Mentionsy Mentionsy
Usłysz Historię
Usłysz Historię

Rewolucja Francuska

08.05.2023 ·22 min 50 s · 6 rozdziałów

Rewolucja francuska była wydarzeniem bezprecedensowym, które już na zawsze zmieniło kwestię postrzegania innego człowieka na Starym Kontynencie. Na jej genezę złożyły się zasadnicze sprzeczności panującego w XVIII wieku we Francji ustroju politycznego i społecznego. Jak zawsze, tak i w tej kwestii można mówić o przyczynach pośrednich i bezpośrednich. Dlatego też warto przyjrzeć się jej dokładniej i prześledzić, jak przebiegały jej poszczególne etapy. BIBLIOGRAFIA: https://historykon.pl/rewolucja-francuska/ SOCIAL MEDIA Facebook: https://www.facebook.com/podcasteum Youtube: https://www.youtube.com/@podcasteum8038

0:00 · Geneza rewolucji francuskiej 4

Podstawę tego drugiego stanowił tzw. ustrój stanowy. Społeczeństwo Francji pod względem prawnym dzieliło się na trzy stany. Pierwszy tworzyli duchowni katoliccy, drugi szlachta, a trzeci, który liczył około 97% ludzkości, pozostali mieszkańcy. Grupy te odznaczały się dużym zróżnicowaniem wewnętrznym, głównie pod względem majątkowym, ale także w kwestiach obyczajów i wykształcenia. I tak na przykład duchowni, których szacunkową liczbę podaje się na poziomie około 100 tysięcy, byli zwolnieni od płacenia podatków, a przedstawiciele szlachty, 250 tysięcy osób, posiadali pełnię praw politycznych, w ich rękach skupione było 30% ziem uprawnych.

Co ciekawe, o przynależności do tego stanu decydowało pochodzenie, a ogromne różnice majątkowe nie wpływały na wewnętrzny status prawny jego członków. Natomiast do stanu trzeciego zaliczali się przedstawiciele burżuazji przemysłowej i handlowej, drobnomieszczaństwa, wolnych zawodów, biedoty miejskiej i wreszcie najliczniejszej warstwy stanowiącej około 80% całego społeczeństwa, czyli chłopów. Dążenie do udziału we władzy, zapewnienie sobie możliwości awansu społecznego i poprawienia położenia materialnego spowodowało, że istniejący porządek był przez nich kwestionowany. Na chłopach francuskich ciążyła powinność uiszczania dziesięciny i podatków na rzecz państwa. Obowiązywały ponadto w dalszym ciągu tzw. prawa senioralne, czyli np. prawo szlachcica do polowań na gruntach należących do chłopa, czy monopol dworski na mielenie mąki.

Istnieją także teorie, że dużą rolę w doprowadzeniu do wybuchu rewolucji odegrało wolnomularstwo, czy masoneria. Król szukając nowych źródeł dochodów w 1787 roku zwołał zgromadzenie notablów składające się z przedstawicieli wszystkich stanów wyznaczonych przez niego samego. Odmówiło jednak ono uchwalenia nowych podatków, a w zaistniałej sytuacji Ludwik XVI musiał ogłosić, że w 1789 roku odbędą się Stany Generalne, których nie zwoływano od 1614 roku. Z czasem ustalono, że stan pierwszy i drugi wybierze po 300 przedstawicieli, a trzeci 600.

Jednakże reprezentanci każdego z nich mieli obradować osobno, co spowodowało, że stany uprzywilejowane dysponowały dwoma głosami, a stan trzeci tylko jednym. Ponadto podjęto inicjatywę spisywania skarg i postulatów do stron. Taka akcja zaktywizowała wielu młodych i starszych przedstawicieli mieszczaństwa, ludzi, których kształtowała literatura oświecenia, buntujących się przeciwko istniejącemu porządkowi, a zarazem zwolenników nowych idei. Okres ten kolokwialnie nazywa się rewolucją adwokatów, którzy stanowili około połowy reprezentantów ostatniego ze Stanów. Wówczas głównym hasłem stała się równość wobec prawa.

6:00 · Wybuch rewolucji 2

I w takich okolicznościach w maju 1789 roku w Wersalu nastąpiło otwarcie obrad stanów generalnych. Momentalnie doszło jednak do konfliktu dotyczącego zasad na mocy których miały się one odbywać. Dnia 17 czerwca reprezentanci stanu trzeciego wraz z grupą duchownych ogłosili się zgromadzeniem narodowym. W odpowiedzi król zakazał kontynuowania obrad. Trzy dni później, gdy przybyli oni na posiedzenie, zostali zamknięte drzwi. Jedynym dostępnym wówczas pomieszczeniem okazała się sala do gry w piłkę, w której to posłowie złożyli przysięgę, że nie rozejdą się, dopóki nie uchwalą konstytucji. W takiej sytuacji koncepcja monarchy, który chciał posłużyć się stanami do uzyskania dla siebie potrzebnych podatków, skończyła się całkowitym fiaskiem.

Tydzień później król zezwolił na połączone obrady trzech stanów, a nowe zgromadzenie przyjęło w lipcu nazwę Konstytuanty. W międzyczasie Ludwik XVI rozpoczął przygotowania mające na celu stawienie oporu, w czym pomóc miały mu zebrane pod Paryżem kilkunastotysięczne oddziały żołnierzy. Rozbudzone w trakcie kampanii wyborczej oczekiwania na zmiany oraz pogłoski, że król zbiera wojsko, jeszcze bardziej pogłębiły ferment, szczególnie wśród przedstawicieli głodującej biedoty. Na koniec czerwca w stolicy Francji, elektorzy, którzy wybierali członków stanów generalnych, otworzyli nowe władze miasta. Zorganizowano Gwardię Narodową, na czele której stanął Marie-Joseph de Lafayette.

17:00 · Konflikt z królem i ucieczka 2

Pojawiły się propozycje czczenia najwyższej istoty. Przełom lat 93 i 94 przyniósł powstrzymywanie ofensywy Wojsk Pierwszej Koalicji. O ile jako binom udało się stopniowo osiągnąć zwycięstwo na froncie zewnętrznym i wewnętrznym, o tyle nie byli w stanie trwale zlikwidować trapiących Francję trudności organizacyjnych i finansowych. W dużym uproszczeniu można pokusić się o tezę, że to właśnie zwycięstwa wojenne i osiągnięcia ustawodawcze spowodowały ich klęskę. Chłopi powiększali swoje gospodarstwa i stali się właścicielami uprawianych przez siebie ziemi, tak więc dla nich rewolucja zrobiła swoje. Natomiast burżuaza nie mogła się rozwijać na skutek gospodarki reglamentowanej, a lud miejski nadegłodował.

Z czasem doszło też do sporów wewnętrznych wśród Jakobinów, które zakończyły się aresztowaniami i wyrokami śmierci. Ponadto, 26 lipca 1994 roku Robespierre wygłosił w konwencji wielką mowę o pojawieniu się nowych wrogów rewolucji, o korupcji i nadużyciach. Nie zdecydował się jednak podjąć żadnych nazwisk, tym samym właściwie każdy mógł się czuć zagrożony czystką. I w tej sytuacji większość posłów konwencji zdecydowała się na obalenie dotychczasowej władzy. I tak 28 lipca postawiono rządzący triumvirat w stan oskarżenia oraz nakazano aresztowanie jego współpracowników. Następnego dnia robespieryści zostali ścięci. Bezpośrednio po zamachu zgilotynowano około 100 osób, a przez kilka miesięcy trwał biały terror.

Pokazano wszystkie 8 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.