Mentionsy

Mianowicie przyczyną do tego, żeby wrócić do Trentowskiego jest książka Konrada Wyszkowskiego.

To nie jest praca, która wyłącznie rekonstruuje stanowisko filozoficzne Trentowskiego, choć oczywiście taki jest także jej cel.

która zawiera taką filozofię systematyczną, rozwijaną na kanwie poglądów Trentowskiego, za którym podążasz i którego stanowisko czasami doprecyzowujesz, układasz po swojemu albo w jakichś punktach, w których Trentowski nie poszedł tak daleko jak mógł, czyli na przykład porozmawiając sobie o myśle.

O tyle właśnie chcę wrócić w tym sensie także co do stylu filozofowania do tych filozofów, których wymieniam w tytule książki, czyli do Hegla, Trentowskiego, a także wielu innych.

Odnoszące się do Trentowskiego.

Otóż w pismach Trentowskiego od pewnego momentu, od kiedy zaczął pisać po polsku,

Już tutaj nie wchodzę w samą terminologię ontologiczną Trentowskiego, bo stanowi on oddzielny temat.

Więc rozwiązując tą zagadkę zaproponowałem, żeby transcendentalność Trentowskiego, żeby właśnie odróżnić ją od transcendentalności Kantowskiej, nazwać transcendencją i znaleźć dla niej odpowiednią definicję, której sam Trentowski nie daje, a która moim zdaniem okaże się produktywna

Proponuję jakąś teorię i jak mniemam, przynajmniej o ile moje pewne propozycje, które w pewnym sensie są arbitralne, to znaczy chcę to wyraźnie zaznaczyć, nie ma moim zdaniem konieczności historycznej, filozoficznej twierdzenia, że transcendentalność Trentowskiego jest transcendencją w takim sensie, o jakiej ja mówię.

Ale uważam, że na przykład przy takiej interpretacji należy uznać, że system Trentowskiego jest już sprawdzony.

To znaczy tutaj też dla naszych słuchaczy warto to podkreślić, że czytelnik Trentowskiego, czy tak wyspecjalizowany w lekturze jak ty, czy tak zainteresowany Trentowskim jak ja, ma jednak problem w punkcie wyjścia ze zrozumieniem, co on w ogóle ma na myśli, gdy mówi o transcendentalności, nie?

I to jest na pewno taka propozycja, która tę lekturę Trentowskiego uspójnia.

To jest słowo, które bardzo interesuje Trentowskiego.

No i twoja teza, znowu wprowadzana na kanwie rozważań Trentowskiego, ale to jest to twoja teza, jest taka, że nasze sądy są prawdopodobne, w tym sensie są podobne do prawdy,

Dlaczego on jest tak ważny dla ciebie i dla Trentowskiego samego?

Po niemiecku, czyli języku po polskim najważniejszym dla Trentowskiego mamy prawdopodobieństwo.

I właśnie to, co wydaje mi się przełomowe, mogę tutaj z perspektywy, że tak powiem, kontekstu odkrycia wspomnieć, że dla mnie takie otwierające oczy i w ogóle, otwierającym oczy momentem lektury Trentowskiego, momentem, w którym wpadłem na to, żeby użyć właśnie tej heurystyki, że tak powiem, że właśnie transcendentalność to jest transcendencja rozumiana jako coś niepoznawalnego.

że nasze poznanie jest pewnym procesem, tu już używam własnych słów, on to opisuje w inny sposób, ale jest pewnym procesem, który dochodzi, ale bez gwarancji, przynajmniej tak ja interpretuję Trentowskiego, do tego stanu Bożego znawia.

I drogę filozoficzną reprezentowaną choćby przez Trentowskiego.

Ty trochę inaczej argumentujesz, bo jednak stoisz po stronie Trentowskiego w tym sporze i trzecim stanowiskiem czynisz stanowisko filozoficzne Trentowskiego.

Z pojęciem, które odgrywa trudną do przecenienia rolę w filozofii Trentowskiego, a które zarazem jest pojęciem... Jak rozmawiamy ze studentami, to nie mamy pewności i my, i oni, że do końca wiemy, o co chodzi.

I tutaj odnoszę się do pewnych uwag Trentowskiego, bo moim zdaniem Trentowski zauważa ten sposób myślenia u niektórych ludzi religijnych.

Otóż on wskazuje na to, oczywiście abstrahując od religii chrześcijańskiej, o której też będziemy mówić, ale która ma też szczególny status u Trentowskiego.

I to nam wróci wtedy, gdy porozmawiamy o masońskich konotacjach, jak sądzę, myśli Trentowskiego.

Można by mówić o tym, skąd się wzięło w ogóle Trentowskiego i tak dalej.

Powiedzieli nowe słowo i to jest oczywiście coś, co łączy Trentowskiego z Cieszkowskim, z Libeltem, z wieloma innymi myślicielami tej epoki.

Kim był według ciebie Hegel do Trentowskiego?

Czy może powinniśmy postrzegać Trentowskiego jako filozofa, którego poglądy ostatecznie dążył do zarwania z Hegla?

Czy ktoś lubi Hegla czy Trentowskiego.

Z pewnością, i to tylko zaznaczę, jeżeli kogoś interesują kwestie bardziej historyczne, no to z pewnością moja książka jest bardziej wprowadzeniem do Trentowskiego niż do Hegla, ale zrobiłem to umyślnie, no bo wprowadzeń do Hegla nie brakuje także w Polsce.

Za to wstęp do Trentowskiego po raz kolejny.

A co do samego Trentowskiego i Hegla, to znaczy w stosunku do tych dwóch osób, no to Trentowski nie miał szansy poznać Hegla osobiście, w przeciwieństwie do Karola Liberta.

Niemniej, co ciekawe, mimo tego, że w interpretacji Trentowskiego i słusznie, no bo znowu powołując się na sam jego tekst, zwraca się uwagę na to, że zwłaszcza w początkowych tezach inspirował się on Schlingiem, to jednak, jeżeli się przyjrzyć autobiograficznym zapiskom,

Całość więc inicjacji w filozofię niemiecką Trentowskiego składa się z tych trzech książek.

Pozwolę sobie wspomnieć, że właśnie z tego względu się zainteresowałem epistemologią Trentowskiego, że właśnie wydawała mi się ona rozszerzeniem epistemologii hegelowskiej.

I tutaj odeślę słuchaczy też do odcinku tego podcastu, w którym mówiliśmy właśnie o filozofii teoretycznej Trentowskiego, bo tam omawiałem bardziej szczegółowo te zagadnienia.

Dlaczego uważam, że dialektyka Trentowskiego stanowi istotne i nowatorskie uzupełnienie dialektyki hegelowskiej zgodnie z immanentnymi potrzebami tejże dialektyki.

Więc żeby tego nie rozszerzać, tutaj już ponownie, tylko właśnie odsyłając słuchaczy czy to do książki, czy do poprzednich odcinków podcastu, odcinku o filozofii teoretycznej Trentowskiego.

Ten sposób trójdzielnego, dialektycznego myślenia stylu Trentowskiego wraca i wydaje mi się, że choć nie chcę twierdzić, że Hegel jest głównym autorem, z którym on się zmaga, to ewidentnie jest on jednym z ważniejszych autorów, z którymi się zmaga i myślę, że jego epistemologia jest w dużej części odpowiedzią na epistemologię hegelowską, która pozwala przywrócić, to znaczy nie tracąc dorobku hegelowskiego,

Ale to co moim zdaniem jest nowatorstwem Trentowskiego, czymś na co jednak Hegel nie potrafił moim zdaniem przynajmniej w sposób filozoficzny się zdobyć, byłoby uzasadnienie w jaki sposób ten światopogląd nie będzie światopoglądem zamkniętym.

Jeżeli tak zinterpretować Trentowskiego, jak to robisz, oczywiście to jest interpretacja pewna, no to jasno, teraz sobie o tym pomyślałem, jasno wychodzi nam fundamentalna różnica między drugim wielkim polskim filozofem, który chciał na tę antynomię reagować, czyli Henebrońskim, który oczywiście ma bardzo silnie te rewelatorskie zapędy, który mówi, że teraz oczywiście on nie ma w stanie

Jeżeli założyć, że Trentowski zakłada niepoznawalność tego porządku transcendentnego, to tutaj by wychodziła jakaś fundamentalna różnica, o której nigdy wcześniej nie pomyślałem, między Hanebrońskim a Trentowskim, jeżeli oczywiście interpretować Trentowskiego tak, jak ty to robisz, nie?

Kwestia pierwsza, ja mam bardzo duży problem, nie wiem czy ty też go masz swoją drogą, ale ja mam bardzo duży problem, znając Czucie Trentowskiego na pewno słabiej niż ty, z klasyfikowaniem go jako polskiego filozofa czynu.

Mianowicie o relacji między teorią a praktyką z perspektywy Trentowskiego.

Jak twoim zdaniem to wygląda z perspektywy Trentowskiego?

To znaczy myślę, że to co jest bez wątpienia hasłem Trentowskiego i w czym on w pełni się utożsamiał, podobnie jak Liberty Cieszkowski, jest to, że

Ostatnią kwestią, dotyczącą właśnie praktycznego zaangażowania Trentowskiego, sygnalizowano już przeze mnie wcześniej, jest jego masoński epizod, choć właściwie trudno to nazwać epizodem, bo to jest bardzo długotrwałe, więc masoński wymiar jego aktywności.

Co my wiemy na temat Trentowskiego masona?

Jak to masońskie zaangażowanie Trentowskiego wpływa na jego filozofię religii?

Zacznę od tej kwestii masońskiej, a potem odniosę się do problemu stosunku Trentowskiego do katolicyzmu.

Przede wszystkim mam tu na myśli książkę Filozofia masonarii Andrzeja Nowickiego, który sam był masonem i dla którego to była jedna z najważniejszych w ogóle kwestii u Trentowskiego.

Zresztą też napisał wiele artykułów właśnie takich bardzo sprawozdawczych, ale właśnie też dzięki temu bardzo cennych na temat działalności Masańskiej i Trentowskiego.

Także profesor Ewa Starzyńska-Kościuszko poświęciła działalności masońskiej Trentowskiego rozdziały swoich publikacji.

O tyle warto pamiętać, że akurat w czasach Trentowskiego kościół katolicki był być może w okresie największego zamknięcia, największej, że tak powiem dywergencji względem zmian postępujących na świecie.

który był z tej pruskiej linii Radziwiłłów, był ważnym urzędnikiem pruskim, pisze do Trentowskiego, zachował się rękopis tego listu, czy oryginał, w którym on pisze Trentowskiemu, że nie może go zatrudnić jako nauczyciela w szkole w Poznaniu, dlatego, że sprzeciwia się temu hierarchia kościelna.

I tutaj sobie pozwolę drugi cytat jeszcze przywołać, bo on wydaje mi się, że łączy Trentowskiego z Cieszkowskim i z Libertem.

Cytat z Trentowskiego.

Koniec cytatu z Trentowskiego.