Mentionsy
Historia Polski w kronikach. Co wiemy o naszych początkach?
Dlaczego musiało minąć mniej więcej 150 lat od założenia państwa polskiego do powstania pierwszej kroniki opisującej historię naszych ziem? Kim był jej autor - Gall Anonim? Chorwatem, a może Wenecjaninem? Czy rzeczywiście okazał się jednym z najwybitniejszych literackich reprezentantów ówczesnego chrześcijańskiego świata?
Kroniki zaczynają pojawiać się w podobnym czasie na polskich, czeskich i ruskich ziemiach. Co wiemy o wcześniejszych opisach minionych wydarzeń? Co możemy powiedzieć o Widukindzie, Thietmarze, Brunie z Kwerfurtu? Czy jednego z nich moglibyśmy nazwać polakożercą?
Wincenty Kadłubek, autor Kroniki Polski, reprezentuje już inną epokę. Czym różni się jego kronika od tej, którą napisał tajemniczy Anonim? Czy nasze wyobrażenie o kronikarzach jako zgarbionych, kostycznych mnichach pochylonych nad pulpitami ma jakikolwiek związek z tym, kim oni rzeczywiście byli?
O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Paweł Żmudzki z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego.
Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Dlaczego Gal Anonim pozostaje do dziś tak anonimowy, że nie do końca wiemy, czy był Chorwatem, czy Wenecjaninem?
Natomiast oczywiście, że w porównaniu z kroniką Galla Anonima, to są bardzo lakoniczne, właściwie...
Natomiast echa tej tradycji ustnej są bardzo wyraźnie obecne w Krońce Gall Anonima.
To znaczy, Kosmas pisze dokładnie w tym samym czasie, co Galanonim i trochę dłużej działa, więc ta kronika tam sięga już lat dwudziestych XII wieku, ale jest spisywana w tym samym czasie.
Najstarsza kronika ruska, też wcześniej poprzedzona na pewno jakąś tradycją analistyczną, tak jak w Polsce i tak jak w Czechach, jest też spisana, no może jakieś pierwsze wersje powstały gdzieś tam u samego schyłku XI wieku, ale w znanych nam wersjach to są też dokładnie czasy Galla Anonima.
Tutaj wydawałoby się, że ten cytat będzie, będę mógł powiedzieć, że rozpoczynamy od cytatów, w którym przedstawiamy, jak widzieliśmy siebie samych i swoją własną historię, no ale niestety to Gal Anonim stworzył tą całą opowieść, to Piastowski Uniwersum, to co jest takim fundamentem mentalnym naszej historii.
w odniesieniu do Galla Anonima, więc właściwie to można uciąć.
Nie łączyłbym słowa niestety z żadnym elementem działalności Galileo Anonima.
To znaczy mam nadzieję, że go Bolesław III w Sowicie wynagrodził, bo na pewno Galanonim na to zasłużył.
Natomiast Galanonim był naprawdę wybitnym literatem w czołówce świata chrześcijańskiego.
I zresztą ta hipoteza, która już w latach 60. to jest element tej italskiej hipotezy, mianowicie założenie, że Galanonim mógł być także autorem
Więc tutaj ogromne, Polska miała szczęście, że ten Gala Anonim z jakichś powodów niejasnych dla nas zupełnie trafił do Polski i być może...
Bo rzeczywiście ta kronika Galla Anonima jest rodzajem takiej właśnie wspaniałej opowieści bohaterskiej, głównie o Bolesławie III, ale także na szczęście o jego przodkach i to jest ten właśnie wymiar kroniki, który tutaj jest bardzo cenny.
A o czym nie napisał Galanonim?
Galanonim co pewien czas wspomina, że mógłby o czymś napisać, ale o tym nie napisze, bo byłoby to nudne, albo za długo by to trwało, albo jeszcze inne takie wykręty się pojawiają.
Wiedza, którą Gal Anonim miał, była jednak na tyle niewygodna i jakoś źle widziana w czasach, gdy Gal Anonim pisał swoją kronikę, że z takich właśnie powodów jakiegoś nacisku czy autocenzury Gal Anonim o tym nie napisał.
Więc tylko chyba takie założenie jest rozsądne w stosunku do Gallo Anonima, że rzeczywiście to, o czym nie napisał, było nieważne.
Czyli mamy Gala Anonima, jakiegoś szalenie zdolnego twórcę, który przybywa prawdopodobnie z południa Europy, no i mamy Wincentego zwanego Kadłubkiem.
A ponieważ wie, Gal Anonim wie, że opisać księcia trzeba także przez pryzmat jego przodków, więc programowym punktem początkowym historii Polski dla Gal Anonima jest to, kiedy przodkowie Bolesława III osiągnęli władzę książęcą w Gnieźnie.
A więc dokładnie tak, jak zakładał Galanonim, który opowiadając o popielu,
A więc mamy tutaj do czynienia z sytuacją, w gruncie rzeczy Gal Anonim wymyślił coś, co dzisiejszym nowoczesnym historykom bardzo się podoba i właściwie zakładają, że taki jest też ten racjonalny, ta racjonalna odpowiedź na to, jak powstaje Polska, jak się kształtuje w Polsce państwo.
Wincenty Kadłubek doskonale znał Kronikę Gall Anonima, musiał mieć jej egzemplarz w ogóle i czytać ją wielokrotnie, ale zakłada, że siłą własnego rozumowania jest w stanie powiedzieć o tym, o czym Gall nie napisał.
W związku z tym też ta rodzaj polemiki z Galem Anonimem polega na tym, że Gal początek Polski stłował w Gnieźnie.
My wycinkowo znamy życiorys Wincentego Kadłubka, choć oczywiście wiemy o nim więcej niż o Gallu Anonimie.
O co chodzi z tym plemieniem Kadłubka i plemieniem Gala Anonima?
Natomiast w związku z tym jedynym wiarygodnym źródłem, które dysponujemy dla historycznego konfliktu, który rzeczywiście doprowadza do śmierci biskupa w 1079 roku, jest Kronika Gallia Anonima.
że cała kronika Galla Anonima jest bardziej wiarygodną źródłem historycznym niż kronika Kadłubka.
Dalsze badania nad w ogóle historiografią średniowieczną doprowadzają do wniosku, że właściwie nie ma takiej zasadniczej różnicy między kroniką Galla Anonima, a kroniką nicnego kadłubka.
Natomiast poza tym, no, to nie można powiedzieć, że kronika Kadłubka jest mniej wiarygodna niż kronika Gallo Anonima, tylko dlatego, że...
które okazały się być opozycjami nie do końca przekonującymi i dziś już nikt nie traktuje każdego słowa Galla Anonima jako słowa, które właśnie jest w pełni wiarygodne w przeciwieństwie do kadłubka, który jest niewiarygodny.
Ostatnie odcinki
-
Dlaczego gospodarka w PRL upadła? Puste półki i...
19.02.2026 15:00
-
Unia polsko-litewska i wojna z Rosją. Aleksande...
12.02.2026 18:00
-
Jak Józef Piłsudski zdradził demokrację? Wybory...
05.02.2026 15:00
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00