Mentionsy

Historia i podróże w Miejsca Nieoczywiste
Historia i podróże w Miejsca Nieoczywiste
10.02.2026 07:30

Nieudany bombowiec, niedokończony myśliwiec i “fabryka śmierci” w Lublinie

Wesprzyj podcast:

Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to

Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite

Alternatywny tytuł to - Lubelska Wytwórnia Samolotów. Niedokończony myśliwiec, nieudany bombowiec i "fabryka śmierci".

Podcast opowiada o historii Lubelskiej Wytwórni Samolotów (LWS) – zakładu, który przed 1939 rokiem nie zdołał doprowadzić do seryjnej produkcji ani bombowca LWS-6 Żubr, ani prototypu myśliwca LWS-4. Podczas niemieckiej okupacji teren fabryki i lotniska został przemieniony w obóz pracy przymusowej Flugplatz, gdzie więźniowie, głównie Żydzi i Polacy, byli zmuszani do ciężkiej pracy, a wielu z nich zginęło w wyniku egzekucji i wycieńczenia. Audycja pokazuje, jak ambitne projekty przemysłowe ustąpiły miejsca przestrzeni podporządkowanej systemowi okupacyjnej przemocy i masowej zagłady.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 22 wyników dla "SS"

Po demobilizacji przedostał się własnym samolotem do Odessy i wstąpił do I Aviacyjnego Oddziału Wojsk Polskich przy IV Dywizji Strzelców Polskich generała Żeligowskiego.

W latach 1940-42 teren zakładów użytkowały jednostki Wehrmachtu USS.

Znajdowały się tam kolejno kwatery i stajnie Waffen-SS, kwatery jednostek zaplecza technicznego, magazyny odzieżowe Waffen-SS oraz magazyny Centralnego Zarządu Budowlanego SS i Policji.

Najprawdopodobniej nie później niż na przełomie października i listopada 1941 roku do Lublina przybył SS Hauptsturmführer Friedrich Oppitz z zakładów odzieżowych Waffen-SS w Dachau.

Niezwłocznie przystąpił do organizowania filii macierzystego przedsiębiorstwa, przy czym nie jest pewne, czy tworzył to od podstaw, czy wykorzystał istniejącą w Lublinie infrastrukturę SS.

Nieco wcześniej w barakach na terenie LWS zakwaterowano strażników z formacji SS-Wachmannschaften, czyli oddziałów ochronnych SS, odpowiedzialnych za straż w obozach, nadzór nad więźniami i zabezpieczanie podległych terenów administracji SS.

Plany kolonizacji i eksploatacji podbitych ziem wschodnich przewidywały, że dystrykt lubelski stanie się zapleczem gospodarczym i bazą zaopatrzeniową dla jednostek SS i policji.

W połowie 1941 roku Reichsführer SS Heinrich Himmler odwiedził Lublin i zdecydował o utworzeniu na wschód od miasta obozów pracy dla Żydów, w których miały działać warsztaty krawieckie, szewskie, garbarskie, ślusarskie i kołodziejskie.

Operacja otrzymała kryptonim Akcja Reinhardt na cześć Reinharda Heinricha, wysokiego rangą funkcjonariusza SS i jednego z głównych organizatorów machiny nazistowskiego terroru, który został zabity w czerwcu 1942 roku podczas zamachu w Pradze.

Kryptonim miał podkreślać znaczenie akcji i upamiętniać Heinricha w strukturach SS.

Jego funkcję przejął SS-Hauptsturmführer Josef Obermeier, odpowiedzialny za nadzór nad zapleczem odzieżowym i organizację pracy więźniarek.

Gotówkę w markach niemieckich, złotych polskich i obcych walutach przekazywano do Banku Rzeszy w Berlinie, a biżuterię, klejnoty i stare zegarki do Głównego Urzędu Gospodarczego i Administracyjnego SS.

Do końca 1942 roku etapami sprowadzono z Majdanka około 3000 więźniarek wraz z grupą nadzorczyń SS.

Wraz z nimi przeniesiono fabryki, maszyny i surowce, tworząc fundament Imperium Gospodarczego SS, opartego na Majdanku i miejscowych obozach pracy.

Jego zadanie obejmowały uporządkowanie stert pożydowskiego mienia oraz uruchomienie produkcji dla Ostii i DAF , czyli niemieckie zakłady wyposażeniowe SS.

Oficjalnie nadano mu nazwę Alt-Sachen-Ferwertungsstelle der Standort-Ferwaltung Lublin.

22 października SS Obergruppenführer Oswald Pohl wydał dyrektywę, że obóz na Starym Lotnisku wraz z siedmioma innymi zakładami pracy w dystrykcie lubelskim ma przejść pod administrację Głównego Urzędu Gospodarczo-Administracyjnego SS.

Obóz otoczono kordonem SS i Policji, a więźniów wyprowadzano w kolumnach na 5 Pole Majdanka, gdzie wykopano rowy przedstawiane jako schrony przeciwlotnicze.

Pierwszym komendantem obozu pracy na fluplacu w Lublinie był Friedrich Oppitz z zawodu krawiec, niemiecki SS-Haupsturmführer i zbrodniarz hitlerowski, wcześniej związany z Ravensbrück i zakładami odzieżowymi Waffen-SS w Dachau.

Aż się wierzyć nie chce, że krawiec w SS mógł się dosłużyć stopnia kapitana, ale jak widać w SS i III Rzeszy wszystko było możliwe.

Christian Wirth był oficerem SS i jednym z głównych wykonawców hitlerowskiej polityki eksterminacji, kluczowym ogniwem programu Aktion Reinhardt.

Gottfried Schwartz był niemieckim oficerem SS w randze Untersturmführera, uczestnikiem ponownie programu Akcja T4 i zastępcą komendanta obozu zagłady w Bełżcu, gdzie nadzorował strefę zagłady