S07E52: Andropauza bez tabu. Dr n. med. Piotr Paweł Świniarski

Cześć, dobrze cię widzieć. Hej, bardzo dobrze, że jestem. Cieszę się za ponowne zaproszenie i mam nadzieję, że dzisiaj trochę podzielimy się z słuchaczami kolejną porcją wiedzy o tym, jak fajnie i zdrowo żyć dla faceta w każdym wieku, a dzisiaj poruszymy ten starszy wiek. Więc zacznijmy może od tego, od takiego rozstawienia piąków na planszy. O kobiecej menopauzie mówi się głośno, mówi się naturalnie, mówi się bez skrępowania. Z kolei andropauza, myślę sobie, że wciąż bywa spychana do takiego narożnika anegdot, często traktowana jest jako taki foch w średnim wieku, foch faceta w średnim wieku. Czy mógłbyś nam trochę powiedzieć o tych podstawach biologii tego męskiego przekwitania?

Menopauzę wszyscy znają, bo menopauza dotyczy każdej kobiety, czyli każda kobieta w pewnym momencie swojego życia przejdzie przez ten okres okołomenopauzalny i zakończy się jej potencjał płodnościowy, przestanie miesiączkować, przestanie mieć okres. Ten moment, który nadchodzi u kobiety, to może być lat 40, kilka lat 50, ale czasem nawet pod koniec lat 30. Natomiast u faceta jest coś takiego jak andropauza, tylko to, co jest ważne. Po pierwsze, jest to utworzona kalka językowa z menopauzy, z tym, że nie oddaje to tak naprawdę tego, co się dzieje, bo tam nie ma żadnej pauzy. Tam wygaszenie czy zmniejszenie liczby i poziomu męskich hormonów trwa w czasie.

To nie jest takie na zasadzie z dnia na dzień czy z tygodnia na tydzień, tylko to wszystko trwa w czasie. A to, co jest druga bardzo istotna informacja, to to, że andropauza nie będzie dotyczyć każdego. Tylko 20% mężczyzn po 60 roku życia boryka się z problemami związanymi z andropauzą. A czym jest w ogóle ta andropauza? Prawidłowa nazwa medyczna to jest hipogonazyzm wieku późnego, hipogonazyzm mężczyzn w starszym wieku, czyli niewydolność hormonalna właśnie starszych mężczyzn. Ale są to tak trudne, skomplikowane nazwy, że nie sprzedają się w przestrzeni społecznej. Dlatego zostajemy przy nazwie Andropauza, mimo tego, że jest to według nas medyków najgorsza nazwa, która może oddawać to, co się dzieje z facetem.

I teraz, na czym polega andropauza? Andropauza to jest spadek wydolności osi podwzgórze, przysadka jądra, receptor androgenowy. Czyli to oznacza, że nie tylko spada nam poziom testosteronu, tylko to oznacza, że słabiej pracuje podwzgórze, czyli słabiej pobudza przysadkę, słabiej pracuje przysadka, czyli słabiej wydziela hormony pobudzające jądro do pracy, czyli FSH, ILH, słabiej pracuje samo jądro. Produkujemy mniej plemników, mniej testosteronu, ale też mamy pogorszenie działania receptora androgenowego w każdej tkance i komórce organizmu. Czyli to nie jest tylko samo fizyczne obniżenie poziomu testosteronu, które my jesteśmy w stanie zbadać, zmierzyć laboratoryjnie, tylko także spadek wydolności pozostałych elementów systemu.

Od tego momentu zaczynamy tracić ten poziom testosteronu średnio około 1-3% rocznie. Ale to od nas trochę zależy od naszego trybu stylu życia, czy bardziej będziemy bliżej tego 1% czy bliżej tych 3 czy nawet 4% rocznie. I to my naszym swoim codziennym działaniem decydujemy jak szybko ten poziom testosteronu będziemy tracić. I to powoduje, że jeśli przeszliśmy przez okres prenatalny prawidłowo, czyli nasze jąderka wykształciły się prawidłowo, zeszły domożne. Przeszliśmy przez okres dojrzewania płciowego prawidłowo, Czyli one urosły do prawidłowej wielkości, do prawidłowej swojej funkcji i jeśli nie mieliśmy żadnego urazu, operacji, jakiejś choroby w okolicy jąder, to one będą praktycznie nas zabezpieczać przed tym, żeby nie dopadła nas ta andropauza.

Natomiast jeśli mieliśmy jakieś po drodze problemy, czy w okresie prenatalnym przed urodzeniem, czy w okresie dojrzewania płciowego, czy po drodze rak jądra mógł nas dopaść, czy jakiś uraz motocyklowy, samochodowy, rowerowy i w wyniku tego jakby spadła nam ta możliwość produkcji testosteronu, to skutkiem tego ta andropauza może nas dopadać szybciej. I to nie jest powiedziane, że to dopada tylko mężczyznom po sześćdziesiątce. Ona może pojawić się fizjologicznie po pięćdziesiątym czy nawet po czterdziestym roku życia. I zresztą w większości po czterdziestym roku życia to bardziej są to objawy takie ze strony psychicznej niż ze strony fizycznej. Zresztą same objawy, jeśli mamy teraz możliwość powiedzenia, to są trzy główne obszary, w których zauważamy objawy związane z andropauzą.

Czyli Obszar fizyczny, gdzie mamy spadek masy mięśniowej, gdzie mamy wzrost ilości tkanki tłuszczowej, gdzie mamy spadek gęstości kości. Obszar psychiczny, czyli mniej pewności siebie, mniej decyzyjności, większa labilność emocjonalna, mniej energii życiowej, mniej chęci do działania, słabsza koncentracja, słabsza pamięć. Obszar seksualny, czyli najczęściej są to zaburzenia erekcji czy spadek libido, zmniejszenie myśli o seksie czy zainteresowania seksem. W tych trzech obszarach manifestuje się andropauza. Tylko to, co warto podkreślić, to że te wszystkie objawy związane z andropauzą są niecharakterystyczne.

Co to oznacza? To oznacza, że Z jednej strony możemy mieć zaburzenia erekcji, bo mamy andropauzę, a z drugiej strony może być to przyczyną rozwijającej się cukrzycy, miażdżycy, depresji czy jakichkolwiek innych chorób, które mogą mieć wpływ na zaburzenia erekcji. Możemy mieć obniżony nastrój, ale to może być związane właśnie z andropauzą, czyli ze spadkiem hormonów płciowych. A z drugiej strony może mieć po prostu depresję niezależną od hormonów. Czyli te wszystkie objawy, one z jednej strony są niecharakterystyczne, a z drugiej strony my często możemy zapominać o tym, żeby wdrożyć właściwą diagnostykę związaną z tym objawem. I dlatego z jednej strony ta andropauza będzie niedoceniana, czyli my leczymy intensywnie pacjenta, nie wiem, z cukrzycy czy z depresji, a zapominamy, żeby sprawdzić mu hormony.

A z drugiej strony możemy wszystko wrzucać do tego work Andropauza, bo świetnie nam się składa. Wszystko co się złego dzieje z facetem w tym starszym wieku to pewnie Andropauza. I dlatego tutaj właśnie są takie trochę jakby to powiedzieć no pułapki, żeby z jednej strony nie nadrozpoznawać Andropauzy, a z drugiej strony pamiętać o tym, że istnieje. Jasne. Myślę sobie trochę tak, po tym co powiedziałeś, że z racji tego, że te objawy mogą być niespecyficzne i padły tutaj też takie problemy, które mogą być generowane chociażby przez problemy metaboliczne, przez choroby metaboliczne, to myślę sobie, że pomijając te kwestie diagnostyki, nie wiem czy się ze mną zgodzisz, mimo wszystko takie Działania zapobiegawcze ze strony naszego stylu życia będą miały jednak charakter trochę uniwersalny, bo one z jednej strony będą nas trochę zabezpieczały przed problemami ze strony układu sercowo-naczyniowego, przed problemami metabolicznymi, ale też będą dosyć korzystnie wpływały na nasze hormony.

To dla nich jest to zdziwienie, no ale jak? To ja dzięki temu będę miał wyższy poziom testosteronu i wyjdę z tej andropauzy? Ja mówię, no tak. Czyli te wszystkie działania są w stanie realnie podnosić na poziom naturalnego własnego endogennego testosteronu. Dlatego tak bardzo istotne jest właśnie to, co wspomniałeś, że zwykłe nasze codzienne postępowanie, Który będziemy robić po to, żeby zadbać o serce, czy po to, żeby nie mieć oponki na brzuchu, to tak naprawdę multiplikuje się w pozytywnym tym efekcie na całe ciało właśnie w tym, żeby utrzymać dobry poziom testosteronu. Czyli nie ma tutaj dróg na skróty. Ale dobra z kolei wiadomość jest taka, że można sobie wybrać, o co chcemy dbać, czyli mieć na horyzoncie na przykład nasze serce i tymi praktykami Jednocześnie pomóc swoim hormonom.

Zdecydowanie. Okej, no dobra, ale wracając do samej, w takim razie, andropauzy i tych problemów. Powiedziałeś tutaj o tej przestrzeni, która jest związana trochę z naszą psychiką, chociażby z nastrojem, czyli może być tak, że wszystkie te historie, nie wiem, o ojcach, o mężach, którzy, nie wiem, po czterdziestym czy może po pięćdziesiątym roku życia Trochę stali się bardziej mrukliwi, trochę bardziej wybuchowi, trochę niezadowoleni z życia. To nie jest kwestia tego, że oni są zgorzkniali, tylko kwestia tego, że trochę hormony i to w jakiej kondycji obecnie ich układ hormonalny jest tak nimi kieruje. Dokładnie tak, czyli to oznacza, że z jednej strony oni nie do końca mają stuprocentowy wpływ na to, jak się zachowują, czy jak funkcjonują, czy to, że im się danego dnia nie chce nic robić, nie chce się ani iść do pracy, ani iść na trening.

Czy medycyna rzeczywiście na tym etapie, na którym obecnie jest, tak zgina przed tym kark i mówi, ok, styl życia to jest fundament i my więcej nie możemy zrobić? Czy też ma coś więcej do zaoferowania? Ma jakieś rozwiązania, które sprawiają, że do tego stylu życia można coś jeszcze dołożyć, żeby to nie była równia pochyła? Dla pacjentów, którzy przychodzą i u których rozpoznajemy właśnie hipogonazm wieku późnego, czy późno pojawiający się, czyli tutaj przedmiotową andropauzę, tłumaczę zawsze im, że ten styl, tryb życia to jest baza. Natomiast zwykle na start dokładamy tym pacjentom leki, które stymulują jądro do lepszej, większej produkcji. Czyli staramy się wycisnąć z tego jąderka 150% mocy.

Ja swoim pacjentom, którzy są w wieku andropauzalnym, tak jak tutaj mówimy dzisiaj o andropauzie, zalecałbym to, żeby raz na rok na pewno robić USG jamy brzusznej, PSA, kreatyninę, badanie ogólnemu oczu, Odpowiedni cały panel hormonalny plus morfologia, lipidogram, próby wątrobowe czy glukozę po to, żeby mieć raz w roku przegląd w cudzysłowie własnego zdrowia. I oczywiście kolonoskopia czy gastroskopia czy jakieś inne badania adekwatnie do ryzyka, adekwatnie do wieku i o tym też nie zapominamy. Ja zawsze mówię, żeby tylko faceci dbali o swoje zdrowie tak jak dbają o auta. Żeby tak często robili przegląd swojego zdrowia, jak robią przegląd w aucie, to już byłoby super.

Dobrze, no to apel do facetów, dbajcie o siebie tak jak dbajcie o swoje fury i będzie dobrze. Wspominając tutaj jeszcze o naszej książce, że ta andropauza, warto o niej coś wiedzieć, warto wiedzieć, że istnieje i że może nas zmieniać w naszym wieku. A jeśli andropauza i menopauza spotykają się pod jednym dachem, wtedy mamy tak zwany couple pause albo double pause, to wtedy też musimy wykazać wyrozumiałość w stosunku do partnerki, która może borykać się z dużymi różnymi objawami i trudnościami związanymi z menopauzą, ale też partnerki, żeby były bardziej wyrozumiałe dla facetów, którzy mogą mieć problem z andropauzą. Trzeba umieć spojrzeć na świat przez okno drugiego człowieka. I drodzy Państwo, o tym wszystkim z perspektywy zdrowia fizycznego i psychicznego poczytacie w najnowszej książce, dopóki hormony nas nie rozłączą.