Pomoc dla Ukrainy a Unia Europejska

Polski Instytut Spraw Międzynarodowych przedstawia. Tu mówi PISM. Tu mówi pism. Ja nazywam się Tomasz Zając i jestem analitykiem do spraw Unii Europejskiej w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. Zapraszam Państwa do wysłuchania Fokusa, naszego cotygodniowego podcastu, w którym z analitykami i analityczkami naszego instytutu rozmawiamy na wybrane przez nich tematy. Tematem dzisiejszego odcinka będzie przyszłość europejskiej pomocy wojskowej dla Ukrainy. Moją rozmówczynią jest Aleksandra Kozioł. Cześć Olu. Cześć Tomku. Dzień dobry Państwu. która jest analityczką i tu się zawahałem przez moment, ponieważ chciałem powiedzieć w programie Unia Europejska, do której ja również należę, ale muszę powiedzieć ze smutkiem trochę, że Ola przeszła z naszej grupy do Grupy Bezpieczeństwo Międzynarodowe i teraz poza obronnością europejską będzie zajmowała się sprawami trochę szerszymi.

Nie wiem, czy ja będę w stanie tak dobrze te linie wyznaczyć, no bo przecież Unia Europejska to są jednak państwa członkowskie, a szczególnie w obszarze bezpieczeństwa i obrony, bo to jednak jest kompetencja, która należy do państw członkowskich. Unia pełni tylko rolę wspomagającą te państwa. Ale to, co widzimy po lutym 2022 roku, to jest to, że ta współpraca w ramach bezpieczeństwa i obrony w Unii Europejskiej była bardzo ważna dla szybkiego i efektywnego wsparcia Ukrainy. I jeżeli już miałabym to jakoś rozgraniczyć... no to zostawmy na boku to, co robią dwustronnie państwa członkowskie we wsparciu Ukrainy, a skupmy się na tych instrumentach, które działają z udziałem państw członkowskich, ale pod egidą Unii Europejskiej.

Nie. No i tak to jest. Nie, ten instrument jest instrumentem pozabudżetowym, bo tak jak mówiłam Unia nie posiada kompetencji, jeżeli chodzi o kwestie bezpieczeństwa i obrony w takim zakresie, w jakim ją mają państwa członkowskie, więc takie działania mogą robić tylko państwa członkowskie. Aby ta współpraca była bardziej płynna i bardziej skuteczna, one zdecydowały się w tym formacie unijnym utworzyć taki właśnie poza ogólnym budżetem specjalną pulę środków, którą mogą na te swoje działania, o których już mówiłam, wykorzystywać. Rozumiem w takim razie, że istnieje ten instrument, który jest takim kośćsem tej unijnej pomocy dla Ukrainy. Ale jakie inne rzeczy Unia robi? Bo wyobrażam sobie, że to nie jest tylko kwestia wysyłania sprzętu, czy tam właśnie rekompensowania państwom, bo też zdaje się, że zmienił się sposób funkcjonowania tego instrumentu, rekompensowanie właśnie wysyłania różnego rodzaju broni.

zobaczyła, gdzie brakuje różnych rzeczy w Unii Europejskiej i postanowiła coś z tym zrobić. Czy wydaje ci się, że wszystko to, co nam opowiadałaś na temat pomocy europejskiej wobec Ukrainy, czy z tego, swoim zdaniem, zostaną wyciągnięte lekcje, takie właśnie jak np. wzmocnienie przemysłu europejskiego zbrojniowego? Tak, wydaje mi się, że jeżeli chodzi o świadomość tego, w jakim stanie jest europejski przemysł obronny, to ta świadomość była już przed 2022 rokiem. Natomiast sytuacja międzynarodowa nie zmuszała państw członkowskich do tego, żeby zajmować się właśnie tym przemysłem obronnym, czy w ogóle inwestycjami w bezpieczeństwo. Co i róż mieliśmy inne kryzysy, kryzys gospodarczy, kryzys związany z pandemią COVID-19, więc jakby uwagę przyciągały pilniejsze takie inne bieżące wydarzenia, a ta kwestia długofalowego rozwoju przemysłu obronnego zawsze znajdowała się gdzieś tam na...

na drugim planie. Dopiero tak naprawdę właśnie ta pełnoskalowa agresja Rosji na Ukrainę uświadomiła państwom członkowskim, że przemysł zbrojeniowy jest ważny, nie mniej ważny niż inne dziedziny gospodarki. No bo z jednej strony mamy teraz do czynienia z tą bieżącą wojną tuż za naszą granicą, za granicą też Unii Europejskiej, ale też mamy taką szerszą zmianę na arenie międzynarodowej, której emanacją jest ta wojna, to znaczy dążeniem takich państw jak Rosja czy jej partnerzy jak na przykład Chiny do zmiany globalnego porządku międzynarodowego. I coraz częściej widać, że państwa te sięgają po różne działania agresywne wobec państw demokratycznych, aby osłabiać ich pozycje i osłabiać ten porządek.