Mentionsy
1. MICHAŁ STRACHOWSKI // JULIUSZ GAŁKOWSKI // Wiesław Juszczak. Twórca Modernizmu
Dzieje sztuki piszą jej historyczki i historycy. Trudno o większy banał. Ale stwierdzenie to traci moc oczywistości, gdy przyjrzymy się własnym sądom o malarstwie, grafice czy architekturze. Mówimy o epokach i stylach artystycznych, mając przed oczami najbardziej rozpoznawalne ich przykłady, często nieświadomi, że dopiero od „niedawna” myślimy o sztuce w tych kategoriach. Z łatwością identyfikujemy dzieła wielkich mistrzów, ale nie wiemy jak niekiedy długa i trudna była ich droga na Parnas. Pewne postaci, jak Caravaggio lub Klimt, zdają się być na nim obecne od „zawsze”, a przecież po okresach sławy przychodziła niejednokrotnie wzgarda czy zapomnienie albo co gorsza – jedno i drugie. Innymi słowy, nieświadomi tego dziedziczymy wyobrażenia, które zostały ukształtowane przed nami, „przychodzimy na gotowe”.
Specjalne miejsce przypada tu tym, którzy albo jako pierwsi zajęli się jakimś tematem, albo stworzyli najbardziej przekonującą jego interpretację. Jeśli chodzi o polską sztukę około roku 1900 taką postacią był Wiesław Juszczak. Mimo upływu lat jego prace o Witoldzie Wojtkiewiczu, Janie Stanisławskim czy malarstwie modernizmu nadal uchodzą za kanoniczne. Nie są to bowiem jedynie monografie, a próby filozoficzne, których przedmiotem była sztuka, jej duchowe źródła oraz ideowe konteksty. Nic dziwnego zatem, że ten cykl podcastów rozpoczynam od jednego z najważniejszych polskich humanistów XX i XXI stulecia. A o tym, jakie było podglebie myśli Wiesława Juszczaka i jaki kształt przybrała rozmawiałem z Juliuszem Gałkowskim.
Rozdziały (14)
Michał Strachowski i Juliusz Gałkowski przedstawiają podcast Bez Strachu, skupiający się na tematyce sztuki, a szczególnie na Wiesławie Juszczaku.
Rozmówcy omawiają doświadczenia życiowe Wiesława Juszczaka, w tym jego doświadczenie z Wojną i okres stalinizmu.
Rozmówcy poruszają temat badań nad polskim modernizmem, w tym pracę nad Wojtkiewiczem i znaczenie modernizmu dla polskiej kultury.
Rozmówcy omawiają charakterystykę prac Wiesława Juszczaka, jego podejście do badania sztuki i relacje z uczniami.
Rozmówcy analizują rolę modernizmu jako łącznika między XIX wiekiem a współczesnością, a także jego wpływ na polską kulturę.
Rozmówcy omawiają krytykę i ograniczoną recepcję prac Wiesława Juszczaka, szczególnie jego pracę nad Wojtkiewiczem.
Rozmówcy poruszają temat badań nad Wyspiańskim, jego sztuką i role relacji z religią w jego twórczości.
Rozmówcy analizują metodologię naukową Wiesława Juszczaka, jego podejście do krytyki rzeczywistości i relacje z różnymi formami sztuki.
Rozmowa kontynuuje badania nad Wyspiańskim, jego twórczością i interpretacją, a także badania nad polskim modernizmem w latach 60. i 70., z uwzględnieniem roli Wiesława Juszczaka w tej dziedzinie.
Wiesław Juszczak podróżował daleko i często, co pozwoliło mu na rozbudowanie swojej wiedzy. Opisano jego doświadczenia związane z fotografiami i podróżami do Malty.
Wiesław Juszczak uniknął chrześcijańskiego aspektu w swoich pracach, co może być związane z jego osobistymi doświadczeniami i podejściem do kultury starożytnych źródeł.
Wiesław Juszczak był humanistą, ale jego perspektywa na świat była zorientowana na duchowość człowieka, a nie na fatalizm.
Wiesław Juszczak zajmował się modernizmem, ale jego poszukiwania skupiały się na duchowości i istotności człowieka.
Wiesław Juszczak był humanistą, który poszukiwał duchowości człowieka i opisał to w swoich tekstach.
Szukaj w treści odcinka
Tak, zanim przejdę do tego pytania, ja chciałbym właśnie też absolutnie podkreślić rolę Wiesława Juszczaka przez przyjaciół zwanego po prostu po imieniu Wiesławem.
Wiesław Juszczak zawsze, pozwolę sobie na małą dygresję, strasznie trudno nam jest w tej chwili zrekonstruować myśl profesora Wiesława Juszczaka.
Od tego, co było kiedyś, ale więc przepraszam, być może tutaj jest jakiś taki błąd anachronizmu, ale wydaje mi się, że właśnie dla Wiesława Juszczaka najważniejsze było jednak to poszukiwanie to, co było najistotniejsze, czyli pewnych związków sztuki z rzeczywistością.
Chociażby opierając się na książce Wiesława Juszczaka, jak i wielu innych ludziach, którzy potem, właściwie bez Juszczaka już nikt od Wojtkiewiczu nie jest w stanie nic napisać, bo nie można się oderwać od
Myślę, że mocno nam zaszkodziły, bo w ogóle brak pisarstwa Wiesława Juszczaka w wielu momentach.
Wiesława Juszczaka z czasów myślenia o modernizmie, kiedy mamy potem kilkadziesiąt lat jego bardzo głębokiej myśli.
Myślę, Wiesława Juszczaka o religijności i duchowości było o wiele głębsze.
I tutaj jakby to co, że tak powiem, przy lekturze Wiesława Juszczaka zauważyłem, że on jednak przechyla się w tą stronę interpretacyjną i w związku z tym, ponieważ jest wielką osobowością, wielkim umysłem, przechyla także całą interpretację Wyspiańskiego, ale nie tylko Wyspiańskiego, Modernizmu w tę stronę.
Więc w tym wypadku broniłbym Wiesława Juszczaka.
I myślę, że ten zbiorczy tytuł, który wydawnictwo nadało, bardzo dobrze oddaje tok myślenia Wiesława Juszczaka, który uformował się na przestrzeni kilkudziesięciu lat, który odzwierciedla też zawartość książki, między innymi wspomniany tekst,
Wspomniał Pan wcześniej o duchowości, specyficznej duchowości Wiesława Juszczaka.
Czy można by powiedzieć, że sztuka była właśnie drogą dla samego Wiesława Juszczaka duchowości i czy była raczej ekspresją duchowości, czy może równoległą ścieżką?
I uwaga, uwaga, musi być też, zawierać sobie element prawdy, więc każdy z tych elementów tej duchowości, tak, to jest najwłaściwszy sposób, w moim przekonaniu, interpretacji Wiesława Juszczaka, jego myśli, a tym bardziej też należy pamiętać, że owszem, on był
Myślę, że dla Wiesława Juszczaka tak, no w tym sensie musiał tutaj, zgadzam się z Panem, że Wiesław Juszczak nie mógłby oderwać psyche, ducha, siły życia od tego, co dzieje się w materii, prawda?
To jest jakaś ta summa w gruncie rzeczy myśli Wiesława Juszczaka.
Ta wzrokowość u Wiesława Juszczaka jest niesłychanie ważna.
I to, co w wypadku dużo młodszych badaczy byłoby ekstrawagancją nietolerowaną, w wypadku Wiesława Juszczaka myśmy bardzo uważnie patrzyli.
Nawet jeżeli ktoś nie jest fanem filmu czy literatury czy sztuk plastycznych, to z całą pewnością właśnie takie rozważania o człowieku Wiesława Juszczaka są bardzo inspirujące.
Ostatnie odcinki
-
48. HERBICH // DOBRZAŃSKI // MOLINA // Jakub Kl...
22.04.2026 18:00
-
47. HERBICH // WARDZIŃSKI // Feliks Koneczny: w...
15.04.2026 18:00
-
46. HERBICH // SZERSZEŃ // Juliusz Słowacki: Du...
08.04.2026 18:55
-
45. HERBICH // KATKOWSKI // Jadwiga Staniszkis:...
01.04.2026 18:00
-
Nowoczesny duch bez nowoczesnego państwa // Nog...
30.03.2026 10:17
-
21. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
25.03.2026 19:00
-
20. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
18.03.2026 19:00
-
44. HERBICH // ANDRULONIS // Maria Ossowska: na...
11.03.2026 19:00
-
19. STRACHOWSKI // BOBROWSKA // Mela Muter najw...
04.03.2026 19:00
-
18. STRACHOWSKI // JASINA // Czy kino pomaga zr...
25.02.2026 19:00