SZLAKIEM PILECKIEGO #2 ŻYWOTY RÓWNOLEGŁE. KIM BYŁ PRAWDZIWY TOMASZ SERAFIŃSKI?

Dworek Koryznówka, niewielki drewniany budynek stoi na lesistym wzniesieniu górującym nad miasteczkiem Nowy Wiśnicz. Jednym z najbardziej malowniczych jakie moim zdaniem znaleźć można w Polsce. Koryznówka mieści się przy brukowanej drodze łączącej przebudowany w stylu barokowym zamek i znajdujący się w dawnym klasztorze karmelitów zakład karne. W dworku spotkałem jedną z dziewczynek, o których wspominał w raporcie Pilecki. Córka Tomasza Serafińskiego, Maria Serafińska-Domańska, żyje tu do dziś razem z mężem Stanisławem, mówi Maria Serafińska-Domańska. I właśnie to jest mój problem, bo przychodzą tutaj różni zainteresowani ludzie i proszą, no niech nam pani opowie, no jaki był ten Pilecki, no.

I kwietniowa 1943, kiedy z niej uciekł. I on to sam na tym rysunku, zrobionym przez sąsiada Jana Stasi-Winiewicza, on tu za lasem miał domek, też artysta, malarz. Zrobił już tu w sierpniu na pożegnanie te dwa portrety i one po prostu wisiały w domu. Ja je oglądałam całe życie swoje. Pilecki przybrał tożsamość Tomasza Serafińskiego po tym, jak po klęsce wojny 1939 roku wdał się w konspirację w Warszawie. Wszystkiemu winne zamieszanie związane z upadkiem II Rzeczypospolitej i dokument zostawiony przez Serafińskiego w stolicy. Ojciec był zmobilizowany w 1939 roku, brał udział w obronie Warszawy, potem była demobilizacja i on w grudniu się przechowywał w Warszawie, ukrywał w Warszawie.

Prosty, drewniany stół, przy którym pisał, znajduje się tutaj do dziś. Pilecki nazwał Serafińskiego swoim przyjacielem. Trudno oprzeć się wrażeniu, że mężczyźni mieli wszelkie podstawy ku temu, by znaleźć wspólny język. Przede wszystkim byli prawie równolatkami. Pilecki urodził się w 1901 roku, Serafiński przyszedł na świat 18 marca 1902 roku. Obaj pochodzili z rodzin ziemiańskich i obaj w dzieciństwie słuchali historii rodzinnych o Powstaniu Styczniowym. Witold o dziadku i wujach matki, Tomasz o wuju swojego ojca, Stefanie Giebułtowskim, który poległ w bitwie pod Miechowem. Pileckiemu, który sam miał artystyczną duszę i trochę malował, z całą pewnością przypadła do gustu atmosfera Koryznówki, przesiąkniętej do dziś duchem Jana Matejki.

Mój ojciec, gimnazjalista bocheński, tu na Wołyniu był. Ochotnicy, uczniowie z gimnazjum zostali wcieleni do Krakusów. Krakusami nazywano oddziały ochotnicze lekkiej kawalerii rekrutującej się z obytych z końmi ziemiańskich synów. Co ciekawe, podobny oddział utworzył w 1932 roku w ziemi lickiej Witold Pilecki. Składał się on z osadników i nosił nazwę Konne Przysposobienie Wojskowe Krakus. W walkach na froncie południowo-wschodnim, późniejszym froncie środkowym brał też udział młodszy brat Tomasza, Jan. Okrucieństwo wojny zrujnowało psychikę młodego człowieka i doprowadziło do tragedii.

Jego młodszy brat Jan, który był bardziej wrażliwy, no i to się tragicznie skończyło jednak, po prostu popełnił samobójstwo. Na skutek doświadczeń? Doświadczeń wojennych, tak. Opisał to w swojej takiej relacji, powiedziałabym, relacji swoich przeżyć. Z tego pobytu na Wołyniu i znalazł się wśród starszych żołnierzy. No co to chłopak taki z gimnazjum, szesnastoletni, on jeszcze podkręcał wiek o jeden rok, żeby się znaleźć koniecznie. Więc tu jest zdjęcie Jana Serafińskiego, w 1920 roku jeszcze żyje. Wczoraj po południu przyszedł Jasiek z tych wypraw na Wołynia.

O polski Śląsk zabiegał już wcześniej jego brat Jan Serafiński, który jako nastolatek pracował tam w charakterze agitatora plebiscytowego. Zryw Ślązaków był odpowiedzią na niekorzystną dla Polski decyzję komisji plebiscytowej, która przyznawała prawie całość obszaru spornego Niemcom. Powstanie wybuchło w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku. Mówi Jan Planta, historyk z Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach. Była to dokładnie zaplanowana decyzja Wojciecha Korfantego. Skonsultował się z Warszawą, wyrażono zgodę na przygotowanie tego powstania i podjął decyzję o tym, ażeby rozpocząć walkę o to, ażeby jak najwięcej Śląska, tego terenu plebiscytowego przyłączyć do Polski. III Powstanie Śląskie było bardzo dobrze przygotowane od strony wojskowej, ale był problem kadrowy przede wszystkim.

Tomasz Serafiński zmarł w 1966 roku. Nie dożył tego, jak nowe życie w Koryznówkę tchnęła jego córka Maria. W latach 1975-1980 przeprowadziła gruntowny remont dworku. W 1981 roku Nastąpiło otwarcie dworku jako biograficznego muzeum pamiątek po Janie Matejce pod patronatem Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Od kilku lat to tutaj swój finał mają rajdy konne szlakiem ucieczki Witolda Pileckiego z Auschwitz. To, że Koryznówka jest żywym miejscem pewnie przypadłoby Tomaszowi Serafińskiemu do gustu. On sam pod koniec życia mimo choroby poświęcił się przybliżaniu nowym pokoleniom pamiątek po Janie Matejce znajdujących się w Koryznówce.

Koroba nie była czymś, co zdeterminowało jego życiu, natomiast na co dzień starał się o tym zapomnieć i starał się żyć życiem wierzącym. Był człowiekiem łatwo nawiązującym kontakt, był człowiekiem z poczuciem dowcipu, był pogodnym człowiekiem. Ciężar życia był na matce, po prostu. Potem nawet sam taką tablicę zrobił, żeby tu szkoły przychodziły i że on będzie o Matejce opowiadał. On zaczął oprowadzać i te wszystkie zdjęcia pokazują jak on się świetnie czuł wśród ludzi i bardzo przeżywał Wiśnicz jako miejscowość, którą trzeba się zająć, trzeba im stworzyć program.