Mentionsy

Podcasty Teologii Politycznej
Podcasty Teologii Politycznej
25.06.2025 16:00

9. TALAROWSKI // AVRAMCHUK // Rzeczpospolita uczonych. Ukraina, Polska, dialog, historia i mury

Jakie napięcia towarzyszyły tworzeniu się w XIX wieku ukraińskiej tożsamości historycznej na tle polskiej i rosyjskiej narracji o przeszłości? Dlaczego to na emigracji powojennej powstała przestrzeń dla nowego typu kontaktów intelektualnych między przedstawicielami polskiej, ukraińskiej i zachodniej myśli historycznej? Jaką wizję Europy Środkowo-Wschodniej odnaleźć można w myśli i działaniach papieża Jana Pawła II? I co z tych doświadczeń wynika dziś – dla nas, dla dialogu narodów, i dla przyszłości naszej części Europy?

O tych i wielu innych kwestiach w najnowszym odcinku Dialogów epok rozmawiamy z dr. Oleksandrem Avramchukiem – historykiem, absolwentem Akademii Kijowsko-Mohylańskiej i Uniwersytetu Warszawskiego, badaczem historii myśli politycznej Europy Środkowo-Wschodniej oraz relacji polsko-ukraińskich. Punktem wyjścia rozmowy jest jego książka Rzeczpospolita uczonych, poświęcona powstaniu studiów ukraińskich i dialogowi historyków polskich i ukraińskich na emigracji w Stanach Zjednoczonych.

____________

Historia to nie tylko przytłaczający datami i nazwiskami gąszcz dawnych wydarzeń, badanie „niegdysiejszych śniegów”, które znuży nawet najwytrwalszych fascynatów przeszłości, czy przestrzeń manipulowania faktami dla doraźnych celów. To też próba zrozumienia, jak rodziły się idee, które formują dzisiejszy świat, jak kształtowały się granice – nie tylko te geograficzne, ale duchowe czy mentalne, jak ludzie w różnych epokach myśleli o relacji jednostki, wspólnoty i Boga. Jakie wydarzenia, postaci, dzieła – zmieniały sposób postrzegania władzy, religii czy wojny? W podcaście „Dialogi epok” wybierzemy się na poszukiwania momentów przełomu w dziejach Europy i Polski, przyjrzymy się ciągłości i przeobrażeniom idei o ponadepokowym znaczeniu, miejscu religii w porządku politycznym i kulturowym.  Jak cesarz Konstantyn zmienił historię chrześcijaństwa i imperium rzymskiego? Na czym polegało wielkie starcie idei – uniwersalizmu i suwerenności – uosabianych przez średniowiecznych papieży, cesarzy i królów? Z jakich źródeł możemy poznać XVII wiek, stulecie wojen, srebrny wiek Rzeczypospolitej, odmalowany w fascynujący sposób na kartach Trylogii Henryka Sienkiewicza i w ekranizacjach jego powieści? Tym tematom już w pierwszych odcinkach Dialogów epok Adam Talarowski przyjrzy się z zaproszonymi gośćmi, wybitnymi specjalistami w swych dziedzinach.

Obserwuj nas na: ⁠YouTube⁠, ⁠Spotify⁠ i na wielu innych ⁠platformach⁠.

Podobają Ci się podcasty Teologii Politycznej?⁠Serdecznie zachęcamy do wsparcia naszych nagrań.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 10 wyników dla "Rzeczpospolita"

Jest autorem licznych tekstów i dwóch książek, wśród nich Rzeczpospolita uczonych.

Więc w momencie, kiedy wybucha I wojna światowa i na mapie politycznej Europy pojawiają się nowe państwa, w tym także II Rzeczpospolita, natomiast Ukraina swe dążenia niepodległościowe nie mogła zrealizować.

Ale ma to ze sobą, czy wiąże się to przede wszystkim z polityką, a polityka jest taka, że II Rzeczpospolita ma bardzo złą prasę w Europie z uwagi na swoją politykę wobec mniejszości narodowych, w związku z czym pozytywne pokazanie takiej konstruktywnej współpracy z mniejszością ukraińską

W swojej książce nadałeś tytuł Rzeczpospolita uczonych, opisując w ten sposób przede wszystkim ukraińskich i polskich uczonych na wojennej i powojennej emigracji.

Były też oczywiście ośrodki europejskie, polskie, ukraińskie, ale czym była ta tytułowa Rzeczpospolita uczonych?

Więc Rzeczpospolita uczonych jest przede wszystkim wspólnotą myśli, jest wspólnotą wspólnych doświadczeń, doświadczeń totalitaryzmów, zarówno tego czerwonego, jak i brunatnego.

Do tej grupy młodych ludzi, których wychowuje Rzeczpospolita uczonych, należy również literaturoznawca George Grabowicz, uczeń Wiktora Weintrauba, ukraiński slawista.

I w efekcie zmienia się nastawienia wobec tego, czym jest Rzeczpospolita w kanonie historiografii ukraińskiej, bo jednym z podstawowych kierunków polityki naukowej ośrodka w Harwardzie jest nawiązanie współpracy z historykami z drugiej strony żelaznej kurtyny.

Zresztą to też ma jakieś nawiązanie w tytule, bo tytułowa Rzeczpospolita uczonych, trzeba było na samym początku o tym powiedzieć, to jest oczywiście nawiązanie do oświeceniowej.

Polska Rzeczpospolita Ludowa, czy Polska Republika Ludowa raczej by powiedzieć, była jednak zupełnie innym państwem niż Ukraina sowiecka.