Mentionsy

Podcasty Teologii Politycznej
Podcasty Teologii Politycznej
19.11.2025 19:00

35. HERBICH // ZIEMACKI // Wincenty Lutosławski: Platonik i romantyk

Dołącz do grona producentów naszych podcastów: https://teologiapolityczna.pl/podcasty2025

W trzydziestym piątym odcinku podcastu „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich i dr Jerzy Ziemacki rozmawiają o kluczowych dokonaniach filozoficznych Wincentego Lutosławskiego. Jak Lutosławski postrzegał filozofię Platona? Czym była stylometria - nowa metoda, która posłużyła mu do ustalenia chronologii pism Platońskich? Co uważał na temat polskiego romantyzmu? Czym była dla niego jaźń i co myślał o narodzie? Na te między innymi pytania rozmówcy szukają odpowiedzi.

W cyklu podcastów „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich wspólnie z zaproszonymi gośćmi będzie przyglądał się wybranym wątkom oraz postaciom tworzącym polską tradycję filozoficzną. Celem podcastu jest nie tylko udzielenie odpowiedzi na pytanie, co oryginalnego wniosła do historii myśli filozoficznej polska filozofia, lecz przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, w jaki sposób myśliciele polscy reagowali na wyzwania dziejowe, kulturowe i cywilizacyjne, przed którymi stali oni oraz ich ojczyzna.

Tomasz Herbich wraz z zaproszonymi gośćmi porozmawia o poglądach filozoficznych autorów z różnych epok rozwoju naszej kultury umysłowej. Pojawią się wśród tych filozofów między innymi Stanisław Orzechowski, Piotr Skarga, Jan Śniadecki, Stanisław Staszic, Maurycy Mochnacki, August Cieszkowski, Stanisław Brzozowski, Edward Abramowski, Kazimierz Twardowski, Jan Łukasiewicz, Roman Ingarden, Józef Tischner, Karol Wojtyła, Leszek Kołakowski, Andrzej Walicki i wielu innych.

Zapraszamy do dołączenia do grona producentów naszych podcastów: https://teologiapolityczna.pl/podcasty2025

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 25 wyników dla "Lutosławskiego"

William James pisze często do Lutosławskiego, że przeczytał jakąś jego rozprawę, którą on mu posłał, czy to po angielsku, czy po niemiecku też, że jest zachwycony jego stylem, że James bardzo podkreśla, że tak wiele nas łączy, że łączy nas na przykład taki pluralizm ontologiczny, nie monizm, nie dualizm, ale pluralizm, że łączy nas indeterminizm, czyli to wszystko, i ta asceza, i ta joga.

I na temat Wincentego Lutosławskiego porozmawiam z doktorem Jerzym Ziemackim, autorem książki Odkrycie jaźni.

Biografia intelektualna Wincentego Lutosławskiego, która powstała na podstawie twojego doktoratu, ale poza tym także badaczem związanym obecnie z Kronosem, z Kwartelnikiem Kronos i z Polską Akademią Nauk.

Przechodzimy w związku z tym do tego dzieła, od którego zacząłem, zagajając naszą rozmowę, czyli do dzieła Lutosławskiego, The Origin and Growth of Plato's Logic.

No właśnie, jaka interpretacja filozofii Platona się wyłania z pism Lutosławskiego?

Tak więc ta ewolucja poglądów jest przedstawiona u Lutosławskiego, a metoda stylometryczna właśnie posłużyła, żeby to udowodnić.

I rzeczywiście dzisiaj powszechnie już mówimy o wczesnym Platonie, późnym Platonie i jest to ten efekt Lutosławskiego.

I to jest z całą pewnością trwały dorobek Wincentego Lutosławskiego.

Napisał kiedyś, w pewnym miejscu zawarł taką uwagę, że obrazy Lutosławskiego, jego twórczości, jego dorobku poza granicami Polski wewnętrznie istotnie różniły się między sobą.

Te wspólne wątki tej triady tych wieszczów to właśnie to jest też zasługa Wincentego Lutosławskiego.

Można by go zakwalifikować do tego też przełomu antypozytywistycznego Wincentego Lutosławskiego.

Temu stosunkowi Lutosławskiego do naszego romantyzmu na konkretnym przykładzie.

Słuchało go tam około pięciu tysięcy osób, więc to też świadczy o popularności Lutosławskiego.

Myślę, że nakreśliliśmy już portret Lutosławskiego jako badacza Platona, jako platonika nawet bardziej niż badacza Platona, co było słuszną korektą, którą tutaj wprowadziłeś, i jako kontynuatora polskiego romantyzmu, czy właśnie może bez tego kontynuatora, po prostu polskiego romantyka.

Ale w tytule książki słusznie zwracasz uwagę, że jest pewien problem centralny w twórczości Lutosławskiego.

I teraz jaźń to jest dla Lutosławskiego nawet coś więcej niż cogito dla Kartezjusza, bo to nie jest tylko ta sfera nasza racjonalna, ale również wolicjonalna.

Jeżeli chodzi o koncepcję narodu u Wincenty Lutosławskiego, to rzeczywiście jest tak, że analizując tę jaźń, Lutosławski w pewnym momencie natrafia na to, że jaźnie podobne do innych jaźni

Jednym z interesujących wątków, które także badałeś, jest korespondencja Lutosławskiego z William Jamesem i w ogóle jego kontakty intelektualne z William Jamesem.

No tu dodam, że listy Lutosławskiego są o wiele...

Trzeba powiedzieć, że William James pisze często do Lutosławskiego, że przeczytał jakąś jego rozprawę, którą on mu posłał, czy to po angielsku, czy po niemiecku też, że jest zachwycony jego stylem, że

Więc na przestrzeni 17 lat przyjaźń intelektualna, wiele listów i tu jeszcze co warto powiedzieć, że istnieje dzieło Wincentego Lutosławskiego.

No to jest nie byle jaka rzecz, że jednak filozof tej klasy co William James pisze wstęp do dzieła Wincentego Lutosławskiego.

Są listy Lutosławskiego do Jamesa, Jamesa do Lutosławskiego, a również mały zeszyt, w którym Lutosławski

Na końcu chciałem zapytać o rzecz bardzo istotną dla Lutosławskiego, bo oczywiście Lutosławski, jak każdy filozof czynu, tak można by było powiedzieć, jak każdy wyedukowany na romantycznej filozofii czynu autor, kładzie istotny nacisk na łączenie wymiaru praktycznego działalności z teoretycznym.

U Lutosławskiego, bo to było wszystko przed 1918 rokiem, żeby właśnie wzmacniać Polaków w tej drodze do niepodległości.