Mentionsy
Podcast ŚCWiS
Podcast ŚCWiS
28.11.2024 13:45

Skąd się wzięła Barbórka? | Beata Piecha-van Schagen | 033

– Święta Barbara to jedna z najpopularniejszych świętych, choć badania nie potwierdzają, by była osobą historyczną. Natomiast krążyły na jej temat różne legendy, jedna z nich wręcz mówiła o tym, że pochodziła z okolic Zabrza – opowiada dr Beata Piecha-van Schagen w najnowszym odcinku Podcastu ŚCWiS.

– Barbórka była aż do początku XX w. dniem wolnym od pracy. Organizowano wtedy zakładowe uroczystości, a ich uczestnicy maszerowali z orkiestrą do kościołów, osobno katolicy, osobno protestanci, co było górnośląską specyfiką – mówi także.

Nasza rozmówczyni, związana z Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny” w Chorzowie, jest od lat badaczką kultu św. Barbary. Przypomina, że była to pierwotnie patronka dobrej śmierci, wiązano ją też z kultem Najświętszego Sakramentu. Opowiada o przypominających ołtarze miejscach w cechowniach, gdzie górnicy modlili się do św. Barbary przed rozpoczęciem pracy, a potem zasłaniali jej wizerunek. Dlaczego? Odpowiedź usłyszycie w tym odcinku Podcastu ŚCWiS.

Świętej Barbary Górnika Barbórka św. Beata Piecha van Schagen Barbórka kościołem Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny Świętej Barbarze Bolesław Bierut Bednorzem Boga kościoła katolickiego Sztygar

Rozdziały (17)

1. Wprowadzenie i hipoteza o pochodzeniu Świętej Barbary

Podajemy hipotezę o pochodzeniu Świętej Barbary i jej związki z Górnym Śląskiem.

2. Witamy gościa i jej rola w badaniach Świętej Barbary

Podajemy informacje o goście i jej znaczeniu w badaniach Świętej Barbary.

3. Hipoteza o pochodzeniu Świętej Barbary i jej kult

Podajemy hipotezę o pochodzeniu Świętej Barbary i jej kult w Górnym Śląsku.

4. Kult Świętej Barbary w Górnym Śląsku i jej związki z górnictwem

Analizujemy kult Świętej Barbary w Górnym Śląsku i jej związki z górnictwem.

5. Bractwa Dobrej Śmierci i ich rola w kulturze górniczej

Analizujemy Bractwa Dobrej Śmierci i ich rolę w kulturze górniczej.

6. Zmiany w kulturze górniczej i Świętej Barbary

Analizujemy zmiany w kulturze górniczej i rola Świętej Barbary w tych zmianach.

7. Historia Barbórki i jej rola w kulturze górniczej

Analizujemy historię Barbórki i jej rola w kulturze górniczej.

8. Badania i hipotezy o początkach Barbórki

Analizujemy badania i hipotezy o początkach Barbórki.

9. Barbórka przed I wojną światową

Opisujemy Barbórkę przed I wojną światową i jej cele.

10. Barbórka podczas I wojny światowej

Analizujemy Barbórkę podczas I wojny światowej i jej zmiany.

11. Cezura 1914 roku i jej wpływ na Barbórkę

Analizujemy cezurę 1914 roku i jej wpływ na Barbórkę.

12. Barbórka w czasie II wojny światowej

Analizujemy Barbórkę w czasie II wojny światowej i jej zmiany.

13. Zakonczenie i pytania o komunizm

Podsumowanie i pytania o komunizm i jego wpływ na Barbórkę.

14. Barbórka w okresie komunizmu i jej przejście do Dnia Górnika

Beata Piecha-van Schagen omówia, jak Barbórka przeszła w okresie komunizmu do Dnia Górnika, a także rozmawia o roli B. Bieruta w Barbórkach.

15. Wizerunki Świętej Barbary w kopalniach

Rozmowa o lokalnych tradycjach związanych z kultem Świętej Barbary, wizerunkach pod ziemią i tatuażach z jej wizerunkiem.

16. Wizytacje z wujkiem i jego prace nad kultem Barbórki

Beata opowiada o wizytach z wujkiem Henrykiem Piechą, który pracował nad kultem Świętej Barbary w kopalniach. Wywiady i dokumentacja fotograficzna są najważniejszymi osiągnięciami tej pracy.

17. Barbórka w dzisiejszych czasach

Beata opisuje obecne praktyki modlitwy górników wobec Świętej Barbory, w tym modlitwy w Kościołach Górniczych i znaczenie Barbórki dla ludzi wierzących.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 15 wyników dla "Barbórka"

Jak wyglądała Barbórka do I wojny światowej?

Święta Barbara to Barbórka, 4 grudnia, Święta Barbara to tradycje górnicze, ale nie tylko.

Jak w tamtym czasie wyglądała Barbórka?

Natomiast jak wyglądała Barbórka?

Czyli jak wyglądała Barbórka do I wojny światowej?

Co się działo z tym publicznym kultem Świętej Barbary i z Barbórkami w czasie II wojny światowej?

Także górnicy pracowali i wtedy Barbórka odbywała się w pierwszą niedzielę po tej dacie.

Natomiast to co działo się na terenie, który został odzyskany przez III Rzeszę, tak to nazwijmy, czyli na terenie byłego województwa śląskiego, mówimy już o 1939 roku, więc w tym 1939 roku jeszcze ta Barbórka się odbywała i Dzień Wolny jeszcze był, natomiast później już podporządkowano te obchody, tak można powiedzieć, temu co wcześniej zostało wprowadzone i uregulowane na terenie III Rzeszy.

A to nie jest Barbórka.

Prowadziłam badania w 2016 roku i pytaliśmy się górników, czy Barbórka to Dzień Górnika, czy to jest to samo.

Bo Barbórka to jest to, że się idzie do kościoła, a Dzień Górnika to był na kopalni.

A teraz w tej chwili mamy do czynienia z taką ujednoliceniem tych formuł, bo z jednej strony na przykład kilka lat temu w Gościu Niedzielnym taki był artykuł, dziś Barbórka i pierwszy tytuł, a pierwsze zdanie artykułu, dzień górnika obchodzimy.

Jakby patrzeć na to z punktu widzenia niematerialnego dziedzictwa kulturowego, którym Barbórka jest, no to to jest taki prawidłowy mechanizm, absolutnie naturalny i właściwy dla depozytariuszy, czyli tych, dla których to

I o ile Barbórka odbywa się raz w roku, o tyle wizerunki Świętej Barbary pod ziemią są i były przez cały rok.

Pokazał na mnie i mówił, Barbórka jest twoja.

Ostatnie odcinki