#154 Zobacz, co się stanie cz. 2

Wywód Epikteta ciekawie koresponduje z fragmentem, na który ostatnio natknąłem się w biografii niemieckiego filozofa Immanuela Kanta, Ten cytat bardzo mnie ubawił, a potem znalazł przy ten fragment z Epikteta, pomyślałem, że zachodzi tutaj ciekawa korespondencja. Przyczyny tego rozbawienia natychmiast się domyślicie, jakie one były, więc przytoczę ten cytat teraz. Cytuję. Pyta mnie pan, pisze Kant do swego przyszłego biografa, skąd się bierze skłonność do nasilającego się obecnie marzycielstwa i jak można by temu złu zapobiec.

Przyczyna tkwi, zdaniem Kanta, w kulturze informacyjnej, która nie pozostawia wiele miejsca na samodzielne myślenie. Szerząca się wszędzie mania czytania jest nie tylko wehikułem roznoszącym tę chorobę, pisze Kant, jest również miasmatem, w którym ona się rodzi. Koniec cytatu. Jest to cytat z książki Stefana Dietzcha pod tytułem Immanuel Kant. Wydaje się, że przyczyną kryzysu duchowego, jaki zdaniem Kanta ogarnął część współczesnych mu Niemców, jest czytelnictwo właśnie. Tym, co mnie ubawiło, jest to, że Kant używa podobnych pejoratywnych określeń na tą, jak to się wyraża prześmiewczo, manię czytania.

Określeń, które dziś używamy w stosunku do ludzi, którzy nadużywają mediów elektronicznych, a remedium na to miało być czytanie. Tymczasem Kant upatruje w czytaniu właśnie przyczyny kryzysu duchowego i marzycielstwa i oderwania z rzeczywistości. Ale Wydaje się, że ściślej chodzi mu właśnie o nie czytanie samo w sobie przecież, tak jak u Epikteta, ale o niewłaściwy sposób czytania i niewłaściwych tekstów. I takich ustępów jak ten z Epikteta czy ten z Kanta znaleźć możemy w literaturze filozoficznej, tylko filozoficznej znacznie więcej.