TILL i CHLEB I SÓL (2022) - recenzja Tomasza Raczka

Dzień dobry. Mam dzisiaj dla Państwa dwa filmy, które chciałem postawić obok siebie. Film amerykański pod tytułem TILL i film polski pod tytułem CHLEB I SÓL. Wiele je dzieli. Ten amerykański opowiada prawdziwą historię, która zdarzyła się w Stanach Zjednoczonych w roku 1955. Ten drugi, CHLEB I SÓL, pokazuje polską historię, która się teraz przydarza w dzisiejszych czasach. W tym filmie amerykańskim grają zawodowi aktorzy, w filmie polskim występują naturszczycy, aktorzy amatorzy, którzy zostali znalezieni przez twórców filmu, przede wszystkim przez reżysera i którzy fenomenalnie odgrywają napisaną przez niego historię.

Bo one potrafią zmienić. One potrafią być dla was, dla państwa radziwiłką. Każdy może mieć swoją radziwiłkę. Ta moja już nie żyje. I ta moja była jedna. Ale filmy bywają radziwiłkami. Dlatego warto iść na film, nawet jak się wie o tym, że on nie jest rozrywkowy. I powie, oj nie, to ciężki film. No i dobrze, że ciężki. To jest twoja radziwiłłka, kochaj go, jak ja kochałem ją. Wracam do filmów. Till, to jest nazwisko. Mami Till i ten chłopiec, który się nazywał Emmet Till, który został zamordowany za nic. Oczywiście nie powiem za co, muszą to Państwo obejrzeć, ale uwierzcie mi, że to był dobry chłopak.

I że nie zrobił nic, co w cywilizowanych warunkach mogłoby kwalifikować się do jakiejkolwiek kary. A jednak został zabity. Nie dość tego, jego mordercy nie zostali ukarani. Nie dość tego, osoba, która to sprowokowała nigdy nie tylko nie została ukarana, ale nawet nie postawiono jej zarzutów. To wszystko, oni się nie przyznawali do tego, że to zrobili. Po latach zrobili to, czyli przyznali się w telewizji, w czasie wywiadu. A w sądzie nie. Ale te lata minęły i mami, którą gra tu, Daniela Deadweiler, młoda aktorka, która przebojem wchodzi do światowego kina, która dostała mnóstwo nagród i ma nominacje do następnych nagród, więc warto też dla niej pójść na film pod tytułem TILL, żeby zobaczyć Daniela Deadweiler, jak ona gra.

A jej matkę gra Whoopi Goldberg, która notabene jest jedną z producentek tego filmu. I to jest bardzo ważne, że Whoopi Goldberg, która tu jest zresztą nie do poznania jako mocna staruszka, tylko po głosie poznajemy, że to jest Whoopi Goldberg, ale ona potrafi takie mocne, dramatyczne role zagrać. Wcale nic tam komicznego nie ma. Nie możemy kojarzyć, że Whoopi Goldberg będzie śmieszny. Nie zawsze śmiesznie. To jest postać w życiu kulturalnym Stanów Zjednoczonych i to jest postać, która chce także występować i robić filmy ważne w ważnych sprawach, tak jak jest w przypadku filmu TILL reżyserowanego przez Chinonye Chukwu.

Do którego to filmu skomponował muzykę nasz Abel Korzeniowski. Świetną muzykę. To jest jeden z moich ulubionych kompozytorów muzyki filmowej współczesnej. Dla niego również warto pójść na film pod tytułem TILL. Kiedy mami pokazuje, decyduje o tym, żeby pokazać zwłoki swojego znalezionego, zamordowanego syna, on ma zniekształconą twarz. On wygląda potwornie. I wtedy wszyscy mówią, ale to jest nieludzkie, to jest niehumanitarne. Z tym okropieństwem, z tą tragedią, pani pozwalając fotografować zwłoki swojego syna, pozwalając, żeby te fotografie były na pierwszych stronach gazet, narusza

I ona i jej przyjaciele, jej wszyscy, którzy Próbowali nie tylko jej towarzyszyć, ale niezależnie też od niej dążyli politycy czarnoskórzy, którzy dążyli do skończenia z dyskryminacją, wreszcie odnieśli sukces. Dzisiaj to jest już zabronione, aczkolwiek zdarzają się cały czas takie sytuacje jak ów policjant amerykański, który czarnoskórego młodego mężczyznę tak długo przyciskał kolanem do bruku, aż tamten umarł mu pod kolanem. Ale to nie tylko w Stanach Zjednoczonych się dzieje, to się dzieje w różnych krajach na świecie, w Polsce też. Ale chcę Państwu powiedzieć jeszcze jedno o filmie TILL.

No bo one jakby nie dotyczą ich bezpośrednio, a wtedy może jakoś trafi do ich głów, bo wprost opowiedzieć się tego nie da. No wtedy się nie dało, w tej chwili się dało. I ten film pod tytułem TILL powstał. Bardzo dobrze, że powstał i bardzo dobrze, że jest w naszych kinach. No ale teraz już polski film CHLEB I SÓL. Wyreżyserował go i napisał scenariusz Damian Kocur. Scenariusz napisał razem z Martą Konarzewską. Scenariusz jest wyjątkowy i reżyseria jest wyjątkowa. To jest reżyseria debiutancka. Damian Kocur już dostał wiele nagród na polskich i zagranicznych festiwalach.

Najpierw oczywiście misa tybetańska, która da czysty dźwięk po to, żeby moje oceny były uczciwe i nie zakłócone jakimkolwiek uprzedzeniem. I aż dwie oceny dzisiaj. Pierwsza dla filmu TILL. To jest 7 na 10. Film jest bardzo dobry, choć scenariusz został napisany tak bardzo w sprawie, że Opowiedzenie tej historii czasem wydaje się być takim publicystycznym artykułem pomimo pięknych zdjęć, a niesamodzielnym dziełem filmowym.

W punktacji jest bardzo dobrze. Osiem na dziesięć. Oba filmy godne polecenia. Oba filmy są obecnie w kinach. CHLEB I SÓL za chwilę, TILL już. Proszę, zdecydujcie Państwo poszukać swojej Radziwiłłki w kinie. A nie zapomnijcie na długo tej lekcji i będziecie lepszymi ludźmi. Więc warto pójść do kina na film TILL i na film CHLEB I SÓL. A teraz jeśli państwo jeszcze dadzą mi chwilę, to oczywiście zapraszam do części premium, w której opowiem o tych filmach bardziej troszkę w kontekście siebie i swoich doświadczeń.

Nawet nie mamy tego odruchu współczucia dla tych, którzy umierają w lesie z zimna i z głodu. Mówimy, sami chcieli tego. Przecież wiedzieli, na co się piszą. To po co tam przyjechali do tej Białorusi i próbują nielegalnie przejść przez granicę? Tak jakbyśmy mieli dwa różne serca. Jedno serce dla Ukraińców, drugie serce dla tych, co to przechodzą kilkadziesiąt kilometrów dalej przez tę samą naszą granicę. O tym jest też Chleb i Sól. O tym jest dzisiejsza ta moja recenzja. O tym myślę, kiedy oglądam takie filmy jak TILL czy Chleb i Sól. I pomyślałem sobie, że w tym filmie Chleb i Sól, który tak bardzo mi się podobał, zabrakło mi jednak czegoś.

Zobaczcie, jak to wygląda. I połączcie już nie tylko te dwa filmy TILL i CHLEB I SÓL, ale może nawet i te trzy filmy w jedną lekcję Radziwiłłki.