#154 Zobacz, co się stanie cz. 2

Przypomnę tylko, teraz przechodząc już do części merytorycznej dzisiejszego odcinka podcastu, że w części poprzedniej przeprowadziłem pewną pracę detektywistyczną i ja chciałem Wam coś zaproponować. Inspirując się epiktetem pewnego typu codzienną pracę, między innymi nad czytaniem i jako punkt wyjścia chciałem podać Pewien cytat z Epikteta, dość znany, który od wielu lat siedział mi w głowie i zawsze mi przypominał o tym, że już antyczni stoicy mieli głęboką świadomość tego, czym jest nawyk w konstruowaniu standardów dobrego życia i też naszej

zrutynizowanej codzienności i tożsamości. No więc ten cytat z Epikteta chodził mi po głowie właśnie w tym kontekście i sądziłem, że Czytanie jest po prostu robieniem siebie, wyrabianiem sobie dobrych nawyków. I żeby od tego cytatu zacząć, zacząłem sobie go szukać, żeby przypomnieć kontekst, w którym powstał. Zdziwiłem się, bo ten kontekst był trochę inny niż mi się pierwotnie wydawało, bo tam, jak w poprzednim odcinku mówiłem, ten cytat właściwie jest metaforą czegoś innego. równorzędnie potraktowaną do chodzenia i biegania.

Chodzenie, bieganie, czytanie, pisanie. To są metafory do właściwej pracy z wyobrażeniami. W związku z tym podrążyłem trochę i zadałem sobie pytanie o to, co to dla Epiktety właściwie znaczy poprawnie pracować z wyobrażeniami, poprawnie używać wyobrażeń. I zaproponowałem Wam w poprzednim odcinku, że to chodzi przede wszystkim o podział wszystkich kategorii, wszystkich stanów, jakich doświadczamy w życiu, wewnętrznych i zewnętrznych, na osiem kategorii. I poprawne używanie wyobrażeń to umiejętność przyporządkowywania poszczególnych zdarzeń do właściwej kategorii.

Na co może wskazywać to, co w poprzednim odcinku mówiłem o Epiktecie, ale u Epikteta znajdziemy też inne fragmenty, w których on osobliwie o czytaniu mówi. Więc przytoczę teraz inny cytat z Epikteta. To jest cytat z czwartej księgi diatryb wykładu czwartego. Cytuję. Pamiętaj, że żądza nie tylko władzy i bogactw, lecz również spokoju i wypoczynku, wyjazdu do obcych krajów i zdobywania wiedzy, nikczemni człowieka i czyni zależnym od innych.

Wywód Epikteta ciekawie koresponduje z fragmentem, na który ostatnio natknąłem się w biografii niemieckiego filozofa Immanuela Kanta, Ten cytat bardzo mnie ubawił, a potem znalazł przy ten fragment z Epikteta, pomyślałem, że zachodzi tutaj ciekawa korespondencja. Przyczyny tego rozbawienia natychmiast się domyślicie, jakie one były, więc przytoczę ten cytat teraz. Cytuję. Pyta mnie pan, pisze Kant do swego przyszłego biografa, skąd się bierze skłonność do nasilającego się obecnie marzycielstwa i jak można by temu złu zapobiec.

Określeń, które dziś używamy w stosunku do ludzi, którzy nadużywają mediów elektronicznych, a remedium na to miało być czytanie. Tymczasem Kant upatruje w czytaniu właśnie przyczyny kryzysu duchowego i marzycielstwa i oderwania z rzeczywistości. Ale Wydaje się, że ściślej chodzi mu właśnie o nie czytanie samo w sobie przecież, tak jak u Epikteta, ale o niewłaściwy sposób czytania i niewłaściwych tekstów. I takich ustępów jak ten z Epikteta czy ten z Kanta znaleźć możemy w literaturze filozoficznej, tylko filozoficznej znacznie więcej.