Polacy prześcigną giganta? (gość: Marcin Kaźmierczak) | TECHNOFOBIA

Blockchain, jak sama nazwa wskazuje, jest to łańcuch bloków, a więc technologia zapisu danych, gdzie układamy informacje w bloki, które są ze sobą połączone jakimś spoiwem. Więc żeby określić, które transakcje są ważniejsze od drugich, wymyślono prosty system. No dobra, kto więcej zapłaci... Zapłać. Tak jest. Jesteś zmotywowany, zapłać więcej i to zawsze jest denominowane, przynajmniej na Ethereum. Nie w dolarach, tylko w ETH, czyli w tej natywnej kryptowalucie. No i taki... Taka rzecz, którą osoby mogą sobie nie zdawać sprawy, zarówno Bitcoin na BTC jako ta kryptowaluta na blockchainie Bitcoin i Ether na blockchainie Ethereum są to gas currencies, czyli są potrzebne, aby wykonywać transakcje na odpowiednich tych właśnie sieciach.

100, a ktoś chciałby coś zmienić w bloku 90, to wszystkie kolejne hasze się zmienią, bo hash jest unikalny. Z tych informacji, które włożymy, zawsze jest wyliczany taki sam. No i taka technologia umożliwia to, że mamy pewność, że to, co jest tam zapisane, jest prawdziwe i nikt z tym nie manipuluje. Może to jest dobre słowo. I teraz tego typu technologia ma sens, jeżeli informacje zapisywane w blockchainie są utrzymywane w wielu kopiach na całym świecie. Na przykład najpopularniejsze blockchainy to są blockchainy Bitcoina i Ethereum w tym momencie. Solana też jest bardzo popularna. bloki w tych blockchainach są utrzymywane na tysiącach, setkach tysięcy, w zależności od blockchaina, maszynach i cały czas aktualizowane.

Jeżeli ktokolwiek spróbowałby utrzymać inną kopię niż reszta, no to reszta w takim uproszczeniu widziałaby, że ta osoba chce zrobić jakąś manipulację i zostanie wyrzucona z tego systemu. Stąd jest taki bardzo prosty sposób tzw. konsensusu, czyli zgadzamy się, jaka wersja jest teraz tą właśnie aktualną. Istotna jeszcze rzecz, jeżeli chodzi przynajmniej o niektóre te blockchainy, na przykład Ethereum, Bitcoin też, są one zdecentralizowane. I tutaj można wejść w bardzo drugą dyskusję, co znaczy decentralizacja. Ja subiektywnie, jak ja to rozumiem, to nie ma jednej jednostki, ani państwa, ani firmy, ani człowieka, ani grupy ludzi, która by tym blockchainem zarządzała, czyli nie ma na przykład banku centralnego, albo w przypadku Ethereum jest Ethereum Foundation, ale Ethereum Foundation nie może powiedzieć, ej, dobra, robimy tak.

Oni mogą zasugerować do wszystkich node'ów, które utrzymują sieć Ethereum, hej, uważamy, że fajnie było zrobić aktualizację systemu w dany sposób i oni to propagują do wszystkich osób, które utrzymują sieć, ale większość musi się zgodzić i zaktualizować w taki sposób... swoje podejście, żeby to faktycznie przeszło, bo Ethereum Foundation nie ma mocy sprawczej, żeby to zmusić tych wszystkich uczestników, co jest bardzo ciekawe. I druga ważna kwestia to są to zazwyczaj systemy rozproszone. Oznacza to, że wiele tych samych kopii jest utrzymywanych na urządzeniach w różnych lokalizacjach geograficznych. zarządzanych przez właśnie różne te jednostki. No i teraz, żeby uzmysłowić, czym może być system rozproszony, ale nie zdecentralizowany, no na przykład cloud.

Google Cloud albo Amazon Web Services, one często utrzymują bardzo rozproszoną tą architekturę, ponieważ utrzymują banki, sieci lotniskowe i tak dalej, bardzo ważną krytyczną infrastrukturę, więc muszą mieć tą, po angielsku to się mówi redundancy, tą odporność na jakiegokolwiek różnego rodzaju wydarzenia. Ale to AWS i Google Cloud decyduje, jak się zachowują te konkretne jednostki, które są stworzone. No i teraz jak mamy taki system, to ma on świetne zastosowanie w branży finansowej, bo tam istotne jest to zaufanie. Bardzo dobrze, jeżeli w niektórych wykorzystaniach nie ma tej jednostki, która zarządza całym systemem. Czyli na przykład w Ethereum nie ma żadnego państwa, ani króla, ani prezydenta, który by zarządzał tym samym Ethereum.

No i jak już zrozumiemy, że jest to właśnie taka podstawowa technologia, ta blockchain, na przykład weźmiemy konkretny blockchain Ethereum, bo blockchainów jest wiele, jest w tym momencie setki tysięcy tak naprawdę tych blockchainów, natomiast tych popularnych powiedzmy, że jest no sto. powiedzmy, do uproszczenia. No i weźmy na przykład sobie takie Ethereum, to jest ta podstawowa warstwa, na której można budować. No i na niej budowane są na przykład smart kontrakty, czyli bardzo proste programy komputerowe. One działają w żaden inny sposób jak prosta bramka logiczna if, jeżeli i coś się stanie, to wykonaj coś innego. Bardzo, bardzo prosta logika, bo musimy zrozumieć, że ten system taki zdecentralizowany musi być prosty, bo jest utrzymywany na wielu komputerach na świecie, więc jeżeli byśmy dołożyli skomplikowania do tych systemów, to koszt urządzeń, fizycznych urządzeń, które by utrzymywały tą bazę, byłby bardzo wysoki, przez co byłby mniej rozproszony, tak?

No bo jest drożej, więc mniej osób chce to... Może kupić, tak. Dokładnie, chce kupić i chce uczestniczyć jakby w tej całej sieci. Więc te smart kontrakty najczęściej są stosunkowo proste, jeżeli chodzi o logikę. No i te smart kontrakty umożliwiają tworzenie prostych programów, aplikacji. No i jednym z największych wykorzystań jest na przykład to Decentralized Finance, DeFi. Czyli finanse, które są oparte nie o banki i zaufanie do tego, że system finansowy w Polsce, w Stanach Zjednoczonych, w Chinach i tak dalej działa na podstawie jakiegoś banku centralnego i potem banków komercyjnych, tylko ufa się kodowi i temu, co operuje na przykład na Ethereum. No i teraz przechodząc dalej, to całe DeFi, żeby dobrze funkcjonować, potrzebuje informacji ze świata codziennego w rozumieniu, kto wygrał wybory w Polsce, kto wygrał wybory w Stanach Zjednoczonych, jaki jest kurs złotówki do dolara, ile jest warte złoto dzisiaj.

Ethereum ma te smart kontrakty, to jest największa siedzia, jest Solana, Sui, Aptos, Avalanche i mógłbym tak iść. Natomiast te wszystkie blockchainy ze sobą natywnie nie rozmawiają. Czyli możemy sobie wyobrazić, że to są kraje albo banki, tak? Czyli one natywnie ze sobą nie rozmawiają, są tworzone jakieś... mosty między nimi i dokładnie są takie serwisy, które się nazywają bridges, czyli mosty i to są serwisy, które umożliwiają komunikację między dwoma blockchainami, tak? A oracle, oracles wyrocznie, to są te serwisy, które dostarczają informacje ze świata zewnętrznego do tych blockchainów. Dlatego te bridge i oracle są stosunkowo blisko siebie ogólnie nawzajem. No i teraz Chainlink powstał w 2017-18 roku, kiedy tych blockchainów już mieliśmy setki, ale wiele z nich umarło.

Okazało się, że nie ma na nich tak naprawdę dobrego wykorzystania. Wolny rynek mamy, no. Tak jest. I jedynym sensownym było wtedy tak naprawdę Ethereum. Wtedy jeszcze to jest przed Solaną tak naprawdę, jak Chainlink powstaje. I oni stworzyli bardzo ciekawy system, który działa dobrze na jednej sieci, z ograniczoną liczbą informacji i aktywów, które są wspierane, no bo wtedy, w tym 2018 czy nawet 2019 roku, tak wyglądał wtedy świat dla nich. I ta infrastruktura, którą oni stworzyli, jest nie aż taka prosta do aktualizacji, a oni zbudowali to w takim monolitycznym trochę schemacie, czyli jeden wielki klocek, który ciężko jest potem dostosowywać. No i w 2020 roku, kiedy Jakub Wojciechowski, techniczny founder Redstone, rozmawiał z Ciennikiem, żeby właśnie dodali jakieś nowe informacje, bo w ogóle wygrał Hackathon w Nowym Jorku, spotkał się z tymi ludźmi z Ciennika i mówił, ej, mam taki fajny pomysł, jakbyście mogli dorzucić, wtedy konkretnie się pytał o interest rates, więc stopy procentowe w Stanach Zjednoczonych, w jakichś innych krajach.

Stąd jakby powstała cała ta branża orakli. No i Kuba po tym doświadczeniu zaczął, starał się zrozumieć, jak chaining działa, no i zauważył, że aha, okej, to działa fajnie teraz, ale jeżeli wierzymy wtedy w tym 2020, że branża będzie się rozwijać, blockchainów będzie więcej, będzie potrzebne więcej informacji, będą one potrzebne szybciej i w bardziej skomplikowany sposób, to musimy stworzyć coś, co łatwiej się aktualizuje jako infrastruktura. Od samego początku budował Redstone z architekturą modularną, czyli mamy dość jasno wydzielone moduły, które często mają tą samą infrastrukturę wykorzystaną na te same blockchainy. I teraz, żeby dać konkretny przykład... Infrastruktura chainlinka, która operuje na Ethereum i ta, która operuje na innym blockchainie, na przykład Avalanche, jedno i drugie praktycznie nie ma nic do siebie nawzajem.

Oracle muszą balansować między kosztami a częstotliwością aktualizacji. Czy myślisz, że jest możliwe zrobienie takiego smart oracle, który będzie dokonywał tych operacji wtedy, kiedy on, ten system, będzie uznawał, że to jest konieczne, a nie że ludzki operator musi mu tam wcisnąć ten przycisk? Fajne pytanie, szczególnie w dobie AI, tak jak wiemy, się bardzo szybko rozwija. Może znowu krok do tyłu, jakie mamy modeli orakli w tym momencie na rynku? No bo już ustaliliśmy, że ten blockchain to jest jakaś tam baza danych, zdecentralizowana, rozproszona i że to orakle wrzucają tam te dane. Mhm. Tylko każdy wrzut takiej danej na przykład na Ethereum wiąże się z kosztem, bo no i znowu krok w tył, dlaczego kosztują transakcje na Ethereum na przykład?

Ten gaz. Po to, żeby boty nie zaspamowały tej całej sieci. No bo gdyby to kosztowało zero, no to ja bym mógł pewnie napisać jakiegoś prostego bota, który po prostu wysyłaje głupie transakcje i zaśmieć sieć. No i w taki sposób te istotne transakcje by po prostu nie wchodziły, tak? Bo Ethereum ma określoną przepustowość. W tym momencie każdy blok powstaje co 12 sekund około. A ile transakcji w jednym bloku niestety nie pamiętam, ale to można szybko sprawdzić. Natomiast jest to dużo, dużo mniej na przykład niż procesuje Visa czy Mastercard, tak? Które mogą być jakimiś odpowiednikami w tradycyjnych finansach, jeżeli chodzi o tą przepustowość. Więc żeby określić, które transakcje są ważniejsze od drugich, wymyślono prosty system. No dobra, kto więcej zapłaci, tak jest. Jesteś zmotywowany, zapłać więcej i to zawsze jest denominowane przynajmniej na Ethereum.

Nie w dolarach, tylko w ETH, czyli w tej natywnej kryptowalucie. No i taki... Taka rzecz, którą osoby mogą sobie nie zdawać sprawy, zarówno Bitcoin na BTC jako ta kryptowaluta na blockchainie Bitcoin i Ether na blockchainie Ethereum, są to gas currencies, czyli są potrzebne, aby wykonywać transakcje na odpowiednich tych właśnie sieciach. No i teraz każde takie wrzucenie informacji na blockchain Ethereum kosztuje ten gaz, więc za każdym razem ten oracle musi za to płacić, więc to generuje koszty. No i w zależności od tego, jak często chce się wrzucać, tak dużo koszty się generuje. Tak działa tak zwany model push oracles, czyli że wrzucasz po prostu na ten blockchain. Ale potem my tak naprawdę byliśmy innowatorami, bo tak działał tylko Chainlink w 2020 roku i Kuba zaczął się zastanawiać wtedy też nad modelem, który będzie bardziej on demand, czyli dostarczaj tylko wtedy, kiedy te dane są faktycznie potrzebne.

Bo możemy się zastanowić, okej, po co temu blockchainowi w ogóle są te dane? No bo załóżmy, że wrzucasz jakąś najprostszą daną, cenę Bitcoina w tym momencie, bo blockchain Ethereum nie wie, ile jest wart Bitcoin, więc ktoś mu się te dane dostarczy, dostarczy na przykład Oracle. No i dostarczamy tą danę dla uproszczenia, nazwijmy to co minutę. Co minutę wrzucamy taką informację i teraz blockchain Ethereum ma zero utility, zero wartości z tego, że my wrzucamy tę danę. Dlaczego? Bo to jest niepotrzebne, bo on zapisuje te transakcje, jak mówiłem, o tym od kogo do kogo ile. Ale kto za to tej informacji potrzebuje? To są te protokoły, smart kontrakty. które działają w tej branży DeFi. Dlaczego? Bo one mogą zrobić bardzo prostą bramkę logiczną. Jeżeli Bitcoin przebije, załóżmy, 200 tysięcy dolarów, to zrób konkretną akcję.

Załóżmy, że masz jeden ETH, który dzisiaj jest wart mniej więcej tam 4 tysiące dolarów, chyba troszeczkę mniej dzisiaj jak nagrywamy i ty tego ETH nie chcesz sprzedawać, ale chciałbyś mieć część płynności z tego ETH, co rozumiem przez płynność chciałbyś mieć część dolarów które są zamknięte w tym eterze, no bo to jest 4000 dolarów i nie tak mało pieniędzy. No i idziesz do takiego AWE i tam klikasz na normalnej stronie internetowej pożycz dolary, a pod zastaw daj ten ETH. I możesz pożyczyć na przykład 1000 dolarów, czyli pożyczasz 25% tego, co tak naprawdę zamknąłeś. I informacje o wartości ETH znowu dostarcza Oracle. Ale w momencie, kiedy ty robisz transakcję pożycz, to zamiast Redstone cały czas dostarczać na blockchain Ethereum, bierze tą twoją transakcję bardzo szybko, dokleja do tej twojej transakcji, nazwijmy to taki dodatkowy list z tą ceną Ethereum, czy tam jakąś inną informacją.

Bitcoin jest największy i uważam, że Bitcoina coraz więcej osób zauważa. Może niekoniecznie rozumie, że to jest tak naprawdę taki trochę alternatywny sposób przechowywania wartości, tak jak jeżeli się szuka dywersyfikacji. Ethereum też coraz więcej osób rozumie, czyli ten taki na razie przynajmniej największy globalny komputer, czyli jakieś proste smart kontrakty można na nie wykorzystywać. Jest ta Solana, która niby jest faktycznie szybsza, jest SUI, Aptos, które też idą w tą prędkość, czyli już się coraz bardziej specjalizują te różnego rodzaju rozwiązania, rozumieją, co jest użytkownikowi potrzebne, a co nie. I teraz uważam, że też będzie ten moment, gdzie coraz więcej bardzo mocnych graczy z tradycyjnych finansów i tradycyjnej technologii wejdzie do tego blockchaina.

Jakby upraszczam trochę ten cały proces, jest troszeczkę bardziej skomplikowany, ale chodzi o to, że ten dolar nagle, nazwijmy to, że ma swoją reprezentację na blockchainie i można nim sobie wtedy przesyłać, tak? Czyli na tym Ethereum można robić transakcje między jednym miejscem a drugim i tak dalej, i tak dalej. Wartość dolara jest dokładnie taka sama, jaką widzimy w kantorze, w dużym skrócie. Tak powinno być. I tutaj też fajny taki caveat. Niedawno w Stanach Zjednoczonych przeszła taka ustawa Genius Act, który właśnie reguluje, jak w Stanach Zjednoczonych instytucje finansowe powinny podchodzić do emisji stablecoinów. I tutaj ciekawostka, dosłownie dzień po tym, jak to opublikowali, JP Morgan, czyli największy bank na świecie, ogłasza swojego stablecoina, więc oni tylko czekali, aż to przejdzie i by już gotowi.

Tak jak mówiłem, tych blockchainów są tysiące, setki. To Arweave jest jednym z najpopularniejszych blockchainów na świecie do zapisywania danych. Czyli on nie jest do przesyłania... Można też przesyłać transakcje między jednym i drugim, ale tam jest największa optymalizacja po to, żeby zapisywać dane, robić to tanio. i utrzymywać to bardzo długo. Permanent storage oni to nazywają. No i Kuba stwierdził, ok, to może jest ciekawe rozwiązanie, żeby rozwiązać ten problem o raki, no bo wiemy, że ten storage jest drogi na Ethereum. No i jak skończył ten program inkubacyjny, to na końcu był taki demo day, czyli przychodzili inwestorzy i patrzyli, co faktycznie ludzie zbudowali. No i tutaj szapowa dla Kuby, no bo Kuba ma inny trochę już profil niż ja, no bo on ma 42 lata, 20 ponad lat doświadczenia jako inżynier.

I załóżmy, że ten punktem upłynięcia prozycji jest 1100 dolarów, dla uproszczenia, czyli spada ta cena i w pewnym momencie Redstone czy tam Chainlink aktualizuje na Ethereum, że ej, teraz ETH jest warte 1100 dolarów. I w tym momencie, co robi smart contract, to bierze ten ETH, który jest zamknięty, oferuje go do likwidatorów, czyli takich ludzi, którzy mogą ten ETH zabrać. ale oddać, tak naprawdę najpierw oddać te 1000 dolarów, czyli te 1000 dolarów, które ty pożyczyłeś, zabrać ten if i zamknąć pozycję, no bo został spłacony dług, który został pożyczony, oni mają ten jeden if, który w teorii powinien być 100 dolarów więcej wart niż to, co zapłacili, no i teraz oni mogą sobie to upłynieć na rynku, jeżeli chcą, albo mogą trzymać if, tylko że mają go ze zniżką na dobrą sprawę, bo na rynku musieliby kupić 100 dolarów drożej.

I tutaj też szybko dam ciekawostkę, że DeFi niestety czasem ma tą spiralę likwidacji, czyli jeżeli ten likwidator zamiast trzymać ETH by sprzedał, no to co znaczy sprzedaż? Pchnięcie ceny do dołu. Więc często są te spirale likwidacji, że cena ETH i tak spada na rynku, likwidacje są uderzane, więc likwidatorzy zamykają te pozycje i zamiast trzymać, bo cena spada, to oni sprzedają, więc zwiększa się jeszcze więcej ta sell price. I dla samego ETH jako Ethereum uważam, że to nie jest aż taki duży problem, szczególnie dla nowych tokenów jest to problem, bo w ETH już dużo osób ma wiarę, że on odbije, ale te mniejsze tokeny, ludzie się boją, że ej dobra, to już nie ma sensu, tak trzeba sprzedawać po prostu. No i teraz kiedy jest ten zły dług? Zły dług jest jak albo właśnie Oracle, wyobraźmy sobie taką sytuację i to jest bardzo dobry przykład, gdzie Oracle musi być takie dokładne.

I teraz my musimy stworzyć, my jako Redstone, jeżeli chcemy iść w ten biznes, to musimy się zastanowić, żebyśmy sami nie zreplikowali tego problemu. I też już nad tym wszystkim zastanawiamy. Ale czyli ten system z 2008 znowu przetłumaczamy na świat blockchainowy i DeFi i staramy się stworzyć coś, co będzie lepsze. I uważam, że nie będzie takiego kryzysu jak wtedy. Dlaczego? Bo w DeFi, przynajmniej na Ethereum i publicznych blockchainach wszystko jest widoczne. Czyli największy problem w 2008, a tak naprawdę wcześniej, 6-7, to było to, że ten problem ogromnie narastał. Ale nikt go nie widział tak naprawdę. I nikt nie zwracał na to uwagi, a osoby, które podnosiły, że system jest zepsuty... To były traktowane jako dziwnych osoby. Michael Burry, który patrzył w Excele i on mówił, poproszę książki wszystkich pożyczek, które tam są zrobione i on patrzył, on mówi, jakiś walnięty, on mówi, chłopaki, to jest zepsute, to wybuchnie.