Mentionsy

A dzisiaj porozmawiamy o Wiesławie Juszczaku.

Zapewne się Państwo zdziwią, dlaczego akurat o Wiesławie Juszczaku, dlaczego o historyku sztuki i dlaczego akurat pierwszy odcinek o Wiesławie Juszczaku.

Wiesław Juszczak zmarł relatywnie niedawno bo kilka lat temu.

Tak, zanim przejdę do tego pytania, ja chciałbym właśnie też absolutnie podkreślić rolę Wiesława Juszczaka przez przyjaciół zwanego po prostu po imieniu Wiesławem.

Bardzo ważne i niewątpliwie Wiesław Juszczak wiele rzeczy dla swoich uczniów, dla swoich czytelników z antropologii myśleli, ale on był wszystkim humanistą, to znaczy patrzył na świat z perspektywy człowieka w całości.

Doświadczenie życiowe, no jesteśmy za młodzi, żeby dobrze rozumieć czym jest doświadczenie wojenne, my tego nie rozumiemy, ale też trzeba pamiętać, że Wiesław Juszczak był mieszkańcem Warszawy, czyli miasta zniszczonego.

Wiesław Juszczak wchodzi też w młodość w niełatwym okresie, bo to jest okres stalinizmu.

Autor, który dotychczas był bardzo znany i był ważny dla dwudziestolecia, zostaje pokazany zupełnie z innej strony i raczej mocno krytycznie, a Wiesław Juszczak decyduje się w latach 50., na początku 60., na badanie polskiego modernizmu.

Co jest ważne w modernizmie i ja myślę, co Wiesław Juszczak zresztą o tym wielokrotnie pisał, to jest rzeczywiście pewne ujęcie rzeczywistości.

Wiesław Juszczak zawsze, pozwolę sobie na małą dygresję, strasznie trudno nam jest w tej chwili zrekonstruować myśl profesora Wiesława Juszczaka.

Od tego, co było kiedyś, ale więc przepraszam, być może tutaj jest jakiś taki błąd anachronizmu, ale wydaje mi się, że właśnie dla Wiesława Juszczaka najważniejsze było jednak to poszukiwanie to, co było najistotniejsze, czyli pewnych związków sztuki z rzeczywistością.

Ale jednocześnie Wiesław Juszczak w swojej słynnej pracy o malarstwie modernistycznym mówi, że modernizm stanowił pomost czy też kładkę pomiędzy XIX wiekiem a współczesnością.

Wiesław Juszczak był historykiem sztuki par excellence, czyli nie był w stanie oderwać się od dzieła sztuki.

Słynnego chochoła i kilka pamiętnych cytatów, to cała wyobrażeniowość o tym, do jakich symboli się odwołujemy, gdzieś tam jest zapośredniczona z początku wieku XX, ale chciałbym też na chwilę wrócić do tej pierwszej z ważnych prac Juszczaka, czyli do Wojtkiewicza i nowej sztuki, bo tam po raz pierwszy Wiesław Juszczak w taki bardzo syntetyczny, naukowy sposób mówi właśnie, jak Pan wspomniał o autorze,

Chociażby opierając się na książce Wiesława Juszczaka, jak i wielu innych ludziach, którzy potem, właściwie bez Juszczaka już nikt od Wojtkiewiczu nie jest w stanie nic napisać, bo nie można się oderwać od

To jest też tak, wszyscy podkreślamy, że Wiesław Juszczak napisał książkę o Wojtkiewiczu.

Myślę, że mocno nam zaszkodziły, bo w ogóle brak pisarstwa Wiesława Juszczaka w wielu momentach.

Po prostu bardzo często, jeżeli człowiek szuka jakiegoś tematu i nagle sobie przypomni, że Wiesław Juszczak coś na ten temat powiedział, napisał, to warto zerknąć, bo przeważnie to będą bardzo inspirujące.

Wiesław Juszczak, wielokrotnie mu się zdarzało, że zaczynał jakiś temat,

Natomiast też w ogóle jest coś takiego, że Wiesław Juszczak był zwolennikiem ogromnej swobody badawczej swoich uczniów na seminariach, ludziach, którzy się stykali.

I były też pokazywane w wielu miejscach, więc mogłoby się wydawać, że rzeczywiście ważą bardzo dużo w tym dziele, ale to był element twórczości Wyspiańskiego, a Wiesław Juszczak poświęcił mu

Czy Wiesław Juszczak miał jakiś swój program, jakby to powiedzieć, ideowy, który stał za tymi poszukiwaniami?

Wiesława Juszczaka z czasów myślenia o modernizmie, kiedy mamy potem kilkadziesiąt lat jego bardzo głębokiej myśli.

Myślę, Wiesława Juszczaka o religijności i duchowości było o wiele głębsze.

Kilkakrotnie, czy to w tekstach, czy w wypowiedziach, na przykład Wiesław Juszczak odwołuje się do Heideggera, który mówi, że piękno jest takim najlepszym sposobem wyrażenia prawdy.

Więc ja myślę, że tutaj należałoby pójść w tym kierunku, że Wiesław Juszczak szuka tego, co jest najprawdziwsze, najgłębsze i najbardziej

Proszę bardzo, na przykład Wiesław Juszczak był jednym z najwybitniejszych w moich oczach znawców kina.

Wiesław Juszczak był znawcą, był zresztą przecież tłumaczem literatury, to też od tego nie uciekajmy.

A ponieważ taki rozbiór skutkuje tym, że dochodzimy do sedna, no to właśnie Wiesław Juszczak tego sedna poszukiwał i znajdował.

I tutaj jakby to co, że tak powiem, przy lekturze Wiesława Juszczaka zauważyłem, że on jednak przechyla się w tą stronę interpretacyjną i w związku z tym, ponieważ jest wielką osobowością, wielkim umysłem, przechyla także całą interpretację Wyspiańskiego, ale nie tylko Wyspiańskiego, Modernizmu w tę stronę.

Więc w tym wypadku broniłbym Wiesława Juszczaka.

Wiesław Juszczak, tak jak rozmawialiśmy wcześniej,

Tak, ale też trzeba pamiętać, że w tym czasie Wiesław Juszczak

Jak Wiesław Juszczak to rozumie, jak to ogarnąć.

Wiesław Juszczak tutaj nie uciekał.

Trzeba było się dokopać, co tak naprawdę jeszcze Wiesław Juszczak jeszcze wie i jeszcze się domyśla.

Wiesław Juszczak był zbyt wielostronny.

W 1972 roku Wiesław Juszczak napisał jedną z ważniejszych prac dla Recepcji Polskiego Modernizmu, czyli Jana Stanisławskiego.

I myślę, że ten zbiorczy tytuł, który wydawnictwo nadało, bardzo dobrze oddaje tok myślenia Wiesława Juszczaka, który uformował się na przestrzeni kilkudziesięciu lat, który odzwierciedla też zawartość książki, między innymi wspomniany tekst,

Nie tylko, bo tam są i wywiady z Wiesławem Juszczakiem i jest kilka mniejszych tekstów nienaukowych.

Wspomniał Pan wcześniej o duchowości, specyficznej duchowości Wiesława Juszczaka.

Czy można by powiedzieć, że sztuka była właśnie drogą dla samego Wiesława Juszczaka duchowości i czy była raczej ekspresją duchowości, czy może równoległą ścieżką?

I uwaga, uwaga, musi być też, zawierać sobie element prawdy, więc każdy z tych elementów tej duchowości, tak, to jest najwłaściwszy sposób, w moim przekonaniu, interpretacji Wiesława Juszczaka, jego myśli, a tym bardziej też należy pamiętać, że owszem, on był

Więc tutaj Wiesław Juszczak, tak, to jest takie absolutnie holistyczne podejście.

Wrócę do tej książki o Stanisławskim, bo tam Wiesław Juszczak jako jeden z pierwszych mówił o modernistycznym humanizmie, o tym, że dla autorów tego czasu to, co duchowe i to, co cielesne, mówiąc w bardzo dużym uproszczeniu, jest w gruncie rzeczy albo czymś tym samym,

Natomiast ja myślę, że Wiesław Juszczak jednak w jakiś sposób był bardzo ciągle człowiekiem

Myślę, że dla Wiesława Juszczaka tak, no w tym sensie musiał tutaj, zgadzam się z Panem, że Wiesław Juszczak nie mógłby oderwać psyche, ducha, siły życia od tego, co dzieje się w materii, prawda?

To jest jakaś ta summa w gruncie rzeczy myśli Wiesława Juszczaka.

Pracy, która właśnie, proszę zwrócić uwagę, że Wiesław Juszczak to nie jest tylko teoretyczny znawca, który tam siadł, zaczął czytać.

Wiesław Juszczak był w jaskiniach, czyli na samym początku oglądał malowidła naskalne w jaskiniach, odkrywał czym one są, patrzył na nie.

Ta wzrokowość u Wiesława Juszczaka jest niesłychanie ważna.

W czasach, kiedy właśnie Wiesław Juszczak, no to bardzo często ludzie przywozili, opowiadali,

Właśnie to, że Wiesław Juszczak w pewnym momencie pozwala już sobie, już może sobie pozwolić.

I to, co w wypadku dużo młodszych badaczy byłoby ekstrawagancją nietolerowaną, w wypadku Wiesława Juszczaka myśmy bardzo uważnie patrzyli.

W końcówce lat 70., po wyborze Jana Pawła II na stoice Piotrową, udało się zauważyć, ale Wiesław Juszczak, wracając się do tych praźródeł kultury europejskiej, wyminął ten chrześcijański aspekt źródeł kultury.

Czy Wiesław Juszczak był fatalistą?

Niewątpliwie Wiesław Juszczak był osobą, która świat miała i doświadczenie życiowe, jak również jego ogromna erudycja literacka, erudycja wzrokowa, tak to chyba najlepiej ująć.

I Wiesław Juszczak jako właśnie wielbiciel piękna i dobra, właściwie całej triady piękna, dobra i prawdy, w tym względzie można by powiedzieć, że fatalistą nie był.

Powiedziałbym, może nie był to jakiś katastrofizm, może świat nie zmierza ku katastrofie, być może Wiesław Juszczak nie przewidywał, nie znajdujemy ani w jego tekstach, nie pamiętam też jakichś wypowiedzi, w których by mówił, że czeka nas katastrofa.

Wiesław Juszczak.

Wiesław Juszczak miał swoje uwagi dotyczące sztuki współczesnej, natomiast nie był wśród tych myślicieli, którzy mówią, że to wszystko jest zupełnie do niczego, że to należy wyrzucić się na śmieci,

No, z drugiej strony, kondycją humana Wiesław Juszczak widział dosyć kiepską.

Natomiast też, kiedy mówimy właśnie o tej kondycji ludzkiej, Wiesław Juszczak był, co już wielokrotnie się podkreśla w literaturze i zresztą tutaj w tej rozmowie mówiliśmy, to był humanista prawdziwej pracy.

Bo Wiesław Juszczak zajmował się przez dużą część swojego życia modernizmem, a potem skierował się ku tym najstarszym tropom kultury.

Wiesław Juszczak widział po prostu wiele zła na tym świecie i to niewątpliwie go dotknęło.

Wiesław Juszczak szukał duchowości człowieka.

Następnie Wiesław Juszczak, co też mówiliśmy, prawda, zajmował się modernizmem, ale przecież zaczynał od sztuki średniowiecznej i był po prostu doskonałym znawcą w ogóle kultury europejskiej.

Jeżeli Wiesław Juszczak znajduje

Ale też trzeba pamiętać, że Wiesław Juszczak do tego pradawnych, tych pierwszych źródeł dochodził przez doskonałą

Właśnie raz mówię, że Wiesław Juszczak jest wybitnym znawcą sztuki, wybitnym znawcą kultury, literatury, filmu, właściwie próbuje sobie wyobrazić dziedzinę

Czyli Wiesław Juszczak był dwudziestowiecznym humanistą.

Wiesław Juszczak poszukiwał i zgłębiał.

Ja myślę, że nie bez powodu można powiedzieć tak, że Wiesław Juszczak zgłębił i dobrze poznał i opisał nam w swoich tekstach, dlatego warto też czytać.

Nawet jeżeli ktoś nie jest fanem filmu czy literatury czy sztuk plastycznych, to z całą pewnością właśnie takie rozważania o człowieku Wiesława Juszczaka są bardzo inspirujące.

Naszym gościem był dzisiaj Juliusz Gałkowski, a bez strachu rozmawialiśmy o Wiesławie Juszczaku.