Mentionsy
Surrealistyczny świat Franza Kafki
Przed śmiercią Franz Kafka poprosił przyjaciela, Maxa Broda, o spalenie wszystkich rękopisów. Gdyby jego wola została spełniona, świat nigdy nie poznałby „Procesu”, „Zamku” ani „Przemiany”. Jak to możliwe, że człowiek pełen lęków, niepewności i poczucia wyobcowania stał się jednym z najważniejszych pisarzy XX wieku? W tym odcinku śledzimy jego losy – spacerujemy po ulicach starej Pragi, przyglądamy się burzliwym relacjom z kobietami i dominującym ojcem, analizujemy narodziny świata, który dziś nazywamy „kafkowskim”.
PARTNER ODCINKA: Wydawnictwem W.A.B., wydawca książki Karoliny Wątroby „Przemiany. W poszukiwaniu Franza Kafki”; tłumaczenie: Kaja Gucio
Szukaj w treści odcinka
Karolina Wątroba i jej przemiany w poszukiwaniu Franza Kafki będzie nam dzisiaj towarzyszyć.
Pozwolę sobie cytować Karolinę Wątrobę w tym odcinku, by jeszcze, mam nadzieję, w ciekawszy sposób przybliżyć postać Franza Kafki.
Termin pochodzi oczywiście od powieści Kafki, chodzi tutaj o proces przede wszystkim, ale też o zamek.
W czasach młodości Kafki coraz silniejszy stał się ten konflikt czesko-niemiecki.
Wszystko zaczęło się od nagrobka, tutaj zaznaczę, że cytuję Karolinę Wątrobę, wszystko zaczęło się od nagrobka na Nowym Cmentarzu Żydowskim w Pradze, imponującego bloku z betonu w kształcie kryształu, który po śmierci Kafki zaprojektował miejscowy architekt.
Rodzice Kafki zamówili bowiem dla syna dwa nekrologii.
Natomiast w jednym samym, bo tutaj, ach, dodam jeszcze, bo ciekawa jest kwestia obywatelstwa i tożsamości Kafki,
Jednak próżno na niej szukać jakiejkolwiek informacji na temat narodowości czy przynależności etnicznej Kafki.
Powszechnie podzielano wówczas pogardliwy stosunek Kafki do Wiednia, porównywanego często wprost lub pośrednio do Berlina i wypadającego przy nim Blado, jako miasto mniejsze, mniej postępowe, budzące mniej emocji.
Dla Kafki był to Absterbendes Riesendorf, czyli gigantyczna wioska w fazie rozkładu, a tak naprawdę umierająca, bo Absterbendes to jest właśnie umierająca, gigantyczna
Ważne w historii Franza Kafki, jednego z najwybitniejszych myślicieli XX wieku, to jest oczywiście jego relacja z ojcem, która bardzo mocno przesiąknęła do twórczości Kafki.
Relacje samego Kafki z ojcem były, o czym powszechnie wiadomo, niezwykle napięte.
I wielu badaczy uważa, że ojciec z wyroku, z przemiany czy z procesu, który wszyscy czytaliśmy jako lekturę szkolną, czy większość z nas czytała jako lekturę szkolną, to są różne wersje i interpretacje Hermana Kafki.
Ale jeśli mowa o relacjach, bo trochę tu już o ojcu opowiadaliśmy, to ważne są miłości Franza Kafki, bo to był człowiek, który bardzo chciał tej miłości, ale się jej chyba wiecznie bał.
To zresztą będzie coś, co będzie bardzo charakterystyczne dla Kafki, bo jego miłości w zasadzie pozostaną na papierze.
I to jest jedna z najbardziej chyba drastycznych i dramatycznych scen z życia Franza Kafki, jeśli chodzi o życie uczuciowe.
Trudny oczywiście relacja z Felicją Bauer skończyła się klęską, ale już kilka lat później, w 1920 roku, na początku korespondencyjnie, czyli w ulubiony dla Kafki sposób, poznaje wyjątkową kobietę, czyli Milenę Jeseńską.
I tutaj jeszcze dodam tragiczny epilog, tragiczny koniec życia Mileny po śmierci Kafki.
Tak zakończyło się życie słynnej Mileny, ukochanej Kafki, do której pisał, kocham Cię tak bardzo, że nie mogę tego znieść, dlatego że dla Kafki cierpienie i miłość były absolutnie nierozdzielne.
I ostatnia szansa na miłość, na szczęście, to ostatnia kobieta Franza Kafki, czyli Dora Diamant, która pochodziła z ortodoksyjnej żydowskiej rodziny i była znacznie młodsza od Kafki.
Dlaczego była dla Kafki tak ważna?
Ale przejdźmy do literatury, bo mamy już tę przestrzeń emocjonalną Kafki, wiemy już, jakim był człowiekiem i zastanówmy się, jakim był pisarzem.
Utwór porusza tematy autorytetu ojca, poczucia winy i konfliktów rodzinnych, czyli ten ojciec zawsze będzie obecny w twórczości Kafki.
Opublikowana w 1915 roku, Die Verwandlung, który jest jednym z najbardziej znanych dzieł Franza Kafki, opowiada historię Gregora Samsy, który pewnego ranka budzi się przemieniony w olbrzymiego owada czy potwora, bo różnie się to tłumaczy z języka niemieckiego.
Dwóch irlandzkich lekarzy relacjonuje w czasopiśmie Medical Humanities, że podczas lockdownu zagłębiają się w twórczości Kafki.
Teksty Kafki najwyraźniej doskonale nadają się do przepracowania tych emocji, być może nie tylko ze względu na kluczowy motyw robaka, jak pokaże badaczka z Harvardu Medical School,
Franza Kafki, który staje się do dzisiaj obsesją badaczy, bo mnóstwo literaturoznawców zajmuje się Kafką i tego, co tkwi w każdym jego słowie, bo on był bardzo skrupulatny.
To są przemiany w poszukiwaniu Franza Kafki.
Dziękuję też wszystkim, którzy wspierają działalność podcastu i fundują mi kawy, kafki, notabene, przy których przekopuję archiwa kolejnych tematów.
Przemiany wyroku i procesu, bo kocham zatapiać się w literaturze Kafki i to też Wam polecam, bo do procesu wraca się zupełnie inaczej w dorosłości, także również bardzo do tego zachęcam.
Ostatnie odcinki
-
Surrealistyczny świat Franza Kafki
05.06.2026 05:00
-
Truman Capote i jego słynny czarno–biały bal
22.05.2026 04:51
-
Wallis Simpson. Kobieta, dla której król oddał ...
08.05.2026 05:03
-
Studio 54: nowojorska świątynia hedonizmu
24.04.2026 05:16
-
Alma Mahler-Werfel: femme fatale, it–girl dawne...
10.04.2026 06:04
-
Tajemnice Riwiery: bohema na Lazurowym Wybrzeżu
26.03.2026 20:16