inwestycji Chin, osłabionej obecności Stanów Zjednoczonych. Czarnogóra – mała, górzysta, często pomijana – okazuje się miejscem, w którym te wszystkie napięcia są widoczne jak na dłoni.

Ale jest też drugi poziom tej opowieści. To pytanie o stereotypy. „Bałkany” w europejskim języku długo były synonimem chaosu, rozdrobnienia, niedojrzałości. Tymczasem rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. Czarnogóra nie jest „mniej europejska” – jest po prostu inna. I może właśnie dlatego tak trudno ją zrozumieć.

Podkast Tygodnika Powszechnego jest otwartym dla wszystkich formatem dziennikarskim, który współfinansowany jest przez naszych Patronów. Nasza działalność podkastowa jest w 100% działalnością non-profit i wszystkie datki przeznaczane są na tworzenie i rozwijanie treści. Dołącz do grona Patronów https://patronite.pl/TygodnikPowszechny

Jeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.

Unii Europejskiej Unii Serbia Dziukanowicz Aleksandra Wojtaszek Czarnogórą Ryanair Boka Kotorska Belgrad Markowicza Europa Mickiewiczem Belt and Road Czarnogórzec Cytyni

Rozdziały (10)

1. Czarnogóra i jej droga do UE

Rozmowa o Czarnogórze, jej ambicjach do dołączenia do Unii Europejskiej i zmianach w ciągu ostatnich 20 lat.

2. Historia i tożsamość Czarnogóry

Analiza historii Czarnogóry, od referendum o odłączeniu od Serbii w 2006 roku do obecnej sytuacji.

3. Kompleksowość tożsamości czarnogórskiej

Diskussja nad złożonością tożsamości czarnogórskiej, w tym języka, etnicznych mniejszości i geograficznych zróżnicowań.

4. Bałkanizacja i geopolityka

Analiza bałkanizacji i jej konsekwencji dla Czarnogóry, w tym wpływów geopolitycznych i ekonomicznych.

5. Relacje z Serbią i perspektywy rozszerzenia UE

Rozmowa skupia się na relacjach Czarnogóry z Serbią, historycznych konfliktach i perspektywach wstąpienia do Unii Europejskiej.

6. Historia i mitologia Kosowa

Analiza historii i mitologii Kosowa w kontekście relacji Serbii i Czarnogóry, a także jej znaczenia dla nacjonalizmu serbskiego.

7. Znane i nieznane Czarnogóra

Porównanie znanej Chorwacji z Czarnogórą, jej nieznane aspekty i stereotypy związane z krajem.

8. Czarnogórscy nacjonalizm i europeizacja

Analiza czarnogórskiego nacjonalizmu i jego różnice z serbskim, a także proces europeizacji kraju i jego konsekwencje.

9. Klany i tożsamość czarnogórskie

Rozmowa o klanskie społeczeństwo i tożsamości czarnogórskiej, w tym znaczenie nazwisk i klanów, a także problemy związane z tradycjonalnym traktowaniem kobiet.

10. Wyzwanie Czarnogóry

Rekomendacje dla Polaków chętnych do odwiedzin w Czarnogórze, w tym informacje o transportie, atrakcjach i gościnności lokalnej.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 13 wyników dla "Unii Europejskiej"

Bardzo dużo pracy przed Czarnogórą, że to jest bardzo ambitny plan, ale kilka dni temu wszystkie kraje Unii Europejskiej zgodziły się na to, żeby rozpocząć traktat akcesyjny.

Groknęła wiadomość, że Czarnogóra być może niedługo, za dwa lata wstąpi do Unii Europejskiej.

Ale od jakiegoś czasu zaczęli przedstawiciele Unii Europejskiej mówić coraz głośniej o tym, że to Czarnogóra jest najdalej w tym procesie i że to ona zamknęła najwięcej rozdziałów i że faktycznie widać tu postęp.

To jak też długą drogę musi Czarnogóra przebiec, żeby się dostosować do wszystkich wymogów Unii Europejskiej, ale teraz faktycznie zaczyna ta data być coraz bardziej realna.

Wszystkie kraje Unii Europejskiej zgodziły się na to, żeby rozpocząć traktat akcesyjny, czyli powstała taka grupa robocza, jeśli czasem fajnie nazywa ad hoc grupą, w ramach której będą przebiegały prace nad traktatem akcesyjnym.

No ale z drugiej strony, tak jak zaczęliśmy naszą rozmowę, no jednak rozszerzenie Unii Europejskiej się być może dokona.

Czy Czarnogóra jest gotowa do wejścia do Unii Europejskiej?

Więc ja odpowiadam na to kontrpytaniem, czy jesteśmy pewni, że Polska była gotowa do wejścia do Unii Europejskiej, kiedy do niej wchodziła i czy wszystko w naszym systemie było takie dopięte na ostatni guzik.

Ale myślę, że to jest bardzo istotne właśnie ze względu na te przeróżne wpływy, które tam widać i myślę, że to jest z perspektywy Unii Europejskiej bardzo dobry krok, żeby Czarnogóra, Czarnogóra jest od właściwie już dobrej dekady w NATO na przykład, co też było ważnym krokiem.

To, że ktoś się deklaruje jako Serb, to nie znaczy, że uważa, że np. Belgrad powinien dyktować jakąkolwiek politykę Czarnogórze, bo to choćby widać po tym, że ponad 70% Czarnogórców popiera wstąpienie Czarnogóry do Unii Europejskiej, a więc ta liczba tu się nie zgadza.

I po drugie ta ich mitologia narodowa jest tak nieprawdopodobnie właśnie mityczna i mitologiczna, że każda rozmowa z każdym serbskim nacjonalistą na temat geopolityki, Unii Europejskiej i tak dalej kończy się na bitwie w Kosowym Polu w XIV wieku.

No i oczywiście Serbii nie podoba się, tej oficjalnej Serbii nie podoba się, że Czarnogóra miałaby wejść do Unii Europejskiej, bo to oznacza całkowitą utratę kontroli.

Sztuczki, które na przykład skonfliktują Czarnogórę z Chorwacją, która już jest w Unii Europejskiej i tak dalej, więc pojawiają się takie ruchy.

Ostatnie odcinki