Mentionsy
Czasy Stanisławowskie - kierunek oświecona zagłada
W podcaście Muzeum Historii Polski „1000 lat. Prześwietlenie” zajmiemy się zagładą I Rzeczpospolitej. Czy można było jej uniknąć? Co sprawiło, że jedno z największych państw ówczesnej Europy – większe od Hiszpanii, czy Francji, zostało w ciągu 30 lat rozdrapane, tak że zniknęło z map świata? Czy można było je uratować i jak? Czy Stanisław August Poniatowski, ostatni władca, to marionetka Rosji, zdrajca, a może po prostu realista? A uchwalenie Konstytucji 3 Maja, to zamach stanu, czy może wola Polaków i Litwinów, powód do chwały, czy gwóźdź do trumny? Opowiemy, też o konfederacji targowickiej – być może największej zdradzie w historii Polski. W czasy upadku, ale też wielkiej społecznej przemiany zaprasza Łukasz Starowieyski, a okres stanisławowski prześwietlimy wraz z prof. Piotrem Ugniewskim, z Muzeum Historii Polski. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Proponowali zwołanie pospolitego ruszenia i przełożenia sejmu konwokacyjnego.
Decydujące starcie dwóch frakcji nastąpiło w Warszawie podczas Sejmu Konwokacyjnego.
Skonfederowany Sejm praktycznie składał się wyłącznie ze zwolenników w familii.
Król mówił w jakiejś mowie sejmowej, że to jest nowe świata polskiego tworzenie.
To zaważyło na tym, że w momencie, kiedy Rosjanie postanowili przywołać króla do porządku na Sejmie w 1966 roku, to wtedy Rosjanie zadbali o to, żeby umocnić, potwierdzić w całej rozciągłości liberum veto i to zostało poparte przez właśnie Czartoryski.
Pierwszą dotkliwą porażkę obóz królewski i familia poniosły już podczas Sejmu w 1766 roku.
Gdy nie udało się ustaw przeprowadzić podczas Sejmu, pod auspicjami sąsiadów zostały zawiązane dwie konfederacje w obronie dysydentów.
To oni nadzorowali wybory posłów na sejmikach.
Sejm odbył się w atmosferze nieskrywanego terroru.
Ponieważ, książe marszałku, gdy zwróconych na łono senatu uwięzionych senatorów i do stanu rycerskiego przywróconego nie widzę posła, nie widzę wolnego sejmu.
W tym celu pod dobrze już znanymi zjawiskami, cieniem karabinów i strumieniem złota, doprowadzili do zwołania sejmu.
To pewnie najbardziej przeszło do historii z obrad Sejmu Rozbiorowego.
Targi i walki trwały przez cały Sejm.
30 września 1773 roku Sejm zgodził się na rozbiór Polski.
A to oznaczało też zgodę na zwołanie Sejmu.
Zamach stanu owego 3 maja wydarzy się dopiero za 3 lata, ale wiatr zmian wiał już od pierwszego posiedzenia tego wiekopomnego sejmu.
Przywykli nawet długo do ślepej podległości, zrzucać ją zaczęli i większość członków niepodległych już więcej w Sejmie wątpliwą nie była.
Sejm został zwołany, by zawiązać sojusz polsko-rosyjski przeciw Turcji, a tu parlamentarny grunt zaczął mu się palić pod nogami.
Pora w tym momencie na przybliżenie nieco arytmetyki sejmowej.
Stąd, notabene, a nie z powodu efektów, nazwa – Sejm Wielki.
z marszałkiem Sejmu Stanisławem Małachowskim, że projekt będzie przygotowywany w tajemnicy.
Krąg dość wąski osób przygotowujących konstytucję w tajemnicy uznał, że taka metoda swoistego zamachu stanu jest konieczna po to, żeby zneutralizować opozycję sejmową.
Sejmiki relacyjne, tam właściwie każdy mógł się wypowiedzieć i zdecydowana większość tych sejmików poparła Konstytucję i uchwaliła w różnej formie podziękowania dla stanów sejmujących w Warszawie i dla króla za ustawę, więc nawet jeśli w tym przewrocie były pewne elementy zamachu stanu,
Żewuski już w 1790 roku pisze pierwszy memoriał z apelem o stworzenie konfederacji przeciw Sejmowi Wielkiemu, celem przywrócenia dawnego rządu.
Mają rację, bo w lutym 1792 roku sejmiki w zdecydowanej większości zaakceptowały konstytucję.
Król miał wraz z wojskiem przystąpić do Targowicy, a najbliższy Sejm odwołać wszystkie rewolucyjne zmiany.
Stanisław August zwołał na ten dzień posiedzenie Straży Praw, czyli Gabinetu Ministrów, rozszerzonego Marszałków Sejmu i Prymasa.
Twórcy Konstytucji obok króla, szefowie Stronnictwa Patriotycznego na Sejmie poparli taką decyzję, znaczy decyzję o przystąpieniu do Targowicy.
Sejm w Grodnie pod lufami armat i karabinów zgadzający się formalnie na rozdrapanie kraju i uchylający konstytucję.
Ostatnie odcinki
-
Dlaczego gospodarka w PRL upadła? Puste półki i...
19.02.2026 15:00
-
Unia polsko-litewska i wojna z Rosją. Aleksande...
12.02.2026 18:00
-
Jak Józef Piłsudski zdradził demokrację? Wybory...
05.02.2026 15:00
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00