Mentionsy

Dziś porozmawiam z Hanną Jankowską, tłumaczką, dzięki której możemy poznać bliżej prozę libańskiego pisarza Iljasa Churiego.

Bohaterem dzisiejszej opowieści jest pisarz Iljas Churi.

Iljasa Churiego na język polski, Hanna Jankowska, z którą spotkałem się w Big Book Café MDM.

Jak wiecie, w podcaście Alfabet Wojtusika przypadków nie ma i Big Book jako przestrzeń literackich spotkań jest ważny dla polskiego wątku Iljasa Churiego, ponieważ autor ten był gościem Big Book Festiwalu w 2015 roku.

Podstawą do dyskusji, jak powiedziałem, będzie książka Dzieci getta Stella Maris Iljasa Churiego.

A ja zacznę od prozaicznego, ale ważnego pytania o wagę twórczości Iljasa Churiego dla nas, dla czytelników europejsko jednak centrycznych, mocno europejsko centrycznych.

Te opowieści z getta to opowieści i w pierwszym i w drugim tomie bardzo mocno związane i to jest taki temat obsesyjny dla Churiego.

Churi do pisania tych książek o Nagbie i w ogóle o dziejach Palestyny dojrzewał bardzo długo, bo tutaj by się może należał taki krótki rys biograficzny jego związki z Palestyną, skąd to się wszystko wzięło.

Także ten świat arabski, który my znamy teraz, ktoś, kto się nie zagłębiał w jego dzieje, odbiera teraz, jest zupełnie inny niż ten świat, który był formacyjny dla Churiego.

Churi został ciężko ranny, o mało nie stracił wzroku, wycofał się wtedy, związał się z cywilnymi strukturami ruchu palestyńskiego, a przede wszystkim z takim instytutem naukowym, ośrodkiem badań palestyńskich.

Powiedziała pani, że Churi w pewnym momencie chciał, zbierał te świadectwa osób, które doświadczyły, były w czasie nagby, uciekały, czy też były w tym getcie.

Według mnie ten Adam to jest synteza losu palestyńczyków po prostu, których Churis znał bardzo dobrze.

Także nie, no Adam to jak mówię, to jest synteza palestyńczyka, natomiast tutaj autor Huri... Zresztą w pierwszym tomie mamy taki wątek, że Adam się przeciwstawia temu... I tam jest właśnie Huri, pisarz, który pisze o Palestynie, ale Adam się z tym nie zgadza jakby.

No ale Churiego tam siebie umieścił w tym pierwszym tomie.

I moim zdaniem to ma związek z konkretną pracą Churiego, bo on był profesorem wizytującym na Columbia University.

To jest też pewna specyfika opowieści Churiego?

O właśnie, tutaj nawiążę do trzech źródeł twórczości Churiego, o których on właśnie mówił, co go inspirowało jeszcze od lat najmłodszych.

Do czasów dzisiejszych i u Churiego w drugiej części się często powtarza.

Churi dokładnie w takim długim wywiadzie o tym wspominał.

Tutaj skoro mówię o tych baśniach z 1001 nocy, to od razu wspomnę o tym, że Churi cenił wątek żeński w literaturze i nie tylko w ogóle w kulturze arabskiej.

I tu przytoczę taką anegdotę, którą Churi bardzo lubił opowiadać, że na jakimś spotkaniu literackim, bodajże w Paryżu to było, jedna pani z audytorem go zapytała, czy on znał Nachilę osobiście.

Na to churi odpalił, wie pani co, gdyby ona istniała, to ja bym się z nią natychmiast ożenił.

Skąd się ten Edelman Churiemu wziął?

Myślę, że po prostu Churi chciał ogarnąć całość tragedii i palestyńczyków, i Żydów.

To znaczy, Churi przyjechał do Polski w 2015 bodajże roku, zresztą na ten Big Book Festival.

A tutaj Churi stara się ogarnąć jedną i drugą tragedię.

To była książka izraelskiego autora, który pisał pod pseudonimem S. Yitzhar, zresztą wspomina o niej też Huri tutaj, a nazywał się Yitzhar Smilański, Chirbet Hiza, i ona się ukazała po polsku ponad rok temu, na dawniej stronie Klaro Skóro, także możemy.

To teraz jeszcze kilka wątków, które są kontekstem w ogóle do samej biografii Churiego, także w kontekście tej książki.

Churiej napisał coś takiego, że

A czy wie pani coś o recepcji Churiego w Izraelu?

Churi był tutaj właśnie też, no to jest jak ktoś kto chce być może nie tyle symetrystą, ale jakoś ująć te sprawy widząc je w bardziej skomplikowany sposób.

Natomiast takiej całościowej, wielkiej książki to nie ma do tej pory i po prostu churi tutaj.

Ale to znaczy też chyba, może to będzie dobra puenta dla naszej rozmowy, że warto sięgać między innymi po Churiego, bo to jest też opowieść o tym pokoleniu, które już może o Nagbie przez literaturę opowiadać.

Sylwetkę libańskiego pisarza Iljasa Churiego przybliżyła nam na podstawie książek, które przetłumaczyła, przełożyła z języka arabskiego na język polski Hanna Jankowska, która była gościnią tego odcinka Alfabetu Wojtusika, podcastu, który powstaje dzięki wsparciu patronek i patronów na patronite.pl.

Książki autorstwa Iljasa Churiego, o których rozmawialiśmy, opublikowało wydawnictwo Karakter.