Mentionsy Mentionsy
Wysypisko | Radio Katowice
Wysypisko | Radio Katowice

Wysypisko. Powrót do szkoły

10.09.2026 ·26 min 29 s · 7 rozdziałów
0:18 · Edukacja klimatyczna w szkole 5

To jest moduł medialny, moduł bezpieczeństwa, moduł klimatyczny, moduł kultura. No i ten, który nas najbardziej interesuje to jest oczywiście moduł klimatyczny. On wchodzi tak, jak myśmy sobie wymarzyli, żeby właśnie wchodził do polskich szkół. Myśmy nie chcieli osobnego przedmiotu, czyli nie chcieliśmy, żeby na wszystkich innych przedmiotach... Było tak jak zawsze. Tak, czyńcie sobie ziemię poddaną, hula i dusza, piekła nie ma, jakby wzrościzm, rozwój. Tylko chcieliśmy połączyć z jednak wieloma przedmiotami te wątki klimatyczne i właśnie moduł klimatyczny oprócz przedmiotów stricte przyrodniczych, a więc biologia, geografia, przyroda, to jest nowy przedmiot, fizyka, chemia, wchodzi także na zajęciach praktyczno-technicznych, gdzie młodzi ludzie będą majsterkować,

I oczywiście na edukacji także zdrowotnej jest bardzo dużo tych elementów i ja cieszę się, że to będzie już przedmiot obowiązkowy. Natomiast oprócz tych przedmiotów, myśmy te treści jeszcze ulokowali w innych przedmiotach humanistycznych i społecznych. One niestety nie są oznaczone tą literką K, czyli moduł klimatyczny. Natomiast no nie mogliśmy też jakby wszystkich przedmiotów wpisać do modułu, stąd ten wybór, ale bardzo mocno treści te będą na etyce. Na przykład jest taka kategoria jak szowinizm gatunkowy. Będą młodzi ludzie dyskutować na temat diety, na temat dobrostanu osób, na temat dobrostanu przyrody.

Język polski, język polski bardzo mnie cieszy, bo wchodzi dużo lektur, takich lektur, które nie będą obowiązkowe, czyli nie mamy już tego komponentu. Obowiązkowa lista lektur jest takie serce, gdzie są mity, gdzie są opowieści biblijne i bardzo dużo książek do wyboru. I między innymi są gawędy Simony Kossak, co nas cieszy. Jest świetna książka Justyny Jadczak, Young Power. 30 historii młodych ludzi o tym, jak zmieniać świat. Książka pozytywna, pokazująca, że młodzi też mogą być sprawczy. Niekoniecznie tylko bierni i zasmuceni, nie wiedzący, co robić. Tam jest bardzo dużo też historii pokazujących relację pozytywną człowieka i środowiska młodych ludzi.

Wchodzi taka lektura, też bardzo ciekawa, a kiedy zniknie pustynia, climate fiction, mówiąca o tym, jak może wyglądać świat, jeśli nic się nie zmieni, dalej będzie ten biznes jak zwykle, wzrościzm, wycinka drzew, jak może wyglądać świat, taki Mad Max można powiedzieć, ale książkowy, więc myślę, że młodym ludziom może się spodobać. Jakie tam jeszcze lektury mamy? Ciekawe jest książka Urszuli Zajączkowskiej, Patyki i Badyle o tym, czego nie widzimy, o roślinach, bo tak naprawdę skupiamy naszą uwagę na zwierzętach głównie i jakby o zwierzętach nam łatwiej mówić, a tutaj mamy także książkę o roślinach. I coś, co jest bardzo istotne, o czym chciałam również powiedzieć, to jest kwestia krytycznego myślenia i dezinformacji.

Na to nie ma dowodów. To jest dezinformacja klimatyczna. Więc dezinformacja, krytyczne myślenie, uodparnianie na nią, bo młodzi ludzie muszą być odporni na nią, ale też poznawanie narracji klimatycznych, pokazanie jak język jest ważny. Jak można ten język dobrze używać, żeby przekonywać różne osoby, na przykład mówiąc o naszym zdrowiu. Bo przecież my nie musimy mówić o zmianie klimatu. Wystarczy, że powiemy, że nie chcemy chorować, że nie chcemy być alergikami, że nie chcemy, żeby kolejne pokolenia umierały na choroby cywilizacyjne. Dlatego też ta edukacja właśnie związana ze zdrowiem jest tak istotna. Wiesz, bardzo mi się podoba. Trochę też zmiana narracji, mam wrażenie, nastąpiła wśród osób, które się zajmują ekologią.

8:35 · Krytyczne myślenie i dezinformacja 2

Absorbowania informacji jest dużo niższy, a powiem tylko, że w polskiej szkole ta norma 1000 jest przekroczone 3-4-krotnie. Jeszcze tylko dodam, dla porównania, że w przemyśle ptaków, w hodowli przemysłowej ptaków, przepraszamy wszystkie ptaki, że to używamy w kontrze, może nie powinniśmy, To jest 3 tysiące PPM-ów, a w polskiej szkole mamy nawet do 4 tysięcy. To, że młodzi ludzie zasypiają na lekcji, nie mają siły, żeby przyswajać wiedzę, nie mają ciekawości, bierze się też z tego, że te sale nie są wieczone, że nie mamy dobrych wentylacji, ale tak jak mówię, w polskiej szkole nawet ten poziom sięga do 3-4 tysięcy. A weterynarz zamyka hodowlę ptaków, jeżeli jest powyżej 3000, czyli w polskiej szkole jest gorzej niż po prostu w kurniku, mówiąc wprost.

I o to musimy zadbać i musimy także traktować szkołę jako przestrzeń, która musi ulec zmianie. Młodzi ludzie, uczniowie widzą pęknięcie. Tu mówimy o zielonych ogrodach, o przestrzeniach, a w szkole dookoła mamy beton. Jak to jest? Tak, no musimy też zwrócić uwagę, że mamy teraz bardzo świadome nowe pokolenie młodych Polaków. Tak, to jest pokolenie świadomych obywateli. I tak jak mówię, żeby moduł klimatyczny dobrze zakorzenił się w szkole, my musimy mieć zielone przestrzenie przeszkolne, my musimy pokazywać, co się będzie działo, jak będą upały. My potrzebujemy zacienione boiska szkolne, żeby uprawiać sport. Ten sport jest bardzo ważny. Wiemy, jak wygląda kwestia otyłości.

11:35 · Stan powietrza w Katowicach 2

Reporter Radia Katowice sprawdził jak jakość powietrza oceniają mieszkańcy Katowic oraz co na ten temat mówią dane Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Dzisiaj piękny dzień. Piękny dzień, piękna pogoda, świeże powietrze, dużo radości. Jak pan ocenia stan powietrza w Katowicach? Myślę, że takie zagęszczenie, zadymienie samochodów to nie jest źle. Się poprawiło w ostatnich latach bardzo. Ja jeszcze pamiętam czasy, kiedy się oddychało. Widziało się czym się oddycha, a teraz się już nie widzi czym się oddycha. Mamy czyste powietrze w Katowicach, ogólnie rzecz biorąc, poza okolicami dróg. Tak ogólnie jest fajnie. Poprawiła się dużo. Coraz to mniej ludzi jednak pali w piecu i używa innych środków na ogrzewanie mieszkania. Dużo zieleni jest, to rzeczywiście się poprawiło.

No i te wszystkie drzewka takie, które nam tu posadzili. Teraz jest trochę lepiej, ale kiedyś to było tragicznie. Jak 50 lat temu przyjechałem do Katowic, a dziś to jest niebo a ziemia, na korzyść. Bo ja w 1974 roku przyjechałem z Krakowa do Katowic i tu już mieszkam. Teraz ludzie zdecydowanie przesiadają się na rowery oraz na komunikację miejską. I bardzo słusznie ja jeżdżę rowerami i dużo chodzę i dużo biegam. Wszystkim polecam rowery. To jest jedyny ratunek, żebyśmy mogli troszkę ograniczyć czas. Widzę, że pani na rowerze. Też widzę. Poleca pani rower jako środek lokomocji, szczególnie tutaj w mieście. Jak najbardziej codziennie jeżdżę i przemierzam 20 kilometrów. Tutaj mieszkam i poruszam się na rowerze. To służy, to jest mój środek lokomocji. O wiele lepszy niż samochód. No na pewno tak. Przynajmniej na centrum Katowic, na parkowanie tym samochodem, tu jest problem.

17:55 · Debata w Sejmie o bezpieczeństwie klimatycznym 2

Zastanawiali się jak chronić ludzi, gospodarkę i infrastrukturę przed skutkami zmian klimatu. Naukowcy i eksperci alarmowali, że zaniechania w obszarze ochrony klimatu oraz nasilające się fale upałów i susze mogą kosztować Polskę nawet 124 miliardy złotych rocznie. Teraz organizatorzy chcą, aby wnioski z debaty stały się podstawą rekomendacji dla rządzących. Dwa lata po powodzi na południu Polski uczestnicy debaty ostrzegali, że Polska musi przygotować się również na przeciwne ekstremum. Powódź jest bardzo spektakularna i łatwo ją zobaczyć, łatwo o niej mówić. Natomiast naszym problemem numer jeden jest susza. Ona od 15 lat się nasila i będzie nasilać się dalej. Temperatury rosną. Mówiła profesor Iwona Wagner z Uniwersytetu Łódzkiego.

Zdaniem profesora Wiktora Kotowskiego z UW, odpowiedzią na oba zagrożenia jest zatrzymanie wody tam, gdzie spada. Jeżeli my tę wodę zatrzymamy w górze zlewni, na mokradłach i w lasach, w zmeandryzowanych, odtworzonych rzekach, ona będzie wolniej spływać i zatrzymywać się również w glebie, to nie będziemy mieli poniżej zagrożenia powodziowego po silnych ulewach, a ta woda będzie dłużej krążyć w krajobrazie, a więc będziemy mniej narażeni na susze. Rekomendacje z debaty mają zostać przekazane politykom i poszczególnym resortom. Jan Olęcki, Polskie Radio. Hasła takie jak ekologiczny, zielony, przyjazny dla klimatu czy bio albo eko od dawna są ważnym elementem marketingu. Zapowiadane od kilku miesięcy rygorystyczne obostrzenia dla przedsiębiorców dotyczące tzw. eko ściemy zostały przesunięte.

19:49 · Eko Przedszkolak 4

Mieszkańcy dzielnicy Sosnowca Ostrowy Górnicze zostaną przyłączeni do sieci kanalizacyjnej. Zastąpi ona wykorzystywane dotychczas szambo. To za sprawą inwestycji o wartości około 19 milionów złotych, która ruszy już wkrótce. Prezydent Sosnowca Arkadiusz Chęciński zwraca uwagę na szeroki zakres prac, które zostaną wykonane. Zadanie to budowa kanalizacji, kanalizacji sanitarnej, ale oczywiście też będzie budowana tzw. deszczówka. Będą remontowane, modernizowane te części, które już są, ale są w kiepskim stanie. A później, jak skończymy te prace podziemne, będzie przeprowadzona odbudowa dróg tam, gdzie te drogi były. W wielu miejscach nowe chodniki, oświetlenie także. Prezes Sosnowieckich Wodociągów Paweł Kopczyński tłumaczy, co zmieni się dla mieszkańców.

Dla mieszkańców przede wszystkim będą mogli się podłączyć do kanalizacji, czyli nie będą musieli wywozić nieczystości ze swoich szamp. To jest pierwsza rzecz. Druga rzecz kanalizacja deszczowa, czyli deszcz, który gdzieś ich zaraz zostanie odprowadzony, żeby ich nie zalewało, a poza tym będą mieli nowe drogi, nowe chodniki. Prace mają potrwać około półtora roku. Do sieci kanalizacyjnej przyłączone zostaną także pobliskie przedszkole i szkoła podstawowa. Środki na realizację inwestycji pozyskano z budżetu miasta i programu Krajowego Planu Odbudowy. Czy ekologia może być świetną zabawą? Na tym opiera się program Eko Przedszkolak, który poprzez codzienne przyjemne aktywności uczy najmłodszych jak troszczyć się o naszą planetę.

To najnowsza inicjatywa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach przeznaczona dla najmłodszych mieszkańców regionu mówi prezes funduszu Mateusz Pintel. Intencją zarządu Wojewódzkiego Funduszu było to, aby właśnie ta wiedza, edukacja nie tylko była przekazywana w podręcznikach, ale można było jej również dotknąć, doświadczyć, poznać, bo nie ma nic piękniejszego jak pytanie, które dziecko zadaje właśnie, dlaczego tak ważna jest dla nas choćby woda, dlaczego segregujemy śmieci, sadzimy nowe drzewa, jeżeli inne są usuwane. Na terenie 75 placówek przedszkolnych w województwie śląskim powstaną mini ogrody i arboreta. Celem programu jest edukacja ekologiczna od najmłodszych lat podkreśla koordynator projektu Iwona Gejdel-Targosz.

Jeżeli mamy uczyć o przyrodzie, to musi się to odbywać wśród przyrody. Mamy nadzieję, że Eko Przedszkolak 2026 będzie takim samym flagowym programem jak program Eko Pracownia, ale również Eko Pracownia Pod Chmurką. Cieszymy się bardzo, że jest tak duże zainteresowanie taką formą wsparcia, bo to przecież od najmłodszych lat zaczyna się edukacja ekologiczna. Na realizację programu Eko Przedszkolak fundusz przeznaczył ponad 3 miliony złotych dofinansowania. Delikatne, kolorowe i ulotne, motyle od wieków zachwycają człowieka. Choć dobrze je znamy, dziś należą do grupy owadów szczególnie zagrożonych. Nic więc dziwnego, że właśnie motyle stały się bohaterami wystawy czasowej w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu.

23:36 · Wystawa motyle w Muzeum Górnośląskim 1

Polacy ruszyli do lasów, bo grzybów tam jest coraz więcej, ale w lesie trzeba uważać, bo łatwo można się w nich zgubić, o czym mówi jedna z mieszkanek Lublina, która na grzyby chodzi regularnie. Straszna obawa, myślenie jak sobie w tej sytuacji poradzić, no tysiące myśli. Wystarczy jednak odpalić myślenie i dobrze się przygotować. Naładowany telefon i powerbank to już podstawa, a z pomocą przychodzą nam też nowe technologie, a o szczegółach mówi Anna Sternik z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Lublinie. Możemy sobie wcześniej, planując taką wyprawę do lasu, nagrać na telefonie aplikację MBDL, czyli Mobilny Bank Danych o Lasach, która pozwoli nam odnaleźć właściwe ścieżki w lesie. Warto też wspomnieć o tym, że najlepszy grzybiarz to nie ten, który wraca z pełnym koszem, ale ten, który w ogóle wraca bezpiecznie do domu.

Pokazano wszystkie 16 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.