Mentionsy
Náprstek: patriota, który modernizował Czechy w amerykańskim stylu | opowiada: Anna K. Lewandowska
Urodzony dokładnie 200 lat temu Vojta Náprstek był człowiekiem, któremu życiorysu mógłby pozazdrościć legendarny Jara Cimrman.. Jeszcze jako student szedł na czele pochodu, otwierającego Zjazd Słowiański w Pradze, latem 1848 roku. Po powstaniu, które w czasie zjazdu wybuchło, uciekł do Stanów, dziesięć lat wydawał tam gazety, prowadził na środkowym zachodzie sklep i wziął udział w wyprawie etnograficznej do narodu Dakotów. Po powrocie do Czech zaś został wielkim katalizatorem - zakładał muzea, sponsorował podróżników, jako radny dbał o parki i elektryczność. Mówiąc krótko - modernizował ukochaną ojczyznę.
W 122 odcinku Czechostacji o Vojcie Náprstku opowiada przewodniczka po Pradze Anna Karolina Lewandowska. Opisuje wyjątkowe miejsce w jakim Náprstek dorastał i do którego, po powrocie ze Stanów, wrócił - miejsce w którym dziś mieści się muzeum jego imienia - dom u Halanku na praskim starym mieście.
Anna wyjaśnia też, jak to się stało, że pierwotnie muzeum przemysłowe jeszcze za życia swojego twórcy stało się muzeum etnograficznym, z unikalnymi zbiorami z całego świata - w części zresztą zgromadzonymi przez samego Náprstka.
Przewodniczka opowiada też o licznych inicjatywach, w których ten społecznik brał udział. W tym tej być może historycznie najważniejszej, czyli założeniu Amerykańskiego Klubu Dam - pierwszej czeskiej organizacji zajmującej się kształceniem kobiet i walką o to, by miały równe z mężczyznami prawa.
W rozmowie przywołujemy sporo zdarzeń, o których więcej możecie posłuchać w innych odcinkach Czechostacji. Np o:
Panslawizmie w CzechachCzeskich obyczajach pogrzebowychCzeskim odrodzeniu narodowymPopularnej w Czechach muzyce***
Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać Patronami lub Patronkami Czechostacji w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydowali się na to:
Alek, Mateusz, Michał
Bardzo Wam dziękuję <3
Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach Suppi, bądź Buy Coffee - gdzie Wam wygodniej.
Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję.
Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.
No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.
W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z MUSOPEN.ORG
Rozdziały (9)
Podczas odcinka rozmawia się o Vojcie Náprstku, ważnej postaci XIX wieku Czech, i jego roli w budowaniu czeskiej tożsamości.
Rozmowa skupia się na zmianie nazwiska Náprstka i symbolice tego wydarzenia w kontekście czeskiej tożsamości.
Przebieg dzieciństwa Náprstka i wpływ jego rodziny na kształtowanie czeskiej tożsamości.
Opisanie szkolnych lat Náprstka i jego zaangażowania w oświatę patriotyczną.
Rozważania nad udziałem Náprstka w powstaniu praskim i jego konsekwencjach dla jego karier.
Rozmowa skupia się na Muzeum Narodowym w Pradze, jego kolekcjach i historii, w tym na skarbówkę szkieletu finvala, który był katalizatorem działań Náprstka.
Anna K. Lewandowska opisuje radne zadania Wojty, takie jak zieleń miejska, wodociągi, kanalizacja, tramwaje elektryczne i oświetlenie elektryczne, podkreślając jego postępowy charakter.
Rozmowa przechodzi do anegdot i zasad Náprstka, takich jak zakaz noszenia trenów przez kobiety na chodnikach, a także dozwolenie matkom i nianiom jeżdżeniu wózkami z dziećmi po chodnikach.
Rozmowa koncentruje się na decyzji Náprstka na kremację, jej zorganizowanej formie i znaczeniu dla Czechów, podkreślając jego angaż w sprawy narodowe.
Sponsorzy odcinka (1)
"Czechostacja przybyło kilku nowych patronów, parę osób wróciło do wspierania podcastu po przerwie"
Szukaj w treści odcinka
Już wyszło z tej fazy konsolidująco-obronnej i zaczyna się tak rozpychać, ta czeskość zaczyna się wszędzie rozpychać i przychodzi na świat w domu u Halanku, czy właściwie to w browarze?
No, on przychodzi na świat troszkę wcześniej, jeszcze zanim rodzina zakupiła dom u Halanku.
Ja zanim jeszcze dalej o Náprstku, to chciałem Cię zapytać jako przewodniczkę, bo chciałbym, żeby się nam dzisiaj pojawiały trochę takie wątki przewodnickie, jeżeli ktoś jest w Pradze, bo Dům u Halanku, dzisiaj główna siedziba muzeum, náprstkowe muzeum, do czego sobie dojdziemy za jakiś czas, on się znajduje na Betlemskiem na Mieski, na Starym Mieście, w południowej części Starego Miasta.
No i właśnie jest Dom u Halanku, który jest tak szczególnym budynkiem, wydaje mi się, że właśnie nie sposób go nie zauważyć, będąc w tamtym miejscu.
Ale i jego matka, bo kiedy zatrzymano hrabiego Thunhochensteina, żeby potraktować go jako zakładnika i wymienić go na jakichś aresztowanych studentów, to poduszki, żeby tam w Clementinum rozścielić hrabiemu, przyniesiono z domu u Halanku.
Jak jakichś żołnierzy zamknięto w ratuszu, żeby właśnie też mieć jakąś kartę przetargową w negocjacjach z władzami, no to też ich karmiła pani maminka od Halanku, jak się nazywało, Annę Fingerhutową.
To się zaczęło od tego, że ten dom u Halanku był właśnie takim miejscem, gdzie panowie się spotykali i dyskutowali.
No, taki wieczorek towarzyski trochę, ale taki wieczorek, który jest poświęcony jakimś dyskusjom, temu, że ktoś może coś wygłosić, jakieś wystąpienie, a potem o tym rozmawiamy, więc było takich spotkań właśnie w domu u Halanku mnóstwo.
To porozumienie było między nimi na temat edukacji kobiet zawarte, więc oni stwierdzili, że skoro mamy wykładowcę i mamy pomoce naukowe i mamy miejsce, w którym może to się odbywać, to była biblioteka właśnie w domu u Halanku, to zróbmy takie spotkanie, na które będą mogły przyjść kobiety.
To po prostu się prowadziło gości do Halanku.
Słuchaj, mówiłeś o tym, że Vojta sprowadzał te wszystkie, w dużym uproszczeniu byśmy powiedzieli, nowinki techniczne, chociaż to jest znacznie bardziej złożone, że sprowadzał te wszystkie nowinki techniczne, gromadził je w tym Domu u Halanku i ten Dom u Halanku stał się w pewnym momencie muzeum, muzeum przemysłowe.
Na początku wszystkie te zbiory, właśnie to co przywiózł ze sobą z Ameryki prezentował po prostu w domu Halanku, tak jak się dało.
To był też taki termin, kiedy w domu Halanku było pełno pielgrzymów, ponieważ
Pani maminka od Halanku, czyli matka Wojty, ona po prostu miała taką misję, żeby pomagać biednym i pomagać też pielgrzymom, więc jak przyjeżdżali pielgrzymi, to zawsze znaleźli coś do jedzenia i jakieś siano do przespania się w domu Halanku.
Natomiast operacja Playtruck-Mysiok, ponownie katalizator Náprstek, po sprowadzeniu to trafia do Halanku.
To trafia do Halanku.
Oni gdzieś tam, krzesła między żebrami, więc ciekawy widok, ale podobno jeszcze trudniejszym zadaniem było przeniesienie właśnie tego szkieletu z domu u Halanku.
Wywędrował z domu u Halanku, ponieważ on nie był dobrze wypreparowany i po prostu potwornie cuchnął, zanim się nim zajęli specjaliści.
Ostatnie odcinki
-
Náprstek: patriota, który modernizował Czechy w...
21.04.2026 05:40
-
Dlaczego Czechy odrzuciły konkordat? Złożone re...
14.04.2026 05:40
-
Kraj w którym łatwo o broń i masowe strzelaniny...
07.04.2026 05:40
-
Czechoslowackie true crime i ich odbicia w kult...
31.03.2026 05:45
-
Dlaczego Polacy lubią czeskie książki | opowiad...
24.03.2026 06:40
-
Czeska literatura. Od Šabacha po Tučkovą, od an...
17.03.2026 06:45
-
Nieznane, zapomniane, lekceważone - kobiety Cze...
10.03.2026 06:45
-
Samochody Škoda - czeska motoryzacja od Pakista...
03.03.2026 06:45
-
Polska czeskimi oczami: silny kraj dobrych dróg...
24.02.2026 06:45
-
Samochody Škoda po wojnie. Sukces zbudowany na ...
17.02.2026 06:40