Mentionsy
Drugi Rzut OKA
Drugi Rzut OKA
26.05.2026 07:19

Jak naprawić ustrój w Polsce bez nowej konstytucji

Prezydent Karol Nawrocki, tak jak Andrzej Duda, obiecuje nową konstytucję i wzmocnienie pozycji prezydenta. Ale czy taka zmiana to dobry pomysł? A może Polska potrzebuje systemu kanclerskiego i wyzerowania Trybunału Konstytucyjnego?


Kryzys ustrojowy w Polsce trwa już ponad dekadę i wciąż się pogłębia. Spory polityczne wokół kwestii ustrojowych dotyczących Trybunału Konstytucyjnego, Krajowej Rady Sądownictwa i sposobu powoływania sędziów sprawiają, że jesteśmy w instytucjonalnym impasie.

Rządząca koalicja nie jest w stanie skutecznie przeprowadzić reform: nawet uchwalone ustawy są wetowane przez prezydenta albo trafiają do Trybunału Konstytucyjnego, który podważa ich konstytucyjność. W efekcie władza sięga po działania pozalegislacyjne, które są podważane przez opozycję, a czasami po prostu nieskuteczne.

Do tego prawica napędza konflikt z europejskimi trybunałami i pytanie o granice respektowania ich wyroków. Europejskie sądy wydają orzeczenia dotyczące polskiego wymiaru sprawiedliwości, ale Pałac Prezydencki je ignoruje, czego przykładem jest uporczywe nieodbieranie ślubowań od czwórki sędziów Trybunału wybranych zgodnie z prawem przez Sejm.

Czy z tego kryzysu można jeszcze wyjść? A jeśli tak – czy potrzebna jest do tego nowa konstytucja, jak proponuje prezydent Karol Nawrocki?

O tym w podcaście Drugi Rzut Oka dr Anna Wójcik rozmawia z konstytucjonalistą dr. Marcinem Szwedem z Uniwersytetu Warszawskiego i Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

„Od prawnika często oczekuje się planu A, B i C, jakby prawo zawsze mogło rozwiązać każdy problem. Tymczasem prawo konstytucyjne jest na styku prawa i polityki. Dlatego niezbędne są także rozwiązania polityczne i polityczny kompromis” – przypomina Marcin Szwed.

W podkaście posłuchacie:

– dlaczego bez kompromisu politycznego nie da się trwale zakończyć sporów wokół powoływania sędziów i Trybunału Konstytucyjnego; – dlaczego zamiast pisać nową konstytucję lepiej przeprowadzić punktową nowelizację najbardziej problematycznych przepisów; – jak można zmienić sposób wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego i ograniczyć monopol Sejmu; – dlaczego polski model władzy wykonawczej jest wadliwy i czy lepszy byłby system prezydencki albo kanclerski.

Trybunału Konstytucyjnego Sejm Trybunału PiS Nawrockiego Krajowej Rady Sądownictwa KRS Karol Nawrocki Anna Wójcik Helsińska Fundacja Praw Człowieka Andrzeja Dudy Trybunale Konstytucyjnym KRS-u Komisji Weneckiej Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Rozdziały (13)

1. Analiza sytuacji praworządności

Analiza sytuacji praworządności w Polsce, z podkreśleniem roli Trybunału Konstytucyjnego i prezydenta Nawrockiego.

2. Instytucje blokujące reformę

Rozprawa o blokadach reform praworządności przez Trybunał Konstytucyjny i prezydenta Nawrockiego.

3. Alternatywne podejścia do reformy

Przedstawienie alternatywnych metod naprawy praworządności, takich jak minimalizowanie politycznego polowania.

4. Zamiary zmian konstytucyjnych

Zamiary zmian konstytucyjnych podjęte przez prezydenta Nawrockiego i poprzedników.

5. Krytyka nowej konstytucji

Krytyka nowej konstytucji i propozycje punktowej nowelizacji obecnej konstytucji.

6. Projekty naprawy Trybunału Konstytucyjnego

Przedstawienie różnych propozycji naprawy Trybunału Konstytucyjnego i ich konsekwencji.

7. Problem neosędziów

Analiza sytuacji związanego z neosędziami, ich powołaniem i skutkami ich decyzji.

8. Kryzys praworządności i rolę Trybunału Konstytucyjnego

Analiza problemu neosędziów i kryzysu praworządności, a także rola Trybunału Konstytucyjnego w tym kontekście.

9. Kompetencje Trybunału Konstytucyjnego i wykorzystywanie przez polityków

Wyjaśnienie kompetencji Trybunału Konstytucyjnego oraz krytyka wykorzystania przez polityków jako narzędzie polityczne.

10. Model prezydenckiego rządów w Polsce

Dyskusja nad modelami rządów w Polsce, w tym system prezydenckiego, oraz potencjalne konsekwencje wprowadzenia takiego systemu.

11. Kryzys praworządności i potencjalne konsekwencje

Analiza potencjalnych konsekwencji kryzysu praworządności w przypadku wygranej ugrupowań prawicowych w wyborach parlamentarnych w 2027 roku.

12. Role Trybunału Konstytucyjnego i propozycje kompromisowe

Wyjaśnienie roli Trybunału Konstytucyjnego oraz propozycje kompromisowe dotyczące jego funkcjonowania.

13. Wyzwanie zgody narodowej i konsekwencje dla sądownictwa

Nawołanie do zgody narodowej i opamiętania się w kwestiach ustrojowych oraz podkreślenie konsekwencji dla sądownictwa.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 10 wyników dla "KRS"

Tak jak to zrobiono z KRS-em.

Chodzi o to, że ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa została uchwalona przez PiS i wprowadziła taki sposób wyboru sędziów do KRS-u, który

Prezydent Nawrocki ją zawetował, a teraz trzeba odnowić skład Krajowej Rady Sądownictwa i no właśnie nie udało się zmienić tej ustawy, więc sędziowie w sądach zrobili takie swoje powiedzmy prawybory, czyli wyrazili preferencje co do osób, których politycy powinni wybrać do tego KRS-u, tak?

No i to w pewien sposób łagodzi skutki tej ustawy, no bo niby ona obowiązuje, w dalszym ciągu formalnie to Sejm dokonuje wyboru sędziów, no ale jednak czyni to po konsultacjach z sędziami, więc można powiedzieć, że ten nowy skład KRS będzie w jakiś tam sposób reprezentatywny dla środowiska sędziowskiego.

No właśnie, chociażby poprzez zabezpieczenie ze strony Trybunału Konstytucyjnego, kto się zwrócił do Sejmu, żeby nie dokonywał tego wyboru sędziów do KRS-u do czasu zakończenia sporu, znaczy postępowania w Trybunale, które dotyczy konstytucyjności,

Raz postanowił nie powoływać sędziów, którzy dostali pozytywną ocenę od KRS jeszcze za prezydentury Andrzeja Dudy, ale niedawno też powołał

No więc nie dość, że ten problem przewlekłości postępowań jest problemem systemowym, który istnieje od lat, czyli istniał jeszcze przed problemem neosędziów, no to na to się jeszcze nakłada ten problem jaki tutaj mamy, a może się jeszcze nałożyć inny problem, no taki chociażby jak ten, że w związku z tym sporem wokół KRS prezydent nie będzie chciał powoływać nowych

Chociażby kwestia KRS-u, prawda?

To znaczy on oczywiście był odpowiedzialny od początku za napędzanie tego kryzysu ustrojowego, bardzo pomagał PiS, ale już za rządów koalicji 15 października on raczej nie wetował, tylko kierował do Trybunału Konstytucyjnego, czyli po prostu odraczał tak naprawdę taką swoją odpowiedzialność i Trybunał np. w sprawie tej ustawy o KRS, o której wspomniałeś, on orzekł późno, już pod sam koniec prezydentury Dudy.

Więc ja się zastanawiam, bo tak naprawdę ta ustawa o KRS, którą zaproponowała w tym roku koalicja rządząca, Waldemar Żurek, ona była już kompromisowa.

Ostatnie odcinki