Mentionsy

Moimi gośćmi są dr Tymoteusz Król, największy ekspert od języka wilamowskiego, pochodzący z Wilamowic, badacz i aktywista oraz Andrzej Żak, który zajmował się badaniem m.in.

języka wilamowskiego już od bardzo dawna.

Zaraz przejdziemy do rozmowy, ale na początku usłyszycie Tymoteusza, który przedstawia się właśnie w tym języku, więc możecie go na początku posłuchać, a potem już rozmawiamy po polsku i dajemy tylko trochę słówek z wilamowskiego, żeby pokazać Wam, jak ten język brzmi.

Rewitalizacja języka wilamowskiego i wilamowiany, który w Wilamowicach mieszka z drobnymi przerwami, ale zawsze jakoś tam jedną nogą tam mieszka.

Natomiast w przypadku języka wilamowskiego też wchodzono do domów, podsłuchiwano pod oknami i te osoby prześladowano za to, że w domu go używają, więc było to jeszcze dodatkowy negatywny czynnik.

Dzisiaj dzięki rewitalizacji języka wilamowskiego

No i po wilamowsku do gromańskiego, wilamowskiego czasownika dodajemy właśnie także zapożyczone "-że".

To nie jest jakaś kalka, mówię teraz po tocznym rozumieniu, że po prostu wkładamy polskie konstrukcje, tylko one często są przepracowywane przez użytkowników języka wilamowskiego i dostosowywane do ich potrzeb.

I chociaż była taka naukowa próba zaklasyfikowania wilamowskiego jako języka mieszanego, tak zwanego, to raczej wydaje się, że po prostu tutaj mamy do czynienia z takim klasycznym kontaktem językowym, chociaż rzeczywiście bardzo silnym.

Fascynujący dla językoznawców, ale nie tylko, bo jeżeli słyszymy jakieś słowo podobne na przykład do polskiego, to od razu możemy je zidentyfikować, zastanowić się co to znaczy, jak funkcjonuje i to też pomaga chyba w nauce języka wilamowskiego.

Natomiast jeśli chodzi o nauczanie wilamowskiego, to powiem tak.

Natomiast w przypadku języka wilamowskiego to jest trudne, dlatego że ktoś, kto zna tylko język polski, zresztą nawet jakby znał niemiecki, to to aż tak bardzo by nie pomogło, znaczy po prostu on jest na tyle daleki od polskiego zwłaszcza i od niemieckiego częściowo też, że to oczywiście by zadziałało, ale po dużo dłuższym czasie, a ludzie się jednak frustrują, bo powiedzmy jakby zamieszkać z kimś takim, kto mówi tylko po wilamowsku, to pewnie to by

Natomiast jeśli mamy dwunasto, trzynastolatków, których chcemy nauczyć Wilamowskiego, jest w nich ten chęć, jest ten zapał, to niestety bardzo łatwo ten zapał można zgasić, jeśliby te lekcje były zbyt nudne.

Zresztą też jest tak, że dzisiaj coraz więcej słów z języka angielskiego wchodzi do języka wilamowskiego, bo tak się zresztą dzieje chyba z każdym językiem dzisiaj.

Miałem wystąpienie na temat języka wilamowskiego.

Na przykład jeżeli tworzy się słownik języka wilamowskiego, czy jakieś materiały do nauki, czy właśnie jakieś przedstawienie, pisze się książkę, jeżeli się takie aktywności dzieją, no to oczywiście niektóre słowa mogą być przez autorów tego proponowane, mogą się przyjąć po tym języku lub nie przyjąć, ale to, że takie propozycje są, to nie znaczy, że język jest wymyślony.

To tak, na Uniwersytecie Warszawskim co jakiś czas, najczęściej jest co dwa lata, jest uruchamiany kurs języka wilamowskiego w ramach tych zajęć ogólnouniwersyteckich, tak zwanych ogólnou.

Tak jak już zostało powiedziane, osoba, która zna język polski, nie zrozumie języka wilamowskiego, ale także osoba, która zna język niemiecki, będzie miała duże trudności, szczególnie na początku i bez specjalnego przygotowania teoretycznego, językoznawczego, żeby język wilamowski zrozumieć.

język czeski i słowacki są wzajemnie zrozumiałe i są uważane za odrębne języki, ale tutaj w przypadku wilamowskiego właściwie nie ma takiego innego języka żywego dzisiaj.

I to właśnie Tymoteusz zaczął na większą skalę w Wilamowicach uczyć języka wilamowskiego, kiedy jeszcze sam był uczniem szkoły.

Ty, Tymku, z jednej strony nauczyłeś się w naturalny sposób języka od swojej babci, z drugiej strony też pobierałeś jakieś takie mniej lub bardziej formalne lekcje u wilamowskiego poety Józefa Gary, a także oczywiście uczyłeś się od bardzo wielu użytkowników i użytkowniczek, w większości już nieżyjących, tego języka.

Trzy godziny dziennie na przykład na rewitalizację Wilamowskiego i co mam robić?

Możemy zorganizować lekcje, a nikt nie przyjdzie, bo to nikogo nie będzie interesowało, albo w drugą stronę, że będą mieli negatywne, bo będą się bali uczyć wilamowskiego.

Miało właśnie o tym wzmiankę lub nawet szerszą jakąś tam sekcję poświęconą wsparciu rewitalizacji języka wilamowskiego.

A ponieważ ówczesne władze, ale to raczej na szczeblu lokalnym, zdawały sobie sprawę, że wilamowianie swojego języka nie uznają za niemieckie, więc wydano odrębny jakby dekret dotyczący języka wilamowskiego, no żeby ci ludzie to rozumieli, że właśnie tak samo stroju wilamowskiego.

Ja reprezentowałem użytkowników języka wilamowskiego zarówno na tej komisji sejmowej, ale później też w Senacie.

Interesujące jest to, że mój dawny tekst został już po raz drugi zacytowany jako rzekomy argument przeciwko uznaniu języka wilamowskiego i przeciwko wpisaniu go do ustawy, bo już w 2021 roku

Na Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych została odczytana informacja ówczesnego ministra spraw wewnętrznych i administracji na temat możliwości uznania języka wilamowskiego za język regionalny i wpisania go do ustawy.

Tylko dla Wilamowskiego.

I na przykład z funduszy norweskich udało się nam pozyskać środki na budowę muzeum i też wydanie kilku książek i między innymi podręcznika do nauki języka wilamowskiego.

Teraz w ramach projektu z Instytutu Różnorodności Językowej powstaje słownik języka wilamowskiego.

To też te wszystkie rzeczy, o których wspominałaś, te podcasty po wilamowsku, żeby posłuchać więcej Wilamowskiego o Wilamowskim i to muzeum i informacje o tej wystawie wszystko zamieścimy w opisie, więc możecie sobie sprawdzić i pewnie jeszcze więcej, bo poproszę o jeszcze więcej linków od was do różnych dalszych źródeł wiedzy dla osób, które chciałyby pogrążyć temat.

Też nie utrzymuję konfrontacji z rzeczywistością, no bo po pierwsze, tak jak wspomniał Tymoteusz, jest bardzo dużo młodych osób, czy bardzo dużo, jest znaczna grupa młodych osób, które teraz mówią po wilamowsku, używają wilamowskiego.

I jeszcze pojawia się taki też argument z pracy, starej pracy jednej badaczki, że w języku wilamowskim nie ma systemowych struktur językowych, które mogą być na przykład podstawą rewitalizacji języka wilamowskiego.

Niektóre słowa, niektóre konstrukcje, ale w przypadku Wilamowskiego żyją osoby i są osoby i znałem osoby, których jest to język pierwszy i które w tym języku są w stanie powiedzieć wszystko.

Oddaję też jakiś sens tej rewitalizacji Wilamowskiego.