Mentionsy

Podcasty Teologii Politycznej
Podcasty Teologii Politycznej
20.11.2024 17:00

1. MICHAŁ STRACHOWSKI // JULIUSZ GAŁKOWSKI // Wiesław Juszczak. Twórca Modernizmu

Dzieje sztuki piszą jej historyczki i historycy. Trudno o większy banał. Ale stwierdzenie to traci moc oczywistości, gdy przyjrzymy się własnym sądom o malarstwie, grafice czy architekturze. Mówimy o epokach i stylach artystycznych, mając przed oczami najbardziej rozpoznawalne ich przykłady, często nieświadomi, że dopiero od „niedawna” myślimy o sztuce w tych kategoriach. Z łatwością identyfikujemy dzieła wielkich mistrzów, ale nie wiemy jak niekiedy długa i trudna była ich droga na Parnas. Pewne postaci, jak Caravaggio lub Klimt, zdają się być na nim obecne od „zawsze”, a przecież po okresach sławy przychodziła niejednokrotnie wzgarda czy zapomnienie albo co gorsza – jedno i drugie. Innymi słowy, nieświadomi tego dziedziczymy wyobrażenia, które zostały ukształtowane przed nami, „przychodzimy na gotowe”.

 

Specjalne miejsce przypada tu tym, którzy albo jako pierwsi zajęli się jakimś tematem, albo stworzyli najbardziej przekonującą jego interpretację. Jeśli chodzi o polską sztukę około roku 1900 taką postacią był Wiesław Juszczak. Mimo upływu lat jego prace o Witoldzie Wojtkiewiczu, Janie Stanisławskim czy malarstwie modernizmu nadal uchodzą za kanoniczne. Nie są to bowiem jedynie monografie, a próby filozoficzne, których przedmiotem była sztuka, jej duchowe źródła oraz ideowe konteksty. Nic dziwnego zatem, że ten cykl podcastów rozpoczynam od jednego z najważniejszych polskich humanistów XX i XXI stulecia. A o tym, jakie było podglebie myśli Wiesława Juszczaka i jaki kształt przybrała rozmawiałem z Juliuszem Gałkowskim.

Rozdziały (14)

1. Wprowadzenie i przedstawienie gości

Michał Strachowski i Juliusz Gałkowski przedstawiają podcast Bez Strachu, skupiający się na tematyce sztuki, a szczególnie na Wiesławie Juszczaku.

2. Biografia i wpływ doświadczeń życiowych Wiesława Juszczaka

Rozmówcy omawiają doświadczenia życiowe Wiesława Juszczaka, w tym jego doświadczenie z Wojną i okres stalinizmu.

3. Badania nad polskim modernizmem

Rozmówcy poruszają temat badań nad polskim modernizmem, w tym pracę nad Wojtkiewiczem i znaczenie modernizmu dla polskiej kultury.

4. Charakterystyka prac Wiesława Juszczaka

Rozmówcy omawiają charakterystykę prac Wiesława Juszczaka, jego podejście do badania sztuki i relacje z uczniami.

5. Modernizm jako łącznik między epokami

Rozmówcy analizują rolę modernizmu jako łącznika między XIX wiekiem a współczesnością, a także jego wpływ na polską kulturę.

6. Krytyka i recepcja prac Wiesława Juszczaka

Rozmówcy omawiają krytykę i ograniczoną recepcję prac Wiesława Juszczaka, szczególnie jego pracę nad Wojtkiewiczem.

7. Refleksje nad sztuką i religijnością

Rozmówcy poruszają temat badań nad Wyspiańskim, jego sztuką i role relacji z religią w jego twórczości.

8. Metodologia naukowa Wiesława Juszczaka

Rozmówcy analizują metodologię naukową Wiesława Juszczaka, jego podejście do krytyki rzeczywistości i relacje z różnymi formami sztuki.

9. Badania nad Wyspiańskim i modernizmem

Rozmowa kontynuuje badania nad Wyspiańskim, jego twórczością i interpretacją, a także badania nad polskim modernizmem w latach 60. i 70., z uwzględnieniem roli Wiesława Juszczaka w tej dziedzinie.

10. Praca i podróże Wiesława Juszczaka

Wiesław Juszczak podróżował daleko i często, co pozwoliło mu na rozbudowanie swojej wiedzy. Opisano jego doświadczenia związane z fotografiami i podróżami do Malty.

11. Religiość i chrześcijaństwo w pracach Juszczaka

Wiesław Juszczak uniknął chrześcijańskiego aspektu w swoich pracach, co może być związane z jego osobistymi doświadczeniami i podejściem do kultury starożytnych źródeł.

12. Fatalizm i perspektywa Wiesława Juszczaka

Wiesław Juszczak był humanistą, ale jego perspektywa na świat była zorientowana na duchowość człowieka, a nie na fatalizm.

13. Modernizm i sztuka w pracach Juszczaka

Wiesław Juszczak zajmował się modernizmem, ale jego poszukiwania skupiały się na duchowości i istotności człowieka.

14. Humanizm Wiesława Juszczaka

Wiesław Juszczak był humanistą, który poszukiwał duchowości człowieka i opisał to w swoich tekstach.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 21 wyników dla "KUL"

I teraz to jest też takie pokolenie, które w polskiej kulturze bardzo zaważyło, które pamięta doświadczenie wojenne, ale pamięta je jako wspomnienie młodego człowieka.

Całościowość myślenia Juszczaka o ludziach, o kulturze jest ważna.

Wracając właśnie, trzymajcie tego wstępu, tak humanista to jest najlepszy termin, który by określał bardziej właśnie niż historyk sztuki, bardziej niż znawca kultury, bardziej niż religioznawca, tak to był humanista.

Moment, w którym próbuje się dokonać pewnego przewartościowania polskiej kultury.

Wartość, ale jest łącznikiem i to też jest wydaje mi się, że dosyć istotne w tej myśli, tak jakbym miał ją określić, że próbuje zrobić coś takiego, co określa się czasem jako włączenie nowoczesności, akurat u Juszczaka w polski kod kulturowy, kolejny element tej tradycji, która się ciągnie od przynajmniej czasów I Rzeczypospolitej.

To jest pojęcie w jego przypadku o wiele szersze niż rozumielibyśmy jako religia i kult jednego wyznania.

Oprócz tego, że zajmował się sztuką, kulturą polską, on już był właśnie też człowiekiem świata.

W pewnym momencie miał taki epizod w swoim życiu, że został zaproszony przez profesora Woźniakowskiego na KUL.

Tam miał przez kilka lat wykładę i potem z tym KUL-em też się już zaprzyjaźnił wielu ludzi tam.

Źródeł kultury, teren, oczywiście temat bardzo ważny dla modernizmu, ale także dla całego XX wieku.

Nie mówimy tu oczywiście o religii, prawda, o kulcie, ale mówimy właśnie o tym takim pojmowaniu.

W końcówce lat 70., po wyborze Jana Pawła II na stoice Piotrową, udało się zauważyć, ale Wiesław Juszczak, wracając się do tych praźródeł kultury europejskiej, wyminął ten chrześcijański aspekt źródeł kultury.

Partykularny powód, dlaczego tak się stało?

No właśnie, pracował na KUL-u, ze środowiskami KUL-owskimi miał do czynienia.

Widział świat, który w przeszłości, w kulturze, widział świat, który był światem wspaniałym.

Bo Wiesław Juszczak zajmował się przez dużą część swojego życia modernizmem, a potem skierował się ku tym najstarszym tropom kultury.

Następnie Wiesław Juszczak, co też mówiliśmy, prawda, zajmował się modernizmem, ale przecież zaczynał od sztuki średniowiecznej i był po prostu doskonałym znawcą w ogóle kultury europejskiej.

Dlaczego akurat tutaj nie poszukiwał źródeł duchowości, a udał się do najstarszych miejsc kultycznych greckich?

I to nie był naiwny człowiek, więc on też nie mówił, że dojdzie do początku i znajdzie to, co jest w najczystszym stanie, że cywilizacje kolejne w jakiś sposób zabrudziły, że tak powiem dołożyły jakieś elementy duchowości albo kultury, które to najczystsze źródło.

Właśnie raz mówię, że Wiesław Juszczak jest wybitnym znawcą sztuki, wybitnym znawcą kultury, literatury, filmu, właściwie próbuje sobie wyobrazić dziedzinę

Dziedzinę kultury, sztuki ludzkiej, której by nie miał czegoś mądrego do powiedzenia, czegoś co warto byłoby wysłuchać i odnotować, ale ja myślę, że jednak tutaj najważniejszym tym jego źródłem poszukiwań było poszukiwanie właśnie duchowości ludzkiej.