Ile razy można umrzeć z miłości? [Poetycki piątek]
O wielowymiarowej poezji Haliny Poświatowskiej (m.in. autobiograficznej „Opowieści dla przyjaciela” oraz wierszach takich jak „Wietnam 1965” i „Wszystkie moje śmierci”) rozmawiamy z dr Agnieszką Zgrzywą z Pracowni Biografistyki Collegium Polonicum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Przez 7 odcinków wspólnie z Kają szukamy świadków, zbieramy dowody i sprawdzamy, jak zareagują państwowe instytucje. W podcastu Misja Kaja słuchaj na Spotify, Apple Podcasts i YouTube. TOK FM. Na każdy temat, z każdej strony. Czas na Poetycki piątek. Dzisiaj poezja Haliny Poświatowskiej, a gościem jest pani doktor Agnieszka Zgrzywa, pracownia biografistyki, Collegium Polonicum, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dzień dobry. Dzień dobry Panu, dzień dobry Państwu, bardzo mi miło, że mogę tu znowu gościć. Ja się jeszcze bardziej cieszę, tym bardziej, że Halina Poswiatowska jest chyba poetką, o której każdy słyszał, a może ostatnio, bo okazuje się, że tak słyszałem, że nie była wcale taka fajna, jak nam się wydawało.
Rzeczywiście, ja też wróciłam teraz do Poświatowskiej tak jak do przyjaciółki z wczesnej młodości. która opisywała i w wierszach, i w swojej pięknej opowieści dla przyjaciela to, co dopiero miało się zdarzyć tym wszystkim młodym dziewczynom czytającym poświatowską, tak jakby dla nas ten świat się miał dopiero otworzyć i kusił, a jeszcze czegoś tam nie było wolno, tak jak zresztą jej nie było wolno, no bo chociażby z racji choroby musiała się ograniczać. Ale ona pokazała nam kobiecość, a ten, kto czytał jej listy już wcześniej, to mógł się zorientować, proszę pana, że ona też miała w sobie taką drapieżność i nie była grzeczną dziewczynką.
Zresztą to też można było wywnioskować na podstawie opowieści dla przyjaciela wcześniejszej, ale skoro już wspomniałam o listach, no to 1994 rok, Mariola Pryzwan o Halinie Poswiatowskiej, wspomnienia, listy, wiersze i tam już można było przeczytać, że Poswiatowska potrafiła użyć grubszego słowa nieco, poprzeklinała, pozłościła się, także może tutaj już wtedy mogliśmy pomyśleć sobie, Pod maską tej czułej kobiecości było coś jeszcze, co jest dla mnie znacznie ciekawsze. Ale jak już wymieniłam Mariolę Pryzwan, to wcześniej 90 rok. Małgorzata Szułczyńska, nie popełniłam zdrady, rzecz o Halinie Poświatowskiej. Później Grażyna Borkowska, piękny tytuł, nierozważna i nieromantyczna.
Wie pan. No i teraz wreszcie. Kalina Błażejowska tak zdradziła wszystkie sekrety Haliny Poswiatowskiej. Wznowienie i uzupełnienie, uzupełniona biografia z 2025 roku. I pewnie pan tutaj sobie poczytał troszeczkę albo jakieś opracowanko i tam te wszystkie grzechy poetki po powrocie z Ameryki. Pani doktor, nie mogę zdradzać moich źródeł jako dziennikarz, więc wskoczmy w poezję. Tak, naprawdę już mamy wskakać. Tak, bo szkoda czasu na biografię. Wymieniła Pani kilka fantastycznych tytułów. Myślę, że osoby, które są życiem zainteresowane, mogą sobie odnaleźć, nabyć lub sięgnąć na półkę i poczytać.
Nie wiem, czy chciałby pan jeszcze kilka faktów, czy od razu mogę tutaj zakwestionować... Proszę kwestionować. No właśnie, pan mnie jak zwykle jakoś tak zawstydza tą temperaturą w studio, a tymczasem naprawdę Poświatowska to nie tylko ta miłość erotyczna. Proszę mi wierzyć, ponieważ na przykład Piękny wiersz, w którym padają słowa spójrz, płonę z miłości, to od razu by pan myślał, sobie wyobrażał Bugwico, prawda? A to jest miłość Caritas w tym wierszu i wybrałam go na dzisiaj też, a wiersz nosi tytuł Wietnam 65.
I co miała przed debiutem? Socrealizm? Którego się nie ustrzegli przecież nawet nasi najwięksi. Ewentualnie miała ten właśnie romantyzm w poezji dwudziestolecia, który potem przeszedł też na, czy tam powiedz Młodej Polski, potem jakieś groteski dwudziestolecia. Potem ten sam romantyzm w literaturze II wojny światowej, ale nawet Ginczanka tak nie pisała jak Poswiatowska, naprawdę nie. No i miała co? Piosenki tak do grającej szafy? Grosik wrzuć i Żydula i Rudzielec. Dobrze, że później jeszcze miała okazję obejrzeć sobie kabaret starszych panów i też przyjaźniła się troszkę z osobami z piwnicy pod Baranami. Więc może to nie był tylko taki banał.
Wzruszyłam się na końcu, a to chyba o takiej nieszczęśliwej miłości, która przydarzyła się Halinie Poswiatowskiej pod koniec jej krótkiego, trzydziestodwuletniego życia. I taka nieszczęśliwa miłość do chłopca o siedem lat młodszego. Okropna, burzliwa i źle, która się źle skończyła. Zresztą właściwie wszystkie jej miłości dzisiaj się kończyły. Państwo na pewno pamiętają tę pierwszą albo przynajmniej tą najbardziej znaną Do Adasia Ryszarda Poświatowskiego, studenta szkoły filmowej. I ta miłość sprawiła, że Halina stała się 21-letnią wdową. I opisała to wszystko ładnie w opowieści dla przyjaciela.
Ale właśnie, jeśli się czyta to uparte serce, tę ostatnią biografię, można odnieść wrażenie, że autorka bardzo, bardzo, bardzo, nie wiem czy w nadmiarze, ale czerpała z tej opowieści Haliny Poswiatowskiej. Ja bym może tak nie wierzyła poetce, bo jednak w opowieści ona na pewno kreowała troszkę rzeczywistość. Ale przynajmniej czytając to jako wstęp do studiów nad Poświatowską, możemy sobie wyobrazić takie niuanse pewnych spraw, które dla nas są tylko hasłami. Na przykład jak wyglądała ta operacja w USA, albo jak trudno było to wcześniej załatwić, albo to, że Poświatowska chciała jechać Poetycki piątek.
Names mentioned. Proszę pomyśleć, o, o, jeszcze taki piękny szczegół, że kiedy przyjechała do Ameryki, to pierwsze wrażenie i szczęście z tego, że tam w ogóle jest, zepsuł jej ból zębów, banalny ból zębów, który i Mickiewiczowi psuł pobyt w Kownie, proszę pana. Przypominamy o szczotkowaniu, co najmniej trzy razy dziennie. Ale jak już wspomnieliśmy tutaj mamę Haliny Poswiatowskiej, to może byśmy przeczytali wierszyk do siostry ukochanej, do Margosi.
On jest mądry. On jest mądry, właśnie. Jak to kruk. No, a tutaj też jest taki ptak inny niż ten ptak między kochankami, który nosi wieści albo symbolizuje miłość. No i może, i może jeszcze na przykład dosyć przewrotny też wiersz albo taki świadczący o tym, jak wiele było ironii W Halinie Poswiatowskiej, w jej sposobie myślenia o świecie. Ja to podziwiam bardzo, naprawdę. Chociaż wiem, że kiedy ona pisze, że płakała albo że dostała histerii, to ja jej wierzę.
Tylko niech pan nie mówi, że piękne. Niech pan powie, że poruszające. Zabawne, poruszające, fantastyczne, ironiczne, z dystansem. No to po prostu jest cała Halina Poswiatowska. Czy powiedziałam chociaż coś nowego o niej? Tak, wszystko co pani powiedziała było nowe. Naprawdę? Nie. No wiem, że nie. Ale myślę, że rozszerzyła pani naszą wiedzę i wzbogaciła ją, żeby nie powiedzieć... Czy chciałby pan wiedzieć coś jeszcze? Czy mam dodać coś na przykład o bardzo ważnym człowieku dla Poświatowska? Nie, o tym porozmawiamy sobie następnym razem. Ale mnie pan tutaj zgasił teraz. Bardzo pani dziękuję. Pani doktor Agnieszka Zgrzywa z pracowni biografistyki Collegium Polonicum Uniwersytetu im.
Pokazano wszystkie 11 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kaja opowiada o swoim doświadczeniu z Pawłem, organizatorem kolonii, który krzywdził ją w dzieciństwie.
Kaja opisuje trudności związane z szukaniem pomocy oficjalnymi kanałami i decyzję o prowadzeniu własnego śledztwa.
Podsumowanie sytuacji i wyzwania związane z kontynuacją śledztwa.
Informacja o podcastu Misja Kaja i zaproszenie do słuchania.
Podsumowanie i przełączenie na rozmowę z Agnieszką Zgrzywą o Halinie Poświatowskiej.
Agnieszka Zgrzywa czyta i komentuje wiersze Haliny Poświatowskiej, skupiając się na tematyce miłości.
Krytyka i analiza poezji Haliny Poświatowskiej, skupienie na tematyce miłości do żonatych mężczyzn i ironii w jej twórczości.
Podsumowanie rozmowy i dziękowanie gości za udział w programie Poetycki piątek.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.