Mentionsy
Czasy Stanisławowskie - kierunek oświecona zagłada
W podcaście Muzeum Historii Polski „1000 lat. Prześwietlenie” zajmiemy się zagładą I Rzeczpospolitej. Czy można było jej uniknąć? Co sprawiło, że jedno z największych państw ówczesnej Europy – większe od Hiszpanii, czy Francji, zostało w ciągu 30 lat rozdrapane, tak że zniknęło z map świata? Czy można było je uratować i jak? Czy Stanisław August Poniatowski, ostatni władca, to marionetka Rosji, zdrajca, a może po prostu realista? A uchwalenie Konstytucji 3 Maja, to zamach stanu, czy może wola Polaków i Litwinów, powód do chwały, czy gwóźdź do trumny? Opowiemy, też o konfederacji targowickiej – być może największej zdradzie w historii Polski. W czasy upadku, ale też wielkiej społecznej przemiany zaprasza Łukasz Starowieyski, a okres stanisławowski prześwietlimy wraz z prof. Piotrem Ugniewskim, z Muzeum Historii Polski. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Rozdziały (5)
Szukaj w treści odcinka
Kim był Stanisław August Poniatowski?
Elekcja i koronacja Stanisława Antoniego Poniatowskiego, tak to nie przejęzyczenie, tak na drugie imię miał ostatni polski król, nim wstąpił na tron, to był zamach stanu.
Wystarczy posłuchać szeptu starego Augusta Czartoryskiego do swego syna Adama w dzień po elekcji Poniatowskiego.
Gdy Poniatowski został odesłany do Polski, wymogła jego powrót.
To porozumienie sąsiadów, zakładające również, nawiasem mówiąc, utrzymanie liberum veto i elekcyjności tronu, wyniosło Poniatowskiego.
7 września Poniatowski został wybrany królem, a 25 listopada został koronowany.
Czemu tak szybko ostygły uczucia Czartoryskich do Poniatowskiego?
Pierwszy, jaki mi przychodzi do głowy, to konflikt pokoleń, dlatego że Stanisław August Poniatowski otoczył się ludźmi ze swojego pokolenia, wujowie, jak to wujowie, traktowali go troszkę chyba protekcjonalnie i uważali, że będą nim sterować.
Utworzona zostaje też szkoła rycerska, czyli korpus kadetów, na której czele staje niedoszły konkurent Poniatowskiego, książę Adam Kazimierz Czartoryski.
Katarzyna dała odczuć Poniatowskiemu, kto tu rządzi.
W dniu 3 maja Zamek Królewski otoczyła Gwardia Królewska i oddziały Józefa Poniatowskiego.
Poniatowski z niepokojem i nadzieją patrzył za granicę.
Wódca armii, Józef Poniatowski, nie podjął początkowo walki, zarządzając odwrót.
Poniatowski wraz z Tadeuszem Kościuszką stawi się z 11-tysięcznym korpusem Rosjan.
Nie tylko w kontekście króla Pruskiego czy Targowiczan, ale przede wszystkim Poniatowskiego.
Zamiast tego Poniatowski zakazał podejmowania działań ofensywnych, które proponowali polscy dowódcy.
To ludziom, którzy łaknęli tego heroicznego gestu już w czasach niewoli, po dokonaniu się wszystkich trzech rozbiorów, to nie wystarczyło, natomiast wystarczyło, żeby przykleić Poniatowskiemu łatkę zdrajcy.
Ostatnie odcinki
-
Tolerancja religijna w Rzeczpospolitej. Państwo...
16.04.2026 14:00
-
Władysław Gomułka i polski październik 1956
09.04.2026 14:00
-
I Rzeczpospolita i tajemniczy Bracia polscy
02.04.2026 14:00
-
August II Mocny pogrąża I Rzeczpospolitą? Wielk...
26.03.2026 15:00
-
I Rzeczpospolita i kryzys władzy. Polska szlac...
19.03.2026 15:00
-
Polska szlachta przejmuje władzę w I RP? Ruch e...
12.03.2026 15:00
-
Czego bała się polska szlachta? Śmierć I RP
05.03.2026 15:00
-
Rewolucja przemysłowa ominęła Polskę? Jak fabry...
26.02.2026 15:00
-
Dlaczego gospodarka w PRL upadła? Puste półki i...
19.02.2026 15:00
-
Unia polsko-litewska i wojna z Rosją. Aleksande...
12.02.2026 18:00