Mentionsy

Tym razem porozmawiamy o retellingu, o przepisywaniu historii w najnowszej literaturze.

W swoich pracach badawczych interesuje się głównie amerykańskim południem i ten amerykański retelling.

Ten retelling w odmianie feministycznej, mam nadzieję, że pojawi się w naszej rozmowie.

2020 roku i ten retelling w wydaniu Anny Świrszczyńskiej.

No dobrze, powiedzcie, czym retelling waszym zdaniem jest?

Czym retelling może być?

Retelling i przepisywanie historii chodzą za mną od jakiegoś czasu i to dla mnie

Nie widzieliśmy, powszechnie nie widzieliśmy tych zjawisk i no cóż, seminarium feministyczne Teresy Walas również pomogło mi otwierać oczy na te zjawiska, które retellingiem moglibyśmy tutaj nazwać, czy przepisywaniem historii w literaturze współczesnej.

Nie wiem, czy nie jest tak, czy można zaryzykować i powiedzieć, że literatura anglojęzyczna przoduje w retellingu.

Ja wcale nie zagaduję swojego pytania, daję Wam dodatkowe w ten sposób sekundy na przygotowanie się do odpowiedzi, czym retelling dla Was jest w kręgu Waszych zainteresowań, w kręgu języków, którymi się zajmujecie, w ramach których pracujecie.

Jasne, ale rozumiem, że chodzi o to, czym jest retelling, a nie o Jamesa jeszcze.

Jeszcze nie, bo tak sobie myślę, że niby znamy to pojęcie, ale to jest trochę tak, jak z tymi retellingowymi powieściami.

Retelling jest zmianą optyki historycznej, jest procesem rzucenia, w ramach którego autor, autorka rzuca wyzwanie historii, w ramach którego wydobywa z jakiejś opowieści, która często ma charakter kanoniczny, jakiś element, który kiedyś był tłem, a teraz w momencie, w którym w tym akcie retellingu przychodzi do przodu, staje się podstawą narracji.

Czyli retelling jest próbą opowiedzenia pewnej historii na nowo z inną wrażliwością, z innym instrumentarium i tak naprawdę jest dosyć takim starym zjawiskiem, bo możemy mówić o pewnych powieściach naturalistycznych w literaturze amerykańskiej jako o próbie retellingu.

Więc na pewno retelling ma jakiś element takiej zabawy, konwencją, próby podważenia tej konwencji, zajrzenia pod dywan w jakieś takie szczeliny narracji.

I z tego względu dla mnie retelling ma przede wszystkim pełni funkcję historyczną i jest związany z wydobywaniem z odmętów historii, z niebytu,

Więc tym dla mnie jest retelling.

Ja nie powiem chyba niczego nowego ani innego niż to, co powiedział Michał, ale jako teoretyczka literatury z kolei i badaczka feministyczna dodam, że dla mnie retelling, który bardziej występuje w takim ujęciu rewizji, to jest zmiana nie tyle i nie tylko optyki historycznej, ale też politycznej.

Więc dla mnie przede wszystkim retelling związany jest, to znaczy głównie z perspektywą feministyczną, ale nie tylko, bo ja też bardzo interesuję się tymi wątkami kolonialnymi, antykolonialnymi.

Natomiast ten nurt rewizjonistyczny, retellingowy w samej literaturze feministycznej, on pojawił się w latach 70. i był związany przede wszystkim z pojawieniem się drugiej fali feminizmu.

Więc dla mnie retelling i ta krytyka rewizjonistyczna są ściśle związane właśnie z po pierwsze takim procesem podmiototwórczym, tożsamościotwórczym, ale też po drugie przemieszczenie, każde przemieszczenie w tekście, każda interwencja dokonana w tekście na rzecz wydobycia z niego głosu marginalizowanego jest pewną właśnie etyczną dyspozycją i naszym stosunkiem do inności.

Mówiłaś też o tym, że retelling to przepisywanie historii, już nie tylko literatury, ale historii w ogóle było związane z publikacją, publikacjami ważnych książek, bardzo ważnych.

Zaczęłam swoją opowieść o retellingu od dziedziczenia historii i od przeszłości.

Swoją przygodę z feministyczną krytyką literacką i w ogóle z feministyczną filozofią zaczęłam właśnie, i to uświadomiłaś mi dzisiaj na tym spotkaniu, od retellingu.

ciągłym poszukiwaniu, znaczy nie chciałabym powiedzieć na retellingu, czy na rewizji, bo to byłoby też zawężenie troszeczkę tego, ograniczenie tego, czym się rzeczywiście zajmuje, ale przede wszystkim na badaniu, jaka jest relacja tekstu kobiecego do pierwotnego, poprzedzającego je tekstu, do źródła, do jakiegoś oryginału.

Jeśli chodzi o rolę wyobraźni w takim procesie twórczym, retellingowym, no to ona ma znaczenie fundamentalne i poniekąd już wcześniej powiedzieliśmy dużo na temat jej znaczenia.

Najważniejszą rzeczą, którą wyobraźnia robi w kontekście retellingowym,

Mówi i książka związana z retellingiem w kontekście historii niewolnictwa nosi znamienny tytuł Lose Your Mother.

Dlatego też retelling jest próbą opowiedzenia czegoś, co jest niemożliwe.

czy Jelaine Book's powieść March z 2005 roku, która jest retellingiem powieści o wojnie secesyjnej, to widzimy, że literatura amerykańska mocno żyje tą zmianą optyki i tym krytycznym, aktywnym dialogiem z przeszłością.

z zajęciem tego miejsca przy mikrofonie, z zajęciem tego miejsca w środku sali, z którego to miejsca snuje się opowieść, no bo opowieść ma snuć tylko ta osoba, która wygrywa czy dominuje, a retelling wpuszcza dodatkowe głosy.

Retelling nie tylko sprawia, że jesteśmy w stanie, kolejne słowo na W, współczuć, jeśli szukać polskiego zamiennika słowa empatia, ale my zwyczajnie zyskujemy wiedzę.

Te trzy komponenty, one się składają na te działania, na styku polityki, etyki, sztuki, bo przecież retelling to nie tylko literatura rozumiana jako książki, w których znajdujemy powieści, prozę, eseje, wiersze i inne formy na przykład literackie, na przykład dramatyczne,

ale retelling dokonuje się we wszystkich innych sztukach wizualnych, audiowizualnych i my w ten sposób właśnie nie podmieniamy narracji, tylko się rozwijamy.

Myli się czasem retelling z manipulacjami, które w przestrzeni politycznej, bo już tutaj wspomnieliście o politycznym wymiarze retellingu i przepisywania historii, to co dzieje się w dosłownie rozumianej polityce retellingiem

retellingu, że tych operacji propagandowo-manipulackich jest tak dużo w przestrzeni języka politycznego, że literatura odpowiada właśnie w ten sposób.

Czy dałoby się w ten sposób spróbować odpowiedzieć na pytanie o tę dziwną dysproporcję, dla niektórych dziwną, retelling w języku angielskim ma się jakoś bardzo dobrze, a w innych językach

można to robić troszkę inaczej i te retellingowe feministyczne powieści dają egzamin na piątkę z plusem, czy już teraz nawet szóstkę z obejmowania więcej niż jednego zadania na raz.

Retelling jest przede wszystkim interpretacją.

To zmartwychwstawanie, to mi się bardzo jakoś wydaje ujmujące, to charakteryzowałoby retelling.

Dla mnie jako badaczki feministycznej retelling to jest przede wszystkim sama praktyka interpretacyjna, interwencja w tekst, na której feminizm bazuje w całości.

Przecież wszystkie teksty filozoficzne Luz i Rigarey, które są polemiką z zachodnią tradycją filozoficzną są retellingiem.

No to dla mnie bardzo dużo retellingu też jest w literaturze polskiej, który też pojawia się wraz właśnie z...

Książki, które miały na nas największy wpływ, powtarzają się na tych listach jakieś kanoniczne utwory, co z tym kanonem retellingu to za chwilę, ale gdy patrzę na okładkę Waruj, to trzeba chyba zwrócić uwagę na to, że

Natomiast jeszcze wracając do drugiej części twojego pytania o tym, jak literatura może zmieniać historię, dla mnie istotnym elementem, mówiliśmy tutaj dużo o retellingu konkretnych autorów, autorek.

No i Olga Śmiechowicz robi to w taki sposób, to jest sprzed kilku lat tekst, bardzo współcześniony, co też jest pewną funkcją retellingu, to znaczy to jest też taka praktyka, która ma

Czy można o Annie Świerszczyńskiej myśleć, jak nie tylko o autorce retellingowej na poziomie wyobraźni, ale również takiej, która pracuje z przekładem, która jest autorką pewnego rodzaju przekładów?