Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski
06.07.2025 13:00

Stanisław Leszczyński - dwukrotny król, oświecony sarmata i uciekający chłop?

Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/

Biografia tego władcy mogłaby stanowić rewelacyjny materiał na serial przygodowy, thriller polityczny czy epos o upadku Rzeczypospolitej. Król przebieraniec, który kreował swój wizerunek na sarmatę, uciekał z kraju w przebraniu chłopa, by ostatecznie stać się ważnym symbolem dla potomnych. Pytanie - symbolem czego?

Stanisław Leszczyński był królem dwukrotnym. Po raz pierwszy ten bogaty magnat zasiadł na tronie z namaszczenia szwedzkiego władcy Karola XII, po tym, jak ten ostatni wkroczył na czele swych wojsk do Rzeczypospolitej i zdetronizował Augusta II Mocnego. \=

Kiedy szala wojny przechyliła się na niekorzyść Karola XII, Leszczyński musiał udać się na wygnanie. Tułał się po Europie przez dwie dekady, ale – choć był pozbawiony wpływów i pieniędzy – udało mu się wydać córkę za króla Francji.

Gdy zmarł jego rywal, August II, Leszczyński znów sięgnął po polską koronę. Tym razem legalnie. Na polu elekcyjnym tłumy szlachty jednoznacznie opowiedziały się za jego kandydaturą. Ale karty w rozgrywce pomiędzy otaczającymi Rzecząpospolitą państwami zostały już rozdane. Prusy, Austria i Rosja zdecydowały, że na polskim tronie zasiądzie syn Augusta Mocnego, August III.

Leszczyńskiego został ostatecznie dożywotnim władcą księstwa Lotaryngii. Tam książę, który kiedyś był królem spędził resztę życia, poświęcając się mecenatowi artystycznemu i architektonicznemu, goszcząc na swym dworze filozofów i pisarzy. Świadomy konieczności zreformowania Rzeczpospolitej, wydał "Głos wolny wolność ubezpieczający". Czy można nazwać go politycznym wizjonerem?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Urszula Kosińska z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 41 wyników dla "Leszczyńskiego"

A pozycję rodu bardzo wzmocnił ojciec Stanisława Leszczyńskiego, generał Wielkopolski, czyli starosta generalny Wielkopolski, Rafał Leszczyński.

A symbolem tego są rozbiory, więc żeby zrozumieć rozbiory trzeba też zrozumieć tę epokę wcześniejszą, czyli epokę Wettynów i czasy Leszczyńskiego.

Upadek staje się jakimś żenującym kondominium, którym króla wybierają obce mocarstwa, bo tak chyba trzeba powiedzieć o rządach Sasów przerywanych rządami Leszczyńskiego.

co doprowadza do przejścia Rafała Leszczyńskiego do opozycji.

Trzeci brat po prostu zrezygnował z kandydowania i wówczas Karol XII wysunął kandydaturę Stanisława Leszczyńskiego.

o ile można Stanisława Leszczyńskiego nazwać mianem ważnego władcy.

Ale ja troszkę inaczej chciałbym, o co innego chciałbym zapytać, a mianowicie o wizerunek Stanisława Leszczyńskiego.

I ja kiedy patrzę na portret Leszczyńskiego, ale pędzla Matejki, to nieodparcie przypomina mi się Staś Połaniecki z filmu Rodzina Połanieckich na podstawie powieści Sienkiewicza.

Owszem, są zachowane portrety Stanisława Leszczyńskiego takie, można by powiedzieć, sarmackie.

Ryciny, które przedstawiają koronację z 1705 roku nie mają nic wspólnego w ogóle z rzeczywistym wizerunkiem Leszczyńskiego.

Opis ucieczki z Gdańska do Kwidzynia Stanisława Leszczyńskiego.

I znany jest też jeden obraz, portret Leszczyńskiego gdzieś z lat 20., kiedy on już zaczyna być traktowany jako kandydat do polskiego tronu po śmierci Augusta II.

Tutaj powiedzieliśmy w poprzedniej części o tych ciekawych perypetiach Stanisława Leszczyńskiego, o tym, jak sobie zupełnie inaczej wyobrażamy jego wizerunek.

Po śmierci Karola XII nawet Piotr I gdzieś tam pisał o tym, że mógłby przystać na Leszczyńskiego, bo on już nie ma swojego protektora, jakim był król szwedzki.

I z każdym kolejnym rokiem, kiedy August II się starzał, znaczenie Stanisława Leszczyńskiego rosło.

w jaki sposób będzie można osadzić Leszczyńskiego, czy wystarczy po prostu przywieźć go do Polski i ogłosić, że on już przecież raz został wybrany królem, czy też trzeba będzie przeprowadzić elekcję i rozpoznanie terenu sytuacji przez dyplomatów francuskich doprowadziło do decyzji,

niemal jednomyślnie na Stanisława Leszczyńskiego, niekoniecznie ze względu na jego osobiste cechy charakteru, bo raczej pamiętano go jako człowieka właśnie bardzo zależnego od króla szwedzkiego.

Była elekcja niestety Stanisława Leszczyńskiego, czyli naszego dzisiejszego bohatera, elekcja z 1704 roku.

Słucham, słucham i nie dowierzam, bo biografia Stanisława Leszczyńskiego nagle okazała się materiałem na świetny serial przygodowy, thriller polityczny.

Tak naprawdę lojalnie uprzedzono Stanisława Leszczyńskiego, jakie są warunki i on zdecydował, że będzie uciekał po to też, żeby właśnie przedstawiciele tego miasta już nie mieli żadnych obiekcji, że w jakiś sposób łamią przysięgi dane królowi polskiemu.

Oczywiście my przebieg tej ucieczki znamy z opowieści opracowanej przez Stanisława Leszczyńskiego i bardzo szybko opublikowanej w wielu językach.

Okres niezbyt chwalebny dla Stanisława Leszczyńskiego, ponieważ on prowadzi różne negocjacje i w trakcie tych negocjacji używa argumentów, które my w tej chwili potępiamy.

To się kończy fiaskiem i kończy się i tak rozwiązaniem pewnie dla Leszczyńskiego samego jako człowieka w miarę...

I dopiero po śmierci Leszczyńskiego ona zostanie inkorporowana do...

Więc te losy Leszczyńskiego są rzeczywiście losami bardzo powikłanymi i jako polityk on nie może być pozytywnie oceniony, tak myślę.

Panie profesor, jest troszkę haniebny chrys na życiorysie Stanisława Leszczyńskiego, ale jednak wydaje się, że to człowiek światowy.

w okresie bez królewia, ale jeszcze przed elekcją Leszczyńskiego.

I ten drugi tekst na pewno był znany w autografie Stanisława Leszczyńskiego.

Po powstaniu warszawskim znajdował się w zbiorach Biblioteki Ordynacji Krasińskich, ale był wydany i wydane były chyba w aksimile dwóch stron, więc można porównać rękę Leszczyńskiego.

W jakiś sposób znalazła się w rękach Stanisława Leszczyńskiego, który dokonał przeróbki tego tekstu.

Natomiast już w roku 1739 też się pisze o tym, że Głos Wolny jest autorstwa Leszczyńskiego.

Tym, że te chimery wetyńskie nie zostały zrealizowane, ale podejmowano pewne działania propagandowe w celu tego, aby przypomnieć Leszczyńskiego.

Ta wersja Leszczyńskiego podkreśla pozycję króla, jego władzę.

do tej tezy, że tekst Głosu Wolnego powstał w okresie bezkrólewia, że napisał go chyba ktoś z Litwy, pewnie dostał się do rąk Leszczyńskiego, on to czytał, przemyślał.

I w pewnym momencie, ponieważ to wychodzi z dworu Leszczyńskiego, zaczyna się mówić, że to on jest autorem tego tekstu.

Już jako tekst francuski wydany pod nazwiskiem Leszczyńskiego.

Natomiast dworowi Leszczyńskiego przypisuje się też rozpropagowanie we Francji jednej ze sztandarowych obecnie francuskich zup, czyli zupy cebulowej.

I też trzeba powiedzieć, no właśnie, jeśli ktoś ma w oczach ten wizerunek Matejkowski, jakoby Stanisława Leszczyńskiego, to warto mieć świadomość, że taką sylwetkę to Leszczyński mógł mieć tak mniej więcej do 1710 roku.

To był bardzo ważny ośrodek, a potem właśnie poprzez Głos Wolny, poprzez te działania publikacyjne Leszczyńskiego, stamtąd można powiedzieć, że płynął pewien impuls reformatorski.

Co prawda projekt Leszczyńskiego jako projekt taki troszeczkę...

I tutaj znaczenie Leszczyńskiego, nawet jeżeli nie był pierwotnym pomysłodawcą głosu wolnego, to jego znaczenie jako tego, kto przyczynił się do rozpropagowania tej idei, tych pomysłów jest olbrzymie.