Nowe pole bitwy: cyberzagrożenia i ich wpływ na wybory

dla Unii Europejskiej w sferze cyber, nazwijmy to. Poproszę Ciebie, żebyś je może wymieniła i omówiła, ale to, co też tam było jasne z tego raportu, to to, że tendencja tych zagrożeń jest oczywiście teraz taka, że się one bardzo intensyfikują. Więc czy mogłabyś też opowiedzieć, które z nich są tymi najważniejszymi, najbardziej popularnymi i też takimi, które wraz ze zmianami stają się dla nas coraz bardziej niebezpieczne? Tych zagrożeń jest bardzo dużo i Enisa oczywiście wymienia zagrożenia nie tylko związane z wyborami. Oni piszą m.in. o atakach chociażby phishingowych. To jest taki rodzaj ataków, który jest bardzo popularny i tak naprawdę dotyka każdej i każdego z nas.

I jeśli nie są nowe, to tak jak, prawda, kiedyś mieliśmy NIS, teraz będzie NIS 2, czyli aktualizowane, tak? No bo w tym sensie te regulacje, no... One, żeby odpowiadać na zagrożenia, które mamy i które się zmieniają bardzo dynamicznie, też te regulacje muszą być zmieniane. Więc Unia Europejska jak najbardziej chce stworzyć taką całą siatkę różnych regulacji, które właśnie to unijne cyberbezpieczeństwo wzmocnią. Natomiast jak na razie wydaje się, że potrzeba jeszcze więcej i że potrzeba przede wszystkim jeszcze więcej ambicji ze strony państw członkowskich. Bo znowu, już wspominałam na początku tej wypowiedzi o właśnie wdrażaniu dyrektywy NIS-2. To nie jest takie proste, żeby państwa członkowskie w dobry sposób, adekwatnie i szybko, co jest kluczowe przecież, wdrożyły do swoich porządków prawnych.

Więc to jest bardzo skomplikowane, szczególnie, że znowu te wyborcze operacje informacyjne są bardzo szeroko zakrojone i to z jednego prostego powodu, tak? Ten dzień wyborów nazywamy czymś takim decisional checkpoint, czyli takim decyzyjnym checkpointem, takim momentem wyboru, bo to są właśnie wybory, nazwa nas tutaj nie kłamie, więc to jest jakby najlepszy sposób dla aktorów dezinformacji, żeby sprawdzić efektywność swojego działania, bo właśnie z uwagi na to, co tam zobaczymy w sieci, to później wyborcy, wyborczynie idą do urn i podejmują konkretną decyzję, albo nie idą do urn, bo na przykład zostali zdemotywowani przez akcje dezinformacyjne, bo czasami one prowadzą także do tego, I nie głosują. I na przykład frekwencja znacznie spada potencjalnie i w tym sensie też jakby legitymacja dla tych wybranych, nowo wybranych posłów, posłanek, rządów również może być mniejsza.

ale też już w 2024 roku na TikToku, na oczywiście programach na Facebooku i Instagramie, czyli należących do Mety, platformach społecznościowych i tak dalej, i tak dalej. Natomiast nie da się powiedzieć, co kogoś demotywuje albo co faktycznie jest motywacją do zagłosowania na jakiegoś kandydata. Żeby to zrobić, trzeba było przeprowadzić takie szeroko zakrojone badania, które by sprawdzały, co w ogóle czytamy, jak długo zajmuje nam przeczytanie jakiejś treści, co jest dla nas ważne, jakie inne rzeczy motywują nas do głosowania. W tym sensie, że to jest ogromnie trudne i takich badań po prostu nie ma. Więc mamy wszyscy taką intuicję.

Kolejny plus, kolejna taka dobra cecha naszego systemu cyberodporności, nazwijmy to tak, jest taka, że my jako obywatele, obywatelki możemy zgłaszać pewne zagrożenia bezpieczeństwa, chociażby NASKowi. I tutaj znowu ja na początku podcastu wspominałam o takim ataku, czyli phishingowym, czyli czymś, co jest bardzo popularne i tutaj naprawdę każdy, każda z nas może paść ofiarą tego typu zagrożenia. No to w momencie chociażby, no nie, kiedy dostajemy ten link od tego impostu nieprawdziwego, DPD czy czegokolwiek, to można go przekazać na pewien numer naskowy, właśnie tam... do ich niego ofertu i oni sprawdzają te linki i później na przykład pojawiają się dzięki temu ostrzeżenia, dostajemy odpowiedź, czy to był link z zagrożeniem, czy nie i tak dalej, i tak dalej.

I to jest w tym sensie ważne i dlatego jakby zaczynam znowu i zaczynałam od tego takiego bardzo niby zwyczajnego zagrożenia, które jest zagrożeniem przede wszystkim dla nas i tylko na późniejszym etapie dla Państwa. No bo właśnie ta cyfrowa odporność, szczególnie w kontekście wyborów, zaczyna się od tego najniższego poziomu. No bo tak działają cyberprzestępcy, że przecież szukają tego najsłabszego ogniwa. I bardzo często tym najsłabszym ogniwem jest właśnie człowiek, zwykły użytkownik czy użytkowniczka. No i to, co jest naprawdę, myślę, dobre właśnie w tym polskim systemie, to, że on też zakłada właśnie, tak, w sensie, że bierze to pod uwagę i daje pewne rozwiązania tym obywatelom, obywatelkom, tak, żeby i oni mogli zagrożenia cyber zgłaszać dalej.

powiedzmy, komu dać znać, w jaki sposób dać znać, tak? Na przykład, czy Enisa już wie? Jeśli nie wie, no to jak ją poinformować? Czy mailem? A jak mail nie działa, to co, dzwonimy? Może na Messengerze? No na Messengerze lepiej nie, tak? To głupie. I tak dalej, i tak dalej, tak? Sprawdzamy jakieś wewnętrzne systemy komunikacji. No więc jest to po prostu... przygoda i zabawa, ale przynosi ona bardzo dobre skutki, bo właśnie naprawdę wzmacnia koordynację i właśnie tego typu ćwiczenia pozwalają sobie zadać takie pytania, które zwykle sobie nie zadajemy, tak? To znaczy, no wiadomo na przykład, że jeśli jest jakiś incydent cyberbezpieczeństwa, to trzeba poinformować kogoś. No bo trzeba. Ale w jaki sposób? Jaką ścieżką? A co jeśli ta osoba jest na urlopie? A co jeśli od nas osoba, która zajmuje się tym tematem jest na urlopie?