Studio wschodnie - o konsekwencjach wyboru Donalda Trumpa na prezydenta USA

Więc tutaj nie widać jakiegoś większej różnicy w ramach koalicji rządzącej obecnie na Słowacji. Natomiast krytycznie bardziej wypowiedziała się część opozycji, między innymi progresywna Słowacja, która uważa, że To będzie duże wyzwanie dla demokracji liberalnej w Stanach Zjednoczonych. Również obawiają się tego, że na przykład Ukraina może zostać przehandlowana przez nowego prezydenta Stanów Zjednoczonych, a jednak część tej słowackiej opozycji gorąco zawsze wspierała stronę ukraińską po wybuchu pełnoskalowej wojny. Natomiast też słyszałem taki ciekawy głos ze strony lidera KDH. To jest taka chrześcijańska, chrześcijańsko-demokratyczna chadecka partia, która jest w pozycji parlamentarnej, który stwierdził, że no niezadowolony z tej wygranej, ponieważ wygrał kandydat, który reprezentuje te wartości konserwatywne, które są np. dla KDH bliższe niż taka lewicowo-liberalna Kamala Harris, która była bardzo progresywna.

Tak więc te głosy opozycji są też podzielone. Tu nie można powiedzieć, że wszyscy są bardzo zmartwieni lub bardzo ucieszeni z tego wyboru. Natomiast w każdym razie decydenci na Słowacji, najważniejsi politycy, liczą na kontynuację współpracy. Chcą prowadzić chyba podobną politykę jak właśnie Viktor Orban na Węgrzech, czyli przyciągnąć Wzmacniając tym samym swoją pozycję chyba także w Unii Europejskiej, bo tak dzisiaj też komentowana jest pozycja choćby Wiktora Orbana. Który zresztą przecież gościł przywódców w Budapeszcie i widzimy, że dziś Unia musi też zweryfikować swoją krytykę pod adresem Orbana, chcąc także nie drażnić Donalda Trumpa.

Polityczne, gospodarcze i tak dalej. I że będziemy otwarci, jak to było określone w memorandum dotyczącym polityki zagranicznej, na cztery strony świata. Co ma oznaczać, że Słowacja nie będzie opierała tylko swojego bezpieczeństwa, swojej gospodarki na Unii Europejskiej czy NATO, chociaż to wciąż ma pozostawać taki główny filar czy filary polityki słowackiej, tylko że będziemy się otwierali też na inne rynki. Bez względu na to, czy tam jest jakiś autorytarny reżim, czy nie są przestrzegane prawa człowieka. I to jest moim zdaniem po prostu pierwszy efekt tych założeń, tej suwerennej polityki. Takie otwarcie na wschód. To, co zrobił Viktor Orban po 2010 roku, kiedy on się też otwierał na różnego rodzaju kraje azjatyckie, afrykańskie, na Rosję.

Natomiast na Słowacji to następuje trochę później. Sam Fico zapowiada również wizyty w Brazylii, w Wietnamie, mówi również o rewitalizacji tej współpracy z Rosją po zakończeniu wojny. Natomiast jeżeli chodzi o same Chiny, wydaje mi się, że tutaj przede wszystkim chodziło o kwestie gospodarcze. Efektem tej kilkudniowej wizyty było podpisanie kilkunastu umów, przede wszystkim właśnie handlowych, dotyczących turystyki, ochrony środowiska. Z tego co wiemy, między innymi podpisano umowę, która pozwala obywatelom Słowacji na takie piętnastodniowe pobyty w Chinach bez wizy, czyli taki ruch bezwizowy dla Słowaków.

Natomiast praktyka dotychczasowej współpracy słowacko-chińskiej, miałem też przyjemność kilka lat temu takie opracowanie przygotować O tych relacjach słowacko-chińskich w ramach takiej szerszej publikacji o stosunkach Wyszehradu z Chinami, no to jest coś nowego, bo tamta analiza pokazywała, że nawet poprzednie rządy FICO, one tej relacji z Chinami nie rozwijały jakoś specjalnie. Mogło to wynikać też z tego, że to są relacje bardzo asymetryczne. Porównajmy sobie malutką Słowację i półtora miliarda Chińczyków. Czy Robert Fico pojechał do Chin jako patent, patrząc na tę asymetrię w relacjach gospodarczych Słowacji i Chin?

Ale po konkretnych projektach będzie można to, jak rozumiem, rozliczać ewentualnie. Dokładnie tak. Ja tutaj dodam też taką ciekawą rzecz, że z tego co wiemy na tą wizytę poza politykami, członkami rządu czy premierem pojechało około 80 biznesmenów słowackich, natomiast nie ujawniono listy jakie to firmy tam się znalazły, czyli też tak do końca nie wiemy kto był najbardziej zainteresowany, żeby tam pojechać. Na pokład samolotu nie wpuszczono nawet mediów publicznych słowackich, telewizji itd. I my nie mamy tak do końca relacji, czym to się skończyło. No wiemy o tych kilkunastu, bodajże trzynastu umowach podpisanych, ale czy jakiś konkret większy, to chyba będziemy musieli jeszcze poczekać na to, aż sam rząd zacznie nas informować, bo np. tam już od wielu, wielu miesięcy dyskutuje się o budowie takiej dużej fabryki,

Oczywiście Chiny oficjalnie mówią, że one próbują tutaj negocjować, jakoś dążyć do uzyskania pokoju w tym konflikcie. Natomiast co faktycznie robią, to jest inna sprawa. No oczywiście Robert Fico trochę kurtuazyjnie być może to też powiedział w kontekście tej podróży. Ona nie miała tak do końca może znaczenia politycznego, bardziej ekonomicznym mi się wydaje. Aczkolwiek sami Chińczycy podkreślali chęć jakby rozwijania strategicznego parcerstwa ze Słowacją, co też jest dosyć ciekawe. To też jest kurtuazją. To też jest pewnie kurtuazja, biorąc pod uwagę potencjały tych państw, ale tak jak mówię, to mogą być przyczółki w ramach chociażby Unii Europejskiej czy NATO. Natomiast tak jak mówię, to jest trochę kurtuazja, to jest trochę właśnie ta polityka suwerenna Fico, który chce rozwijać współpracę i z Rosją, i z Chinami.

I będzie pewnie dużo rzeczy mówił, które niekoniecznie będą prawdziwe czy niekoniecznie będą dla nas miłe, jeżeli mówimy o szeroko rozumianym Zachodzie. Natomiast dla tych partnerów z Azji czy właśnie z Rosji jak najbardziej. No to w takim razie a propos partnerów z Rosji, bo myślę, że w tych ostatnich dniach trochę wypowiedzi premiera Słowackiego się pojawiło. On udzielił także wywiadu w ostatnim czasie rosyjskiej państwowej propagandowej telewizji Rossiya 1 i w tymże wywiadzie miał powiedzieć, że jest gotów do rozmów z Władimirem Putinem. No właśnie i wygląda na to, że on jako pierwszy premier państwa natowskiego i unijnego wystąpił w propagandowych mediach rosyjskich, oczywiście po tej rosyjskiej agresji na Ukrainę.

Mam wrażenie, że polityka Smeru jest trochę podobna, tylko że tego potencjału nie ma. Ja też nie wiem, czy te strony są zainteresowane, żeby akurat Słowacja tutaj odgrywała jakąkolwiek rolę jakiegoś pośrednika. Chociaż dla Władimira Putina i Rosji, no i ich propagandy, pewnie tego typu nazwijmy to wyskoki premiera państwa natowskiego i Unii Europejskiej uwiarygadniają działania strony rosyjskiej. Dokładnie tak, bo w tym wywiadzie, który udzielił rosyjskiej telewizji, pamiętajmy, że nawet Viktor Orban na coś takiego się nie zdecydował. Czyli tutaj pierwszy jest właśnie Fico. On też jakby w ogóle nie skrytykował Rosji za cokolwiek. Nie powiedział, że to jest agresor, że powinien zrewidować swoją politykę, mógł to jakoś dyplomatycznie nazwać.

Natomiast cały czas krytykował Zachód, że to on spowodował, że to Zachód przedłuża tę wojnę, że przekazują zbrajenie, a nie powinien. I faktycznie to zostanie wykorzystane propagandowo przez stronę rosyjską. Już jest wykorzystywane, prawda? Jako taki ekskluzywny wywiad z przywódcą, jednym z przywódców NATO, Unii Europejskiej. Tym bardziej, że on się nie zatrzymuje, bo padają słowa, że on chętnie skorzysta z zaproszenia. Nie wiem, czy to zaproszenie padło, ale że w przyszłym roku na obchody zakończenia II wojny światowej do Moskwy się wybiera wręcz. Ja myślę, że pojedzie, że dostanie to zaproszenie podejrzewam i pojedzie, bo to już któryś raz powtarza to, że chce brać udział, chce podziękować Armii Czerwonej w ten sposób za wyzwolenie terytorium Słowacji.

To się wpisuje w tą politykę historyczną obecnej ekipy, która Ma podejście do Armii Czerwonej, do wyzwalania w latach 44-45 zupełnie inne niż chociażby Polska czy państwa bałtyckie. I tu się jakby nie dziwię, ja myślę, że on tam pojedzie. Być może będzie jednym z nielicznych przywódców, może z Wiktorem Orbanem pojedzie, może ktoś jeszcze się wybierze, zobaczymy. Ale on to zrobi, tak mi się wydaje. Natomiast ciekawa sprawa też padła w kontekście zamachu na Fico tego Zmaja, bo jakby ta strona rosyjska podczas tego wywiadu podkreślała, że ta osoba, która dokonała zamachu wspierała Ukrainę i sprzeciwiała się polityce Fico, która jakby zamknęła tą przynajmniej oficjalną pomoc militarną ze strony rządu.

Podważanie też NATO, prawda? Przecież Słowacja jest członkiem NATO, trzeba o tym cały czas pamiętać. Podważanie tej polityki europejskiej, sankcyjnej wobec Rosji. Tutaj też jakby Fico często powtarza, że jego zdaniem kolejne pakiety sankcyjne są nieskuteczne, nie osłabiają Rosji, że to tylko przedłuża wojnę. Oczywiście on nie później podpisuje te wszystkie pakiety sankcyjne, ale nieważne. W każdym razie formalnie jest przeciwko. Tak twierdzi w wypowiedziach publicznych, natomiast później jednak podpisuje. Więc ten wywiad był na pewno błędem w tym sensie, że to będzie mu pewnie wypominane. Z jednej strony swoją pozycję mógł wzmocnić poprzez to, że wspierał Trumpa i teraz Trump będzie prezydentem. Z drugiej strony na tej płaszczyźnie unijnej będzie postrzegany jednak jako polityk prorosyjski, który tutaj taką niejednoznaczną politykę prowadzi.

No są jakieś próby inne, żeby się z Rosjanami dogadywać i to gdzieś na granicy odbierać ten gaz, no ale to też jest bardzo mało prawdopodobny scenariusz, bo to dalej byłby gaz z Rosji, czyli tutaj nie byłoby jakiejś dywersyfikacji, Słowacja dalej by się uzależniała od węglowodorów ze wschodu, a to nie o to chodzi. No jest ta krytyka ze strony Unii Europejskiej, Słowacja jest w pewnym sensie w trudnym położeniu. Jest państwem takim śródlądowym, które nie ma źródeł gazu swoich, jest uzależniona tylko właśnie od importu z innych państw, dotąd z Rosji przede wszystkim. I to będzie duże wyzwanie moim zdaniem. Nie ma jakiegoś zagrożenia, że nagle Słowacja będzie bez gazu, natomiast na przyszłość wydaje mi się, że... Pewnie cały sektor musi dziś szukać pewnych rozwiązań, które pozwolą mu po pierwsze przetrwać, bo z jednej strony mówimy tutaj o kwestii bezpieczeństwa energetycznego państwa, ale z drugiej strony rozwiązań, które muszą być znalezione przez sektor.