Studio wschodnie - Rozmowa z Markiem A. Koprowskim
Marek A. Koprowski, autor książki "Armia Krajowa na Wołyniu, czyli zdrady nie było"
Ponieważ o jednej z nich, najnowszej, spróbujemy dziś porozmawiać. Chociaż właściwie będzie to rozmowa o dwóch książkach, przynajmniej w części, o czym pewnie za chwilę wszyscy się Państwo przekonacie. Ale może od początku systematyzujmy. Niedawno ukazała się pana książka Armia Krajowa na Wołyniu, czyli zdrady nie było. No i właśnie jest to książka, która, czego pan też nie ukrywa, powstała w reakcji na inną książkę, na książkę wydaną w 2019 roku, książkę Piotra Zychowicza. Wołyń jest zdradzony, czyli jak dowództwo AK porzuciło Polaków na pastwę
Po tytułach książek można się oczywiście zorientować, że prezentują one odmienny pogląd na rolę AK na Wołyniu. Też książka Piotra Zychowicza wzbudziła po wydaniu bardzo dużo kontrowersji. Też pewne zawirowania wokół konkursu na Książkę Historyczną Roku. Dużo się o niej rzeczywiście mówiło, dużo padało oskarżeń pod adresem autora. Oczywiście autor się bronił. Myślę, że też te wątki gdzieś tam się pojawią w naszej rozmowie. Po takim zaprezentowaniu chciałbym na początek zapytać, czy rzeczywiście pomysł na tę książkę wynikał po prostu z reakcji na to, co napisał, co opublikował Piotr Zychowicz?
Natomiast on wielokrotnie też tłumaczył, że ta jego książka powstała paradoksalnie do krytyki. Właśnie po to, by dać głos tym ofiarom Wołynia, które, jak on twierdzi, konały samotności, nie doczekawszy się ratunku ze strony polskiego państwa podziemnego. Z drugiej strony jest to jakiś hołd jego zdaniem właśnie dla żołnierzy AK, a problemem nie było samo zachowanie żołnierza Armii Krajowej na Wołyniu, tylko jakby stanowisko czy działania albo zaniechania Komendy Głównej AK. Ja to oczywiście upraszczam, ale no tak też rozumiem te jego
Powiedzmy taką główną tezę, którą on starał się udowodnić. Według pana teza fałszywa. Czyli ta teza o tym, że Komenda Główna po prostu zapomniała o Wołyniu i nie podejmowała tam żadnych działań jest tezą bzdurną, nieprawdziwą. Komenda Główna od 1939 roku, najpierw jeszcze nawet Służba Zwycięstwa w Polsce, potem ZWES, I potem później AK. Podejmowała wszelkie możliwe działania, żeby utworzyć struktury państwa podziemnego, swoje struktury przede wszystkim wojskowe na Wołyniu. Ale w latach, w czasie okupacji sowieckiej było to wręcz nierealne.
Co zrobili? Gdzie i jak zabijali? Wszystkich żywych starców, kobiety, dzieci wrzucali do cudni. Żywych. A później tam puścili serię z pistoletu maszynowego i oczywiście wszyscy możli tam się nie zginąć od tej serii. Część się tam topiła, mordowała, męczyła. I tak właśnie wyglądało to ludobójstwo. Panie Marku, Pan się rozprawia z tą tezą Piotra Zychowicza, ale Pan też postanowił zareagować, jak tłumaczy Pan w swojej książce, ze względu na głosy ze środowiska wołyniaków, zwłaszcza dzieci żołnierzy 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. A czy też ta reakcja była spowodowana tym, że Piotr Zychowicz, no który, tego nie można mu odmówić, on powołuje się na źródła, na dokumenty, na relacje, także z pana książek, z pana...
W sumie również bardzo wiele moich książek bazuje na wspomnieniach z moich książek. I pan też nie odmawia, ja myślę, że też to, co odróżnia taką krytykę w czambu od pana krytyki, to jest to, że pan też nie odmawia pewnej rzetelności historycznej, ale z drugiej strony wyraźnie pan pisze, że on oczywiście powołuje się na relacje także zamieszczane w pana książkach, powołuje się na dokumenty, pewne fakty niezaprzeczalne, jeśli chodzi o historię, AK, Wołynia, historię Kresów. Ale pan to tak jakby ujmuje, że po prostu wyciąga z tego wszystkiego fałszywe czy błędne wnioski.
Ta krytyka rzeczywiście, autor musiał się zmierzyć i pewnie do tej pory mierzy z krytyką swojej książki. Natomiast druga sprawa, o którą też się zapytałem, myślę, że warto też Właśnie to odnotować, czyli pewna reakcja tych bezpośrednio zainteresowanych wołyniaków, ludzi, którzy poprzez swoje rodzinne historie mają pewien sentyment do też myślę ikonicznej 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. Ci ludzie mają prawo do prawdy, żeby nie zakonywano prawdy o działaniach ich przodków, którzy stanęli do walki, do obrony.
No i można powiedzieć, efektem tego wszystkiego było rzeczywiście sformułowanie XXVII Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK w styczniu 1944 roku. No i Zychowicz znowu, on uważa, że trzeba było sformułować pół roku wcześniej, a nie w styczniu 1944 roku. I co pan ma to? Nie było realnych warunków do stworzenia tego. Nie było broni jeszcze, prawda? Ta broń była... Trzeba powiedzieć, że jak się tworzyła dywizja? Dywizja się tworzyła z oddziałów, które wyruszyły w pole wielkości kompanii. Wielkości stu ludzi na przykład. Wyszedł Jastrząb w pole. I co robił Jastrząb?
Co się kryje za 27 Wołyńską Dywizją Piechoty AK? Jaka była jej rola? Była to 27 Dywizja Piechoty Wołyńskiej Armii Krajowej. Została utworzona przez pułkownika Bąbińskiego. On chciał stworzyć jeszcze większą tą dywizję, ale niestety, ponieważ Oddziały sowieckie wkraczały na Wołyń, zajęły już całą tą wschodnią część Wołynia, już niestety mobilizacji stamtąd się już, te oddziały, które tam walczyły, szczególnie w rejonie Zasłucza, nie zdążyły dotrzeć na mobilizację, jak również nie przyszedły batalią z tego, z Przeblarza, także ta wizja była mniejsza.
Pokazano wszystkie 9 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Podczas pierwszej części rozmowy Tomasz Nieśpiał przedstawia swojego gościa, Marka Koprowskiego, pisarza zajmującego się tematyką wschodnią, kresową i wołyńską. Rozmowa zaczyna się od omówienia jego nowej książki 'Armia Krajowa na Wołyniu, czyli zdrady nie było', która jest reakcją na pracę Piotra Zychowicza 'Wołyń jest zdradzony'.
Kontynuacja rozmowy, w której Marek Koprowski krytycznie omawia tezę Piotra Zychowicza, że Armia Krajowa nie podejmowała żadnych działań na Wołyniu. Autor podkreśla, że Komenda Główna AK prowadziła działania na utworzenie struktur podziemnych, ale zaciemnia ona fakt, że te działania były ograniczone i zahiataowane przez sowieckie organy bezpieczeństwa.
Marek Koprowski kontynuuje rozmowę, omawiając historię Wołynia pod okupacją sowiecką i niemiecką, a także rolę Armii Krajowej w utworzeniu struktur podziemnych. Autor podkreśla, że te struktury były zahiataowane i nie miały wystarczających zasobów, aby w pełni wykonać swoje zadania.
Marek Koprowski kontynuuje krytykę Piotra Zychowicza, omawiając jego tezę, że ludobójstwo na Wołyniu dokonały bandy ukraińskie. Autor podkreśla, że te akcje były zorganizowane i planowane, a nie spontaniczne. Rozmowa skupia się również na kwestii wiarygodności źródeł używanych przez Piotra Zychowicza.
Marek Koprowski omawia reakcję na krytykę swojej pracy i rozmowę z wołyniakami, zwłaszcza z dzieci żołnierzy 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. Autor podkreśla, że jego teza jest oparta na wiarygodnych źródłach i że kwestia prawdy dotycząca działań ich przodków jest ważna i wymaga dokładnej analizy.
Rozmowa nad rolem i losami 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK oraz jej dowódcy pułkownika Bąbińskiego.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Marek A. Koprowski, autor książki "Armia Krajowa na Wołyniu, czyli zdrady nie było"