Mentionsy

Nowy Ład
Nowy Ład
20.05.2026 13:43

Koniec epoki Habermasa – o triumfie filozofii wstydu - Lidia Frankowska

W pierwszych godzinach po jego śmierci świat zapytał: czy mamy do czynienia z symbolicznym końcem epoki nowoczesnej? Po paru dniach ten sam świat dalej rozważał: na ile filozof ową epokę jeszcze tworzył, a na ile jedynie czerpał korzyści z aksjologicznej ciężkości powojennych projektów politycznych? Minęły dwa miesiące od kiedy Jürgen Habermas opuścił naszą ziemską wspólnotę, a temat jego postaci jak wisiał chwilę w powietrzu, tak bez większych konkluzji się ulatnia. Zanim kompletnie ten duch nas opuści, spróbujmy uchwycić jego znaczenie – tak, by odprawić go w poczuciu zrozumienia intencji oraz konsekwencji jego działań dla współczesnej polityki europejskiej.

Rozdziały (10)

1. Wstęp i przedstawienie autorki

Wprowadzenie do tematu i przedstawienie Lidii Frankowskiej.

2. Definicja intelektualisty i role Habermasa

Habermas opisuje pięć modeli intelektualisty, w tym dwa typy lewicowe i prawicowy. Analizuje jego rolę w Niemczech po II wojnie światowej.

3. Filozofia Habermasa i jej wpływ na politykę

Filozof opisuje ewolucję projektu filozoficznego Habermasa i jego wpływ na politykę europejską, szczególnie na Unię Europejską.

4. Rola sfery publicznej i komunikacyjnego rozumu

Habermas omawia rola sfery publicznej i koncepcję komunikacyjnego rozumu w jego filozofii.

5. Historia i tożsamość Niemiec z perspektywy Habermasa

Filozof analizuje historię Niemiec, podkreślając rolę filozofii w wykorzenianiu wstydu i utrzymaniu tożsamości.

6. Filozofia wstydu i jej wpływ na politykę

Habermas omawia filozofię wstydu i jej wpływ na politykę, szczególnie na Unię Europejską.

7. Koncepcja patriotyzmu konstytucyjnego

Filozof opisuje koncepcję patriotyzmu konstytucyjnego i jej zastosowanie w Niemczech.

8. Unia Europejska i filozofia wstydu

Habermas analizuje rolę Unii Europejskiej w promocji filozofii wstydu i jej wpływ na politykę.

9. Koniec epoki Habermasa

Filozof reflektuje nad końcem epoki Habermasa i jej wpływ na współczesną politykę.

10. Zakończenie wywiadu

Podsumowanie i prośba o wsparcie producentów podcastu.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 12 wyników dla "Habermas"

W swoim pierwszym eseju z kolekcji tekstów filozoficzno-politycznych Habermas przywołuje pięć modeli samookreślenia się wyodrębnionych przez Republikę Federalną w procesach instytucjonalizacji warstwy intelektualistów analizowanych poprzez odniesienia do postaci Heinricha Heinego.

Piątą i ostatnią formą, którą wyróżnił Habermas, był intelektualista prawicowy, Wilhelm Stapel podany jako przykład.

W drugiej połowie lat 50. pełnił rolę asystenta Teodora Adorno, który, jak stwierdził sam Habermas, najsilniej oddziaływał na niego.

Wypada więc myśleć o Habermasie bardziej jako filozofię epoki postmodernistycznej, aniżeli filozofię postmodernizmu.

Poprzez koncepcję rozumu komunikacyjnego oraz emancypacyjną rolę deliberacji Habermas napełnił pokolenia młodzieży odpowiadającej za późniejszą politykę transformacyjną, w tym unijną, odnowionym duchem nadziei w oświeceniowej ideał postępu.

Na pewien sposób Habermas zaczął szczególnie przywiązywać uwagę do idei demokracji bezpośredniej, wykorzystując ją do realizacji antyfaszystowskich ambicji.

Charakter proponowany przez Habermas reform, adaptacji teorii komunikacyjnych w duchu nowoczesnym spotkał się na poziomie zarówno personalnym jak i formalnym z krytyczną recepcją pierwszej generacji szkoły frankfurskiej.

Wskutek Habermasowskiej definicji myślenia postmetafizycznego wyłania się antyredukcjonistyczna koncepcja uspołecznionych podmiotów, które reprodukują swój świat życia z wnętrza tego świata poznawczo i aktywnie odnoszą się do procesów w świecie dla nich, z obiektywnym.

Przez to pytaniem, do którego Habermas często wracał, było to przekształtowanie woli demokratycznej ma wymiar epistemiczny.

W latach 1986-89 Habermas żywo angażował się w spór historyków.

Habermas zapobiegał tworzeniu ustrojów stroniących od poszukiwania odniesień poza ich własny stan prawny poprzez deprecjonowanie koncepcji społeczeństwa, etnicznie homogenicznego, przejrzystego i zintegrowanego przez tradycje i obyczaje, przez wszystko, co może stanowić oddolne kryterium legitymizacji norm społecznych.

Habermas, dla którego musiało być to oczywiste, dążyłby powszechnie obowiązujące procesy pluralizacji towarzyszyły rozpuszczaniu nacjonalizmów w wyjałowionych paradygmatach patriotyzmu obywatelskiego.