472. Walerian Pidmohylny 🇺🇦 MIASTO (1927)

poza tekstem głównym tej książki, czyli tym, co napisał Pidmochylny, znajdą Państwo w tej książce również znakomity, znakomity tekst uzupełniający, zatytułowany Podziemne Rzeki, który także napisał pan Marcin Gaczkowski. Wydaje mi się, że dużą wartością może być nawet przeczytanie tego tekstu wcześniej, żeby czytać część właściwą już z tym pogłębionym kontekstem, bo mam wrażenie, nawet nie wrażenie, mam niestety pewność, że z wyjątkiem wąskiej grupy specjalistów zupełnie nieznany będzie nam kontekst historyczny, kulturowy tego, co Pidmochylny opisuje.

No więc wiedziałem o dwóch kontekstach, o kontekście ukraińskim i o kontekście miejskim, ale zaskoczyła mnie ta książka kontekstem numer trzy, czyli fantastycznym wątkiem literackim i opowieści o stawaniu się literaty. No ale może po kolei. Powieść średniej wielkości, około 350 stron, składająca się z dwóch części, każda z nich po 14 rozdziałów. Opisuje historię Stepana Radczenki, historię niecałą, bo Pidmochilny pisze o okresie około półtora do dwóch lat, które w Kijowie Radczenko spędza. ale można byłoby powiedzieć, że jest to jego całe miejskie życie.

I tak pisze Walerian Pidmochylny o życiu w początkowym okresie Stepana w Kijowie. Odkrył w sobie coś, co zdało mu się dziwne, ba, przerażające, gdyż nie pojmował prawdziwych i naturalnych tego przyczyn. Po pierwsze, rok wytężonej nauki nie pomnożył jego wiedzy. Przeciwnie. Student miał wrażenie, że wyzuto go z wiadomości przywiezionych ze wsi. Dostrzegł z przerażeniem, w jak nędzne łachy odziany jest jego mózg. Najbardziej niepokoiły go własne niedostatki w dziedzinie, która nauk akademickich nie dotyczyła. Była zaś jego osobistą nader dojmującą bolączką.

Znajdą Państwo w tej książce fragmenty innych tekstów. To jest coś, co osobiście bardzo lubię. Te teksty nie są oczywiście pełne. Są to streszczenia albo opowieści o tym, czym one są. Albo opowieści o sposobie ich pisania. Niewielkie rzeczy, ale takie perełki, które bardzo mi się podobały. Ta książka jest bardzo filmowa, być może dlatego, że sam Pidmochylny pisał scenariusze. I jak pisze Gaczkowski w swoim posłowiu, to jest książka, która była pisana jako scenariusz. Ale nie stała się scenariuszem filmowym, tylko stała się pełnoprawną książką, powieścią. Powieścią o latach dwudziestych, powieścią o życiu literackim Kijowa tamtego okresu.