Mentionsy

Podcasty Krytyki Politycznej
Podcasty Krytyki Politycznej
21.10.2025 05:00

#3 Rozmowy Sutowskiego: Co ma komuna do narodowej prawicy? | prof. Paweł Machcewicz

Jak iść po władzę w czasach, gdy nie ma demokratycznych wyborów? Czy jest spadkobiercą ONR-u partia – a może to nacjonaliści są dziećmi MSW i PZPR? W jaki sposób społeczna frustracja, zablokowany awans, poczucie marazmu i marne widoki na lepszy los tworzą grunt pod faszyzm? Jak wokół historii – trochę prawdziwej, trochę zakłamanej, ale żywo obecnej w pamięci ludzi – skutecznie budować polityczną opowieść? I dlaczego polska historia sprzed półwiecza wydaje się tak aktualna?

Odpowiada Paweł Machcewicz, profesor Instytutu Studiów Politycznych PAN, były dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, redaktor głośnego tomu prac naukowych Wokół Jedwabnego, a także licznych książek o historii najnowszej, ostatnio Narodowy komunizm po polsku. „Partyzanci” Moczara.

ROZMOWY SUTOWSKIEGO 

 „Rozmowy Sutowskiego” to wideocast o tym, jak zbudować lepszą Polskę. Michał Sutowski pyta o to tych, którzy potrafią odsłonić tło, połączyć kropki, poukładać chaos – jeśli nie w kosmos, to przynajmniej w sensowną całość. To eksperci, analitycy, aktywiści. Z sercem bliżej lewej strony – zazwyczaj. Z chłodną głową – zawsze. Będzie o historii, ekonomii, klimacie, energii, transporcie, zdrowiu, polityce społecznej i międzynarodowej. Eko – tak, ezo – nie, doomism („zagładyzm”) i wieszcze apokalipsy mają wstęp wzbroniony. Tu wciąż wierzy się w oświecenie i postęp. Klasycy mawiali, że nie ma lepszej praktyki niż dobra teoria; inni z kolei, że aby świat zmieniać, to trzeba go najpierw dobrze opisać. A może opowiedzieć? No to opowiemy. To znaczy: goście opowiedzą.

Teksty Michała Sutowskiego przeczytasz na Krytyce Politycznej.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 31 wyników dla "Moczara"

A ostatnio autor książki Narodowy komunizm po polsku, partyzanci Moczara i właśnie o tej historii będziemy dzisiaj rozmawiać.

Myślę, że to było w dużej mierze zasługą Mieczysława Moczara, który był człowiekiem słabo wykształconym.

Fascynujące świadectwo pozostawił Jan Szczepański, jeden z najwybitniejszych polskich socjologów, który był Moczarem zafascynowany, który uważał Moczara za patriotę.

Poeta Wiktor Woloszyński w swoim dzienniku cytuje Artura Międzyrzeckiego, innego poetę, jak najodleglejszego wówczas od obozu władzy, który brał udział w tej wycieczce śladami walk partyzanckich Moczara na Kielczyźnie.

klucze klientelizmu do wyjaśniania popularności Moczara.

Na pewno nie została napisana na żadne zamówienie Moczara.

Leszka Bysznackiego, który był redaktorem naczelnym stolicy, jednym z takich najbliższych zwolenników, adherentów Moczara.

A to dopowiedzmy jeszcze, bo powstają książki, powstaje, drugą ważną książką są Barwy Walki, czyli wspomnienia Mieczysława Moczara, napisane przez jakiegoś ghostwritera.

w otoczeniu Gomułki człowiekiem Moczara.

kontrolowanego przez Moczara, wychodziły ataki na przykład na taki film jak Don Gabriel, który opowiadał o kampanii wrześniowej w takiej konwencji groteskowej, jak Agnieszka 46.

Janusz Zabłocki, w latach 60-tych działacz katolicki, członek redakcji Więzi, działacz Klubu Inteligencji Katolickiej, był zafascynowany Moczarem, był całkowicie po stronie Załuskiego też w tej debacie i widział i w książce Załuskiego, i w działaniach Moczara i partyzantów, no właśnie drogę w kierunku unarodowienia komunizmu, otwarcia się na polską tradycję, oddania hołdu AK-owcom.

No i tutaj, jeśli dobrze rozumiem, trochę na zlecenie redaktora naczelnego napisał tekst, który właściwie bardzo dobrze potraktował twórców Jerzego Fassendorfera i autorów scenariusza, ale wprost, że z tą pisząc, że to jest książka Moczara.

Moczara i to jest moment, kiedy Rakowski wykonuje pewne gesty pod adresem Moczara i partyzantów.

W swoich dziennikach on opisuje wizyty różnych wysłanników Moczara, którzy mu proponują przystąpienie do obozu Moczarowców.

On tego nie robi, ale zabiega jednak o pewną przychylność Moczara, czemu ma służyć m.in.

Rakowski kieruje do Moczara długi list, do wiadomości Gomułki też go kieruje.

W tym liście do Moczara tłumaczy się.

Ale jeżeli mówimy o metodach, no to oczywiście zakulisowo działało MSW i to był ten kluczowy instrument obok zbowidu budowania wpływów przez Moczara.

To był przywoływany przez pana materiał, osobiście zdaje się podsunięty przez generała Moczara, zapisu podsłuchanej rozmowy Stefana Kisielewskiego z Jerzym Andrzejewskim.

To jest cała ta narracja, zarówno w szeregach zbowidu, którą można odnaleźć w przemówieniach, czy moczara, czy innych członków kierownictwa zbowidu, ale także ta narracja obecna na łamach prasy, czyli przywracanie honoru, przywracanie zasług, czy

Ci ludzie poczuli się docenieni i to jednak jest pewna zasługa Moczara, niezależnie od różnych jego grzechów, antysemityzmu.

Czy chodziło im o to, żeby obalić Gomułkę, zrobić Moczara pierwszym sekretarzem, przejąć władzę, wykorzenić, wypchnąć, usunąć z partii, z stanowisk kierowniczych ludzi z jednej strony pochodzenia żydowskiego, z drugiej strony ludzi o poglądach

W moim przekonaniu celem Moczara w żadnym momencie nie było obalenie Gomułki.

czy marzec był dla Moczara sukcesem czy klęską.

I ten główny nurt kampanii antysojonistycznej został ukuty przez Moczara, przez MSW.

I to jest moment, kiedy moim zdaniem Gomułka traci zaufanie do Moczara.

Ten dyskurs antysemicki ustaje w czerwcu 68 roku i w czerwcu i lipcu Gomułka także dokonuje roszad personalnych, które prowadzą do marginalizacji Moczara.

To jest początek marginalizacji Moczara.

Marginalizacji Moczara.

Czyli obawiano się, że mogłoby pod żądań Moczara dojść do wyłonięcia jakiejś takiej nacjonalistycznej dyktatury w Polsce.

Moim gościem był profesor Paweł Machcewicz, autor książki Narodowy komunizm po polsku partyzanci Moczara, która to książka, jak słyszymy, jest nie tylko o komunizmie narodowym.