[#10] TOMATO - Tomasz Raczek i Marcin Szczygielski - Jak Rosja bała się polskich dzieci

Ja pamiętam, że byłem w Witebsku swego czasu, w trakcie Pierwiestrojki, tam był Festiwal Kultury Polskiej w Witebsku. Witebsk leży w Białorusi obecnej, dawniej, ale wtedy, kiedy ja byłem, to była Białoruska Republika Radziecka, należąca do Związku Radzieckiego. No i ponieważ wiedziałem, że w Witebsku Szagal się urodził, wybitny malarz żydowskiego pochodzenia, więc na konferencji prasowej pani minister kultury Panią Minister Kultury Republiki Białoruskiej zagadnąłem, czy jest Muzeum Malarstwa Szagala w Witebsku, gdzie się urodził, w domu jego rodziny. A ona powiedziała, że nie i że w ogóle po co muzeum Szagala.

Tutaj są inne muzea, bardzo interesujące. Rippina czy Szyszkina, już nie pamiętam, ale też jednego z wybitnych twórców radzieckich. Ja powiedziałem, że szukam domu, w którym urodził się Szagal i nie mogę nigdzie znaleźć, w żadnym przewodniku, na żadnej mapie. A ona powiedziała, bo nie jest i nie będzie. A ja mówię, ale jak to? Tu Raisa Gorbaczowa organizuje w Tritrakowskiej Galerii w Moskwie wielki przegląd całej twórczości Szagala, a w miejscu, gdzie on się urodził, w ogóle chcecie o nim zapomnieć? Dlaczego? A ona powiedziała, że jeśli mnie interesuje malarstwo Szagala, wyjedziecie w Jeruzalim, do Jerozolimy niech pan jedzie, to tam sobie pan poogląda tego Żyda.

Tak mi powiedziała pani minister kultury Republiki Radzieckiej Białoruskiej. Ale widzisz, zaraz po tym podszedł do mnie młody dziennikarz, jak się skończyła ta konferencja i powiedział, jeśli chcesz zobaczyć dom Szagala, to ja ci pokażę. Zaprowadzę cię tam, tam jest bardzo fajny człowiek, który mieszka teraz w tym domu, w środku jest pamiątkowa księga, są reprodukcje, bo nie stać go na to, żeby mieć oryginały, ale reprodukcje Szagala, pójdziemy tam. I poszliśmy zresztą. I widzisz, wtedy doświadczyłem tego, że z jednej strony masz, ze strony władzy, taki opór przed pierystrojką. Jeszcze ona powiedziała, pójść z Raisa Gorbaciowa, pierystrojku, w Moskwie dziewajer.

No nie tu, jest jest. Wiesz, na zasadzie, że co nas to obchodzi, że tam pierystrojka jest w Moskwie, a u nas Jest tak jak było i będzie i nie będziemy tutaj Szangala świętować, bo to Żyd był. Ona z jednej strony, a z drugiej strony ten naród, ludzie, którzy od razu są nawykli do tego, że tu na bok mnie zabierają, ja ci wszystko pokażę. Czyli dwie strony, dwa oblicza Rosji. Z jednej strony ta władza, która jest zawsze wroga, zawsze zupełnie sprzeczna z naszym odczuciem, bo to jest władza wielkiego kraju. Która inaczej nie patyczkuje się ze swoimi mieszkańcami. Nie liczą się. Po prostu ich jest tyle, że mogą sobie wyginąć.