Mentionsy

Dziennik Literacki. Podkast
Dziennik Literacki. Podkast
05.05.2026 04:20

Humanistyka na mieście #9 |Przesilenia. Rewolucja w literaturze, kulturze i krytyce

Czy wobec rewolucji, tak jak mówi się o wojnie, muzy są skazane na milczenie? Czy krytyka kultury ma znaczenie dla współczesnych przewrotów politycznych i społecznych? Jakie ślady idei rewolucji możemy znaleźć w literaturze i innych obszarach życia artystycznego? Podczas spotkania zaproszeni eksperci, Olga Szmidt, Wiktor Marzec i Kacper Kutrzeba rozmawiają z Michałem Kozą, o nowoczesnych i ponowoczesnych losach idei rewolucji w kulturze oraz perspektywach na przyszłość.

Spotkanie nawiązuje do 120. rocznicy rewolucji 1905.

 


Rozdziały (15)

1. Wprowadzenie i prezentacja panelu

Podczas spotkania zaszczytnie prezentuje się uczestnicy, a Michał Koza wstępuje do prowadzenia dyskusji.

2. Rewolucja 1905 roku - znaczenie dla Polski

Wiktor Marzec omawia znaczenie rewolucji 1905 roku dla Polski i jej wpływ na kulturę polską.

3. Zmiany społeczne i kulturowe spowodowane rewolucją

Wiktor Marzec szczegółowo opisuje zmiany społeczne i kulturowe spowodowane rewolucją 1905 roku.

4. Brzozowski i jego diagnoza rewolucji 1905 roku

Wiktor Marzec omawia diagnozę Brzozowskiego związaną z rewolucją 1905 roku i jej wpływ na literaturę.

5. Rewolucja 1905 roku w polskiej literaturze

Wiktor Marzec analizuje wpływ rewolucji 1905 roku na polską literaturę, w tym na jej język i formy narracyjne.

6. Różnice między rewolucją a wojną

Rozmowa o charakterze rewolucji 1905 roku, porównywanej z wojną, a także o znaczeniu strajku jako formy rewolucji.

7. Strajk jako forma rewolucji

Analiza roli strajku w rewolucji 1905 roku, jego przeobrażenia pod wpływem represji i nowe formy uczestnictwa publicznego.

8. Rewolucja w kontekście współczesnym

Diskussja nad stanem pojęcia rewolucji w współczesnym świecie, w tym kontekście demonstracji i ich znaczenie.

9. Rewolucja i przemoc jako narzędzia polityczne

Rozmowa skupia się na roli terroru i przemocy w rewolucjach, w tym na przykładzie rewolucji 1905 roku w Imperium Rosyjskim.

10. Rewolucja jako język komercyjny i kulturowy

Wspominane jest o wykorzystywaniu języka rewolucji w kulturze popularnej i komercyjnej, przykłady wskazują na ich komercyjne zastosowanie.

11. Rewolucja i tożsamość narodowa

Analiza roli przemocy i terroru w budowaniu tożsamości narodowej, w tym na przykładzie Polski w XX wieku.

12. Rewolucja i ofiara - warunki do powstania rewolucji

Rozmowa skupia się na warunkach powstania rewolucji, w tym na konieczności ofiary i kryzysu ekonomicznego.

13. Historia pojęcia rewolucji

Analiza historii pojęcia rewolucji, od astronomicznego do utopijnego, przez różne konteksty polityczne i społeczne.

14. Rewolucja i pokojowość w 1989 roku

Rozmowa skupia się na reprezentacjach rewolucji w kulturze i literaturze, podkreślając brak zainteresowania tym tematem w społeczeństwie.

15. Upamiętnianie rewolucji

Wspominano o formacie upamiętniania rewolucji w Polsce, w tym pomnikach i muzyce, oraz o konwencjonalizacji pamięci rewolucji w PRL-u.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 7 wyników dla "Brzozowski"

O tym też pisze np. Brzozowski bardzo ciekawie później, który też jest bardzo zafascynowany tym momentem strajku.

to może ja sobie pozwolę podjąć pałeczkę, chociażby dlatego, że pojawił się tutaj Stanisław Brzozowski, który też mnie w tym kontekście interesował.

Rzeczywiście mamy tutaj Stanisława Brzozowskiego, dla którego to jest też ważny moment, czasami rozpoznawany jako pewien moment krystalizacji, szczególnie tego jego marksistowskiego, czy bardziej marksizującego etapu filozofii pracy.

I Brzozowski tutaj zauważał, że w rewolucji społeczeństwa dostrzegają swoją strukturę społeczną.

Ale dodatkowa kwestia pomiędzy tym, to jest też to, co zauważył Brzozowski i ma kapitalne znaczenie dla refleksji o literaturze,

Mianowicie Brzozowski stwierdził, że rewolucja 1905 roku przyniosła przełom, w wyniku którego słowa zaczęły funkcjonować niczym widma, to znaczy pewne pojęcia zaczęły się okazywać frazesami, mimo że nadal funkcjonowały w dyskursie publicznym.

O tym właśnie też mówi Brzozowski.