Mentionsy

Nowy Ład
Nowy Ład
20.05.2026 13:43

Koniec epoki Habermasa – o triumfie filozofii wstydu - Lidia Frankowska

W pierwszych godzinach po jego śmierci świat zapytał: czy mamy do czynienia z symbolicznym końcem epoki nowoczesnej? Po paru dniach ten sam świat dalej rozważał: na ile filozof ową epokę jeszcze tworzył, a na ile jedynie czerpał korzyści z aksjologicznej ciężkości powojennych projektów politycznych? Minęły dwa miesiące od kiedy Jürgen Habermas opuścił naszą ziemską wspólnotę, a temat jego postaci jak wisiał chwilę w powietrzu, tak bez większych konkluzji się ulatnia. Zanim kompletnie ten duch nas opuści, spróbujmy uchwycić jego znaczenie – tak, by odprawić go w poczuciu zrozumienia intencji oraz konsekwencji jego działań dla współczesnej polityki europejskiej.

Rozdziały (10)

1. Wstęp i przedstawienie autorki

Wprowadzenie do tematu i przedstawienie Lidii Frankowskiej.

2. Definicja intelektualisty i role Habermasa

Habermas opisuje pięć modeli intelektualisty, w tym dwa typy lewicowe i prawicowy. Analizuje jego rolę w Niemczech po II wojnie światowej.

3. Filozofia Habermasa i jej wpływ na politykę

Filozof opisuje ewolucję projektu filozoficznego Habermasa i jego wpływ na politykę europejską, szczególnie na Unię Europejską.

4. Rola sfery publicznej i komunikacyjnego rozumu

Habermas omawia rola sfery publicznej i koncepcję komunikacyjnego rozumu w jego filozofii.

5. Historia i tożsamość Niemiec z perspektywy Habermasa

Filozof analizuje historię Niemiec, podkreślając rolę filozofii w wykorzenianiu wstydu i utrzymaniu tożsamości.

6. Filozofia wstydu i jej wpływ na politykę

Habermas omawia filozofię wstydu i jej wpływ na politykę, szczególnie na Unię Europejską.

7. Koncepcja patriotyzmu konstytucyjnego

Filozof opisuje koncepcję patriotyzmu konstytucyjnego i jej zastosowanie w Niemczech.

8. Unia Europejska i filozofia wstydu

Habermas analizuje rolę Unii Europejskiej w promocji filozofii wstydu i jej wpływ na politykę.

9. Koniec epoki Habermasa

Filozof reflektuje nad końcem epoki Habermasa i jej wpływ na współczesną politykę.

10. Zakończenie wywiadu

Podsumowanie i prośba o wsparcie producentów podcastu.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 22 wyników dla "Filozof"

O triumfie filozofii wstydu.

Po paru dniach ten sam świat dalej rozważał, na ile filozofową epokę jeszcze tworzył, a na ile jedynie czerpał korzyści z aksjologicznej ciężkości powojennych projektów politycznych.

Celem wywodu będzie tu raczej uchwycenie znaczenia postaci filozofa dla współczesnej Europy.

Wystarczy wobec tego pozostać w granicach pojęć, którymi filozof sam lubił się określać, a które miały duży wpływ na intencję tworzonej przez niego narracji.

W swoim pierwszym eseju z kolekcji tekstów filozoficzno-politycznych Habermas przywołuje pięć modeli samookreślenia się wyodrębnionych przez Republikę Federalną w procesach instytucjonalizacji warstwy intelektualistów analizowanych poprzez odniesienia do postaci Heinricha Heinego.

Spójrzmy na tło, pisze filozof.

W wywiadzie z 2021 roku filozof wspomina, Frankfurt za czasów Adenauera stanowił centrum amerykańskich sił okupacyjnych, w którym unosiło się widmo nadchodzącej rewolucji intelektualnej.

Wspomina on często uczęszczaną kawiarnię komunistyczną, bliską współpracę z wczesnym Adorno, seminary, ankiety oraz odrzucenie przez Horkenheimera, po którym lata później już jako profesor przejął katedrę filozofii i socjologii.

Ewoluujący projekt filozoficzny Habermansa podchodził krytycznie do anihilacji oświeceniowej kategorii rozumu nowego barbarzyństwa zarówno w wypadku postmodernistycznego cynizmu, jak i wobec pesymizmu starej szkoły frankfurckiej.

Filozof epoki postmodernistycznej, nie filozof postmodernizmu.

Współudział w projekcie krytycznym nie oznaczał wspólnego wektora celów filozoficznych.

Wypada więc myśleć o Habermasie bardziej jako filozofię epoki postmodernistycznej, aniżeli filozofię postmodernizmu.

Cień idolatry i towarzyszącej filozofii miał swe źródła w jego umiejętności sprawnego uzupełniania kontekstu politycznego i intencjonalnie wykreowaną wykładnią filozoficzną.

W zwrocie językowym, który stanowił w narracji wielu filozofów XX wieku ostateczne stadium rozwoju myślenia filozoficznego w ogóle.

W kontekście językowo ukonstytuowanej intersubiektywności filozof szuka przyczyn.

Filozof uwzględnia obie tendencje w ramach deliberacji jako procesu normatywnej integracji.

Historic right i filozofia wstydu.

Unia Europejska jest bękartem niemieckiej filozofii wstydu, nawet wtedy, gdy odtwarza obrazy budzące dumę z tożsamości europejskiej.

Narracja o wyjątkowości własnego okrucieństwa, znajdująca podobieństwo w filozofii postkolonialnej, wymaga nie tyle uznania przez inne podmioty uczestniczące w dyskursie międzynarodowym, lecz ustanowienia się zasadą samej deliberacji.

Unii budowanej na tejże filozofii oraz współczesnej polskiej myśli politycznej, która w tradycyjny sposób oscyluje wokół licznych strategii ochrony własnego jestestwa.

Filozofia wstydu została przez część narodu polskiego odebrana jako forma ofensywy wymierzonej we własną politykę historyczną, jako łganie i żal bez rekompensaty, coś, z czym nie można się utożsamić.

Tragiczność sytuacji filozofa, zauważalne przygnębienie ukresu jego życia, zdają się być spowodowane świadomością niepowodzenia.