#104 Emmanuel Chabrier

Stało się to wręcz warunkiem sine qua non, by zobaczyć dzieła Wagnera. Robili to Duparc, Dindy, Chausson, Faure, Debussy, pośród nich także Chabrier. Większość była pod tak wielkim wrażeniem dramatu muzycznego i wagnerowskich idei, że pragnęła tę ideę w jakiś sposób przeszczepić na francuski grunt. Eksperymenty były początkowo dość nieśmiałe. A to jakieś zręby leitmotivów Massenet zastosował w Manon, a to Dindy próbował wpleść coś do swoich poematów symfonicznych. Ale generalnie wszyscy obawiali się, że przeciwne Wagnerowcom stronnictwo związane z Cezarem Frankiem agresywnie zareaguje na próby stworzenia francuskiego dramatu muzycznego.

Dopiero kilka lat później się udało. Razem popełnili dziełko Fichton-Kahn, będące zgrywą z Napoleona III oraz jego dworu i całego tego Po raz pierwszy dziełko zaprezentowane w jakimś klubie z Chabrierem przy fortepianie wywołało w Paryżu furorę jako fantastyczna satyra polityczna. Verlain na pamiątkę ich bliskiej przyjaźni napisał nawet sonet do Emmanuela Chabrier. Oczywiście zdarzało się nieraz, że Chabrier grał. Jego pianistyczne popisy relacjonował inny twórca, Vincent Dindy. Jego ręce były zbyt krótkie, palce za grube, a cały sposób bycia zabawnie nieporadny. A jednak potrafił osiągnąć poziom finezji oraz ekspresji dostępny niewielu pianistom miary Lista czy Rubinsteina.

Błagam Pana o łaskę oraz o wybaczenie mi tej eskapady, a także o wiarę w moje pełne oddanie. W środę rano najpóźniej będę w biurze. Przyjmij Panie zapewnienia o moim najgłębszym szacunku. Emmanuel Chabrier. To co przeżył Chabrier oglądając Tristana pozostanie jego największą tajemnicą, ale możemy założyć, że był to dla niego wstrząs. Według Vincenta Dindy miał podobno powiedzieć 10 lat mojego życia czekałem na to A w wiolonczelach. Bardziej jednak niż to zdanie, ogromny wpływ Wagnera na życie Chabrier pokazuje decyzja, którą podjął w tym samym roku.

Może więc Garnier to tak naprawdę Chabrier? Nie wiemy. Zanim się pożegnamy oddajmy jeszcze na moment głos przyjacielowi Chabriera, Vincentowi Dindy. Gdy miasto Amber, rodzinne miasto Chabriera, postawiło mu pomnik, napisał Styl Chabriera to Chabrier we własnej osobie, z całą swoją werwą, całkowicie południową i spontaniczną, z dobrodusznością i oddaniem graniczącym z heroizmem, z bogactwem obrazów i jego wyskoków, zawsze nieoczekiwanych, ale nade wszystko z przypływami ogromnej czułości. To wszystko są praprzyczyny jego geniuszu, oba zwładniającej melodyczności, która nas tak bardzo ujmuje w jego dziełach.

Posłuchajmy na koniec tego odcinka króciutkiej miniatury trwającej nieco ponad minutę. To kartka z albumu. Znalazła się ta miniaturka w zbiorze pięciu utworów na fortepian opublikowanych w opusie pośmiertnym w 1897. Przyznam, że jest to jeden z moich ukochanych klejnotów muzyki francuskiej, francuskiej muzyki fortepianowej. Często Do niego wracam i potrafi on wywołać we mnie wspomnienia, skojarzenia, myśli, faktycznie, tak jak pisał Vincent Dindy, bardzo, bardzo czułe. Nagranie znowu archiwalne, ale jakże cudowne. Z roku 1955 gra wielka dama francuskiej pianistyki Marcel Meillet.