Studio wschodnie - o konsekwencjach wyboru Donalda Trumpa na prezydenta USA

Że będzie przekazywał więcej tego uzbrojenia stronie ukraińskiej, żeby mieć lepszą kartę przetargową w negocjacjach z Rosją. I na przykład wymusić na Rosji jakieś zakończenie, jakiś pokój, który jednak będzie na przykład polegał na tym, że oni się wycofają z tych okupowanych terytoriów. Więc my tego też nie wiemy. A Węgry i Słowacja w tym zakresie no miały zawsze taką ambiwalentną politykę. Tak jak mówiliśmy, ta polityka pokojowa, że no No gadujmy się, rozwiązujmy dyplomatycznie, no nie do końca precyzując, jak by to miało wyglądać w praktyce. Taka była i jest do tej pory polityka przywódców Słowacji i Węgier. No oczywiście jak ona się przełoży na te relacje ze Stanami Zjednoczonymi, a także na sytuację Ukrainy i także te relacje Ukrainy z państwami Grupy Wyszehradzkiej, no to wszystko

Polityczne, gospodarcze i tak dalej. I że będziemy otwarci, jak to było określone w memorandum dotyczącym polityki zagranicznej, na cztery strony świata. Co ma oznaczać, że Słowacja nie będzie opierała tylko swojego bezpieczeństwa, swojej gospodarki na Unii Europejskiej czy NATO, chociaż to wciąż ma pozostawać taki główny filar czy filary polityki słowackiej, tylko że będziemy się otwierali też na inne rynki. Bez względu na to, czy tam jest jakiś autorytarny reżim, czy nie są przestrzegane prawa człowieka. I to jest moim zdaniem po prostu pierwszy efekt tych założeń, tej suwerennej polityki. Takie otwarcie na wschód. To, co zrobił Viktor Orban po 2010 roku, kiedy on się też otwierał na różnego rodzaju kraje azjatyckie, afrykańskie, na Rosję.

Natomiast na Słowacji to następuje trochę później. Sam Fico zapowiada również wizyty w Brazylii, w Wietnamie, mówi również o rewitalizacji tej współpracy z Rosją po zakończeniu wojny. Natomiast jeżeli chodzi o same Chiny, wydaje mi się, że tutaj przede wszystkim chodziło o kwestie gospodarcze. Efektem tej kilkudniowej wizyty było podpisanie kilkunastu umów, przede wszystkim właśnie handlowych, dotyczących turystyki, ochrony środowiska. Z tego co wiemy, między innymi podpisano umowę, która pozwala obywatelom Słowacji na takie piętnastodniowe pobyty w Chinach bez wizy, czyli taki ruch bezwizowy dla Słowaków.

Oczywiście Chiny oficjalnie mówią, że one próbują tutaj negocjować, jakoś dążyć do uzyskania pokoju w tym konflikcie. Natomiast co faktycznie robią, to jest inna sprawa. No oczywiście Robert Fico trochę kurtuazyjnie być może to też powiedział w kontekście tej podróży. Ona nie miała tak do końca może znaczenia politycznego, bardziej ekonomicznym mi się wydaje. Aczkolwiek sami Chińczycy podkreślali chęć jakby rozwijania strategicznego parcerstwa ze Słowacją, co też jest dosyć ciekawe. To też jest kurtuazją. To też jest pewnie kurtuazja, biorąc pod uwagę potencjały tych państw, ale tak jak mówię, to mogą być przyczółki w ramach chociażby Unii Europejskiej czy NATO. Natomiast tak jak mówię, to jest trochę kurtuazja, to jest trochę właśnie ta polityka suwerenna Fico, który chce rozwijać współpracę i z Rosją, i z Chinami.

I będzie pewnie dużo rzeczy mówił, które niekoniecznie będą prawdziwe czy niekoniecznie będą dla nas miłe, jeżeli mówimy o szeroko rozumianym Zachodzie. Natomiast dla tych partnerów z Azji czy właśnie z Rosji jak najbardziej. No to w takim razie a propos partnerów z Rosji, bo myślę, że w tych ostatnich dniach trochę wypowiedzi premiera Słowackiego się pojawiło. On udzielił także wywiadu w ostatnim czasie rosyjskiej państwowej propagandowej telewizji Rossiya 1 i w tymże wywiadzie miał powiedzieć, że jest gotów do rozmów z Władimirem Putinem. No właśnie i wygląda na to, że on jako pierwszy premier państwa natowskiego i unijnego wystąpił w propagandowych mediach rosyjskich, oczywiście po tej rosyjskiej agresji na Ukrainę.

Wyborcy Smeru są często prorosyjscy, tak więc dla Roberta Fico to jest jakieś naturalne, że dostał taką propozycję, poszedł tam. Możemy to też analizować w kontekście tej polityki zagranicznej suwerennej. Słowacja trochę próbuje grać powyżej chyba swoich możliwości czy swojego potencjału geopolitycznego. Bo jak rozumiem, jak czasami jakby czytam słowa Roberta Fico, to mam wrażenie, że jakby on by chciał, żeby Słowacja odgrywała rolę jakiegoś takiego pomostu między Rosją, Ukrainą i na przykład Zachodem. No teraz na przykład też Stanami Zjednoczonymi. Realizacja takiej roli Słowacji jako pomostu pewnego geopolitycznego między wschodem a zachodem była już w latach 90-tych realizowana przez Meciara, ówczesnego premiera Słowacji.

Mam wrażenie, że polityka Smeru jest trochę podobna, tylko że tego potencjału nie ma. Ja też nie wiem, czy te strony są zainteresowane, żeby akurat Słowacja tutaj odgrywała jakąkolwiek rolę jakiegoś pośrednika. Chociaż dla Władimira Putina i Rosji, no i ich propagandy, pewnie tego typu nazwijmy to wyskoki premiera państwa natowskiego i Unii Europejskiej uwiarygadniają działania strony rosyjskiej. Dokładnie tak, bo w tym wywiadzie, który udzielił rosyjskiej telewizji, pamiętajmy, że nawet Viktor Orban na coś takiego się nie zdecydował. Czyli tutaj pierwszy jest właśnie Fico. On też jakby w ogóle nie skrytykował Rosji za cokolwiek. Nie powiedział, że to jest agresor, że powinien zrewidować swoją politykę, mógł to jakoś dyplomatycznie nazwać.

Podważanie też NATO, prawda? Przecież Słowacja jest członkiem NATO, trzeba o tym cały czas pamiętać. Podważanie tej polityki europejskiej, sankcyjnej wobec Rosji. Tutaj też jakby Fico często powtarza, że jego zdaniem kolejne pakiety sankcyjne są nieskuteczne, nie osłabiają Rosji, że to tylko przedłuża wojnę. Oczywiście on nie później podpisuje te wszystkie pakiety sankcyjne, ale nieważne. W każdym razie formalnie jest przeciwko. Tak twierdzi w wypowiedziach publicznych, natomiast później jednak podpisuje. Więc ten wywiad był na pewno błędem w tym sensie, że to będzie mu pewnie wypominane. Z jednej strony swoją pozycję mógł wzmocnić poprzez to, że wspierał Trumpa i teraz Trump będzie prezydentem. Z drugiej strony na tej płaszczyźnie unijnej będzie postrzegany jednak jako polityk prorosyjski, który tutaj taką niejednoznaczną politykę prowadzi.

No są jakieś próby inne, żeby się z Rosjanami dogadywać i to gdzieś na granicy odbierać ten gaz, no ale to też jest bardzo mało prawdopodobny scenariusz, bo to dalej byłby gaz z Rosji, czyli tutaj nie byłoby jakiejś dywersyfikacji, Słowacja dalej by się uzależniała od węglowodorów ze wschodu, a to nie o to chodzi. No jest ta krytyka ze strony Unii Europejskiej, Słowacja jest w pewnym sensie w trudnym położeniu. Jest państwem takim śródlądowym, które nie ma źródeł gazu swoich, jest uzależniona tylko właśnie od importu z innych państw, dotąd z Rosji przede wszystkim. I to będzie duże wyzwanie moim zdaniem. Nie ma jakiegoś zagrożenia, że nagle Słowacja będzie bez gazu, natomiast na przyszłość wydaje mi się, że... Pewnie cały sektor musi dziś szukać pewnych rozwiązań, które pozwolą mu po pierwsze przetrwać, bo z jednej strony mówimy tutaj o kwestii bezpieczeństwa energetycznego państwa, ale z drugiej strony rozwiązań, które muszą być znalezione przez sektor.

Budowania swoich relacji z Rosją, ale także jako członek Unii Europejskiej. Unii Europejskiej, która też namawia i która idzie dziś przynajmniej w kierunku zmniejszania jednak zużycia tego surowca gazu na rzecz odnawialnych źródeł energii, co także musi być i jest wyzwaniem dla słowackiego rządu, słowackiego państwa. Dokładnie. Szczególnie, że Słowacy się zgodzili na te cele klimatyczne i teraz będą musieli stopniowo zużycie gazu zmniejszać. Tak więc będą musieli szukać tych odnawialnych źródeł energii. To jest pytanie, na ile Słowacja jest gotowa na taką transformację energetyczną, bo też było dużo problemów z wydawaniem pieniędzy z KPO.

Na to się zwraca też w ogóle fundusze unijnych na zieloną transformację. W ostatnim czasie właśnie KPO. Jest pytanie, czy Słowakom uda się wykorzystać te wszystkie środki i właśnie dokonać... Zachowując cały czas ten twardy element tego, co dzisiaj już tu wielokrotnie padało, tej suwerennej polityki w każdym wymiarze państwa słowackiego, bo to jest też to, co jest dziś takim wyznacznikiem polityki premiera Roberta Fico. Dokładnie tak, zgadzam się. A jak to oczywiście będzie wyglądało, no to też czas pokaże. Tak jak powiedzieliśmy, umowa gazowa na tranzyt gazu z Rosji przez Ukrainę ma wygasnąć w grudniu.