Studio wschodnie - O stanie relacji polsko-ukraińskich

Między Warszawą a Kijowem już od kilku lat, zdaje się wiosny 2017 roku, trwa spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na Ukrainie. Ten zakaz został wprowadzony przez ukraiński IPN. Oczywiście pamiętamy, też sprawę poruszaliśmy kilkukrotnie w naszym programie, kwestia pomnika Łupa. W związku z tym, bo też ta sprawa wraca, chciałbym na początek naszej rozmowy zapytać, żeby trochę usystematyzować. W jakim momencie jesteśmy, jeśli chodzi o relacje polsko-ukraińskie?

Polacy oczywiście do tej pory przekazywali ogromne wsparcie finansowe i militarne Ukrainie i będziemy to robić dalej, ale też oczekujemy, żeby Ukraińcy rozumieli, że to ma określone koszty polityczne. Krótko mówiąc, społeczeństwo polskie też zmęczone jest stopniowo wojną. To nie jest ten entuzjazm, który był ponad dwa lata temu. I też taki gest na przykład, jak rozpoczęcie rozmów w kontekście ekshumacji, Ukraińska dyplomacja, panie doktorze, nie rozumie, że w kwestii budowania tych relacji czy podtrzymywania dobrych relacji między sąsiadami takie gesty mają znaczenie i stąd ten upór ukraiński, bo to właściwie co pan mówi,

O tym też wspominał szef polskiego IPN-u Karol Nawrocki, który mówi, że właściwie też chodzi o pewną symbolikę. Zgoda na choć jedno miejsce ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej pokazałaby dobrą wolę Ukrainy. Skoro przewidujemy współpracę w ściganiu zbrodniarzy rosyjskich za ich obecne czyny na Ukrainie, to jak ta współpraca ma wyglądać, gdy nie rozwiążemy spraw sprzed 80 lat? Tak, ale ja bym też nie generalizował, bo oczywiście są wśród polityków ukraińskich osoby, które to rozumieją, rozumieją, że jest taka potrzeba. Tylko takie stawianie sprawy, że to są kwestie, które rozstrzygniemy po wojnie, to są kwestie, które teraz nie są istotne i teraz należy koncentrować się na tym, bo Ukraina była częścią NATO, częścią Unii Europejskiej, żeby zwiększyć maksymalnie wsparcie

Dlatego taki gest, jak na przykład pamiętamy swego czasu decyzja mera sadowego we Lwowie o tym, że na cmentarzu Orlą Dowowskiej zdemontowano te drewniane konstrukcje na lwach, co przecież nie kosztowało tak naprawdę Katedra Teorii Polityki i Studiów Wschodnich. Wychodzą słabości w jego byciu politycznym, dyplomatycznym?

Ofiary, te szczątki znajdują się poza granicami tego państwa. I to nie jest nic nadzwyczajnego i Rosjanie dbają o swoich... Tym bardziej prezes IPN właśnie wspomniany już wcześniej Karol Nawrocki przypomina, że choćby Ukraina wyraziła zgodę na ekshumację żołnierzy Wehrmachtu 74 już w tym ostatnim czasie, czyli w czasie pełnoskolowej wojny z Rosją. No właśnie, to jest dla nas tym bardziej takie trudne do wytłumaczenia. Tym niemniej jednak musimy starać się też takimi moim zdaniem miękkimi metodami wpływać na Ukraińców, bo ta kwestia jest bardzo szeroko dyskutowana w mediach ukraińskich i też wywołuje ogromne emocje, które są niepotrzebne w tym momencie.

Kiedy ta wojna rozpoczynała się, jak wygląda teraz? Jest po prostu przemęczony, jest bardzo trudna i finansowa, i polityczna, i militarna. Więc to takie podirytowanie Ukraińców może wynikać też w tym, że w momencie kiedy Ukraina walczy o przetrwanie, walczy o O suwerenność my podnosimy kwestie, które są z ich perspektywy drugorzędne, ale to jest też pewien problem, że oni nie rozumieją, że one z ich perspektywy są drugorzędne, a z naszej są ważne jako pewien taki symboliczny gest też na drodze do pojednania polsko-ukraińskiego, bo to nie chodzi tylko o słowa, o pojednaniu, tylko chodzi o konkretne decyzje, konkretne czyny i dla nas jest bardzo ważne, żeby godnie pochować ofiary Wołynia.